শান্তি, নিৰস্ত্ৰীকৰণ আৰু উন্নয়নৰ বাবে আগবঢ়োৱা ভাৰতৰ মৰ্যাদাপূৰ্ণ ‘ইন্দিৰা গান্ধী শান্তি বঁটা’ মোজাম্বিকৰ মানৱহিতৈষী গ্ৰাচা মাচেললৈ (Graca Machel) আগবঢ়োৱা হৈছে। শিক্ষা, স্বাস্থ্য, মহিলাৰ সৱলীকৰণ আৰু দুৰ্যোগপূৰ্ণ পৰিস্থিতিত সহায় আগবঢ়োৱাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ জীৱনজোৰা অৱদানৰ বাবে এই সন্মান আগবঢ়োৱা হৈছে। বুধবাৰে ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা উপদেষ্টা শিৱশংকৰ মেননৰ নেতৃত্বত গঠিত এক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীয়ে এই সন্মানীয় বঁটাৰ বাবে তেওঁৰ নাম ঘোষণা কৰে।
১৯৪৫ চনত মোজাম্বিকত জন্মগ্ৰহণ কৰা গ্ৰাচা মাচেল এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজনীতিবিদ আৰু মানৱহিতৈষী ব্যক্তি। লিস্বন বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি থকা অৱস্থাতে ৰাজনৈতিক সচেতনতাৰে পুষ্ট হোৱা মাচেলে ১৯৭৩ চনত নিজ দেশলৈ উভতি আহি ‘মোজাম্বিকান লিবাৰেচন ফ্ৰণ্ট’ত এগৰাকী মুক্তি যুঁজাৰু হিচাপে যোগদান কৰিছিল। তেওঁৰ সমগ্ৰ জীৱন দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ লোকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা আৰু এক সমতাপূৰ্ণ সমাজ গঠনৰ বাবে উচৰ্গিত। তেওঁ সমগ্ৰ বিশ্বৰ দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ লোকসকলৰ বাবে শিক্ষা, পুষ্টি আৰু অৰ্থনৈতিক সুযোগ সৃষ্টি কৰি তেওঁলোকৰ জীৱনৰ মান উন্নত কৰি তোলাৰ বাবে কাম কৰি আহিছে।
উল্লেখনীয় যে, তেখেতে ১৯৭৫ চনত মোজাম্বিকৰ প্ৰথমগৰাকী শিক্ষা আৰু সংস্কৃতি মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। তেখেতৰ সফল নেতৃত্বত দেশখনৰ বিদ্যালয়সমূহত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ নামভৰ্তিৰ হাৰ ৪০ শতাংশৰ পৰা ৯০ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৯০ চনত তেখেতে যুদ্ধবিধ্বস্ত অঞ্চলত শিশুৰ ওপৰত পৰা প্ৰভাৱৰ বিষয়ে এক যুগান্তকাৰী অধ্যয়নৰ নেতৃত্ব দিছিল। তেওঁৰ ১৯৯৬ চনৰ প্ৰতিবেদনখনে বিশ্বজুৰি শিশু সুৰক্ষাৰ নীতি-নিৰ্দেশনা সলনি কৰি দিছিল।
তদুপৰি, তেখেত ‘দ্য এল্ডাৰ্ছ’ আৰু ‘গাৰ্লছ নট ব্ৰাইডছ’ৰ দৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য। ইয়াৰ উপৰিও ২০১০ চনত তেওঁ ‘গ্ৰাচা মাচেল ট্ৰাষ্ট’ স্থাপন কৰি মহিলাৰ অৰ্থনৈতিক সৱলীকৰণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে গ্ৰাচা মাচেলে ২০১৮ চনত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ পৰা ‘হু গোল্ড মেডেল’ লাভ কৰাৰ উপৰি ‘নেনচেন শৰণাৰ্থী বঁটা’ আৰু ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ ‘ডেম কমাণ্ডাৰ’ উপাধিৰেও বিভূষিত হৈছে।
ইন্দিৰা গান্ধী মেম’ৰিয়েল ট্ৰাষ্টে এক বিবৃতিত কয় যে কঠিন পৰিস্থিতিত মানৱীয় কাম-কাজ চলাই নিয়া আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰ লাখ লাখ লোকক এক উন্নত পৃথিৱী গঢ়াৰ আশা যোগোৱাৰ বাবে মাচেলক এই সন্মানেৰে বিভূষিত কৰা হৈছে।
