ভাৰতে আৰু স্থলবন্দৰৰ জৰিয়তে বাংলাদেশৰ পৰা ৯টা সামগ্ৰী আমদানি নকৰে। বাংলাদেশী ব্যৱসায়ীসকলে কেৱল মুম্বাইত থকা নভো সেৱা বন্দৰ ব্যৱহাৰ কৰি সেই ৯ বিধ সামগ্ৰী ভাৰতলৈ ৰপ্তানি কৰিব পাৰিব।
উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত আছে কেঁচা পাট, মৰাপাটৰ ৰোল, মৰাপাটৰ সূতা আৰু বিশেষ ধৰণৰ কাপোৰ। ভাৰতীয় বৈদেশিক বাণিজ্য বিভাগে জাৰি কৰা নতুন নিষেধাজ্ঞাৰ অৰ্থ হ’ল ভাৰতে বাংলাদেশৰ পৰা সেই সামগ্ৰীসমূহ ক্ৰয় কৰিবলৈ আৰু আগ্ৰহী নহয়। সেয়ে স্থলবন্দৰৰ ব্যৱহাৰ বন্ধ কৰি দিছে। ফলত বাংলাদেশ চৰকাৰৰ লগতে সেই দেশৰ ৰপ্তানিকাৰীসকলো সংকটত পৰিব।
ভাৰতে ইয়াৰ পূৰ্বে দুবাৰকৈ ৯ এপ্ৰিল আৰু ১৭ মে’ত বাংলাদেশৰ সামগ্ৰী আমদানি কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। ৯ এপ্ৰিলৰ নিৰ্দেশনাত কোৱা হৈছিল যে বাংলাদেশে কলকাতা বন্দৰ আৰু স্থল বন্দৰ ব্যৱহাৰ কৰি কোনো তৃতীয় দেশলৈ ৰেডিমেড কাপোৰ ৰপ্তানি কৰিব নোৱাৰিব। তেওঁলোকে নেপাল আৰু ভূটানলৈ সামগ্ৰী যোগান ধৰিব বিচাৰিলেও বিমান পথ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব।
১৭ মে’ৰ নিৰ্দেশনাত উল্লেখ আছে যে বাংলাদেশে ৰেডিমেড গাৰ্মেণ্ট, প্লাষ্টিক আৰু কাঠৰ আচবাব, প্ৰচেছড ফুড, প্লাষ্টিক, সূতাৰ সামগ্ৰী, ফলমূল আৰু ফলৰ সোৱাদযুক্ত পানীয়, শীতল পানীয় ইত্যাদি ভাৰতলৈ ৰপ্তানি কৰিব নোৱাৰিব।
ভূৰখা মহলৰ মতে, বাংলাদেশে নিষেধাজ্ঞাৰ অধীনত থকা ৯৯ শতাংশ সামগ্ৰী স্থলবন্দৰৰ জৰিয়তে ভাৰতলৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল। ফলত ৰপ্তানিৰ খৰচ আৰু সময় কমি আছিল। বহুতে ভাৰতৰ এই নিষেধাজ্ঞাক বাংলাদেশৰ পৰা ৰপ্তানি হ্ৰাস কৰাৰ এক পদক্ষেপ হিচাপে চাইছে।
এই সিদ্ধান্তই দুয়োখন দেশৰ মাজত অস্থিৰ সম্পৰ্কৰ ছাপ পেলাইছে বুলিও সংশ্লিষ্ট সূত্ৰই প্ৰকাশ কৰিছে। মহম্মদ ইউনুছ চৰকাৰৰ দিনত পাকিস্তান আৰু চীনৰ সৈতে বাংলাদেশৰ ঘনিষ্ঠতা আৰু বাণিজ্য বৃদ্ধিৰ কথা ভাৰতে ভালদৰে লোৱা নাই। ইয়াৰ উপৰিও বাংলাদেশৰ ভাৰত বিৰোধিতাত অসন্তুষ্ট নতুন দিল্লী।
কিন্তু ভাৰতৰ প্ৰতি অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ আচৰণত কেৱল দিল্লীয়েই অসন্তুষ্ট নহয়, বাংলাদেশী ব্যৱসায়ী সমাজো অসন্তুষ্ট। তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে ভাৰতীয় বজাৰ হেৰুৱালে তেওঁলোকক সংকটৰ পৰিস্থিতিলৈ ঠেলি দিব।
পূৰ্বৰ দুটা নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ পিছত বাংলাদেশী ব্যৱসায়ীসকলে এই বিবাদ সমাধানৰ বাবে চৰকাৰক হেঁচা প্ৰয়োগ কৰে। বাংলাদেশ চৰকাৰেও বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ জৰিয়তে ভাৰত চৰকাৰক এই নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছে। পূৰ্বৰ নীতি-নিৰ্দেশনা বজাই ৰাখি শুকুৰবাৰে ভাৰতে পুনৰ এই নতুন নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে।
