আজি কেইদিনমানৰ আগৰ কথা, ভাৰতে মটৰ চাইকেলৰ আমদানি শুল্ক হ্ৰাস কৰিছিল।ভাৰতে ১৬০০ চিচিৰ ওপৰৰ ইঞ্জিন থকা গধুৰ মটৰ চাইকেলৰ শুল্ক ৫০ শতাংশৰ পৰা ৩০ শতাংশলৈ হ্ৰাস কৰিছিল। আনহাতে, সৰু মটৰ চাইকেলৰ বাবে শুল্ক ৫০ শতাংশৰ পৰা ৪০ শতাংশলৈ হ্ৰাস কৰিছিল।
ভাৰতীয় বজাৰত আমেৰিকাৰ হাৰ্লি-ডেভিডছন মটৰ চাইকেলৰ প্ৰৱেশ সুবিধাজনক কৰাৰ বাবে এয়া এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হিচাপে বিবেচিত হৈছে। ইফালে নতুন দিল্লীয়ে আশা কৰিছে যে এই শেহতীয়া পদক্ষেপে আমেৰিকাৰ পৰা কোনো ধৰণৰ আমদানি শুল্ক বৃদ্ধিৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ সহায় কৰিব।
উল্লেখ্য যে, শেহতীয়াকৈ আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে হোৱাইট হাউছলৈ উভতি আহিছে ড’নাল্ড ট্ৰাম্প। চুবুৰীয়া দেশ আৰু মিত্ৰ দেশসমূহৰ লগতে আমেৰিকাৰ প্ৰধান প্ৰতিদ্বন্দ্বী চীনৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ বাণিজ্যিক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি কৰৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ এই পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা কৰিছে।
কিন্তু ভাৰতৰ পৰা আমদানিকৃত সামগ্ৰী শুল্ক হ্ৰাস কৰাৰ সিদ্ধান্তই ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পক সন্তুষ্ট কৰিব নে তেওঁৰ বাণিজ্য সম্পৰ্কীয় কাৰ্যক প্ৰভাৱিত কৰিব?
দিল্লীস্থিত গৱেষণা সংস্থা গ্ল’বেল ট্ৰেড ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট (জিটিআৰআই)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অজয় শ্ৰীবাস্তৱক এই সন্দৰ্ভত সোধা হৈছিল। ইয়াৰ উত্তৰত তেওঁ কয়, “কানাডা আৰু মেক্সিকো আক্ষৰিক অৰ্থত আমেৰিকাৰ দুটা অংশ। ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে যদি তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে তেন্তে ভাৰতৰ বিৰুদ্ধেও তেওঁ সহজেই ব্যৱস্থা ল’ব পাৰে।”
প্ৰসংগক্ৰমে যোৱা মাহৰ শেষৰ ফালে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ সৈতে ফোনযোগে কথা পাতিছিল। কথা-বতৰাৰ সময়তে আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে ভাৰতক হেঁচা প্ৰয়োগ কৰি আমেৰিকাৰ পৰা অধিক অস্ত্ৰ ক্ৰয় কৰোৱায়। ভাৰতৰ সৈতে ন্যায্য বাণিজ্যৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ বাবে ট্ৰাম্পৰ এই হেঁচা অব্যাহত ৰাখিছিল।
প্ৰসংগক্ৰমে ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে প্ৰথম কাৰ্যকালত ট্ৰাম্পে ভাৰতৰ ওপৰত উচ্চ শুল্ক আৰোপ কৰিছিল। সেই সময়ত ভাৰতে হাৰ্লি-ডেভিডছনৰ ওপৰত ১০০ শতাংশ আমদানি শুল্কক গ্ৰহণযোগ্য নহয় বুলি গৰিহণা দিছিল।
ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পে তেওঁ যিটোক অন্যায় বাণিজ্যিক পদ্ধতি বুলি গণ্য কৰে, তাৰ বিৰুদ্ধেও যুদ্ধ ঘোষণা কৰিছে। এই বিষয়ত আলোচনা কৰোঁতে তেওঁ ভাৰতৰ বিষয়টোও বাৰে বাৰে উত্থাপন কৰা দেখা গৈছে।
বিগত সময়ত এই বিষয়ত ভাষণ দি তেওঁ ভাৰতক ‘টেৰিফ কিং’ বুলি অভিহিত কৰিছিল। ভাৰত দুয়োখন দেশৰ বাণিজ্যিক সম্পৰ্কৰ “বৃহৎ অপব্যৱহাৰকাৰী” বুলিও মন্তব্য কৰা শুনা যায়।
ভাৰতে নিজৰ শীৰ্ষ বাণিজ্যিক অংশীদাৰ আমেৰিকাৰ সৈতে বাণিজ্যিক উদ্বৃত্ত লাভ কৰিছে। ২০২৩ চনত দুয়োখন দেশৰ মাজত বাণিজ্য ১৯০ বিলিয়ন ডলাৰ অতিক্ৰম কৰিছিল।
২০১৮ চনৰ পৰা আমেৰিকালৈ ভাৰতৰ ব্যৱসায়িক সামগ্ৰী ৰপ্তানি ৪০ শতাংশ বৃদ্ধি পাই ১২৩ বিলিয়ন ডলাৰ হৈছে। সেৱাৰ ব্যৱসায় ২২ শতাংশ বৃদ্ধি পাই ৬৬ বিলিয়ন ডলাৰ হৈছে। ভাৰতলৈ আমেৰিকাৰ ৰপ্তানি ৭০ বিলিয়ন ডলাৰ হৈছেগৈ।
ইফালে ভাৰতে মটৰ চাইকেলকে ধৰি কেইবাটাও সামগ্ৰীৰ আমদানি শুল্ক হ্ৰাস কৰিছে। উপগ্ৰহৰ মাটিত স্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত শুল্ক শূন্যলৈ হ্ৰাস কৰা হৈছে।
ভাৰতৰ আমদানি শুল্ক শূন্য হোৱাৰ ফলত ২০২৩ চনত ভাৰতক ৯২ মিলিয়ন ডলাৰৰ উপগ্ৰহ স্থল সংস্থাপন যোগান ধৰা আমেৰিকাৰ ৰপ্তানিকাৰকসকল উপকৃত হৈছে।
ইয়াৰ উপৰিও কৃত্ৰিম সোৱাদযুক্ত এচেন্সৰ ওপৰত শুল্ক ১০০ শতাংশৰ পৰা ২০ শতাংশলৈ হ্ৰাস কৰা হৈছে (যোৱা বছৰ আমেৰিকাই ২১ লাখ ডলাৰ ৰপ্তানি কৰিছিল)। জলজ খাদ্যৰ বাবে মাছৰ হাইড্ৰ’লাইজেটৰ ওপৰত শুল্ক ১৫ শতাংশৰ পৰা ৫ শতাংশলৈ হ্ৰাস কৰা হৈছে (২০২৪ চনত এই খণ্ডত আমেৰিকাৰ ৰপ্তানি আছিল ৩৫ মিলিয়ন ডলাৰ)। ভাৰতে নিৰ্বাচিত আৱৰ্জনা আৰু স্ক্ৰেপ সামগ্ৰীৰ ওপৰতো শুল্ক উঠাইছে। এইটো এনে এটা ক্ষেত্ৰ য’ত যোৱা বছৰ ভাৰতলৈ আমেৰিকাৰ ৰপ্তানিৰ পৰিমাণ আছিল ২.৫ বিলিয়ন ডলাৰ।
ইফালে ২০২৩ চনত আমেৰিকাৰ পৰা আমদানি কৰা শীৰ্ষ সামগ্ৰীসমূহ আছিল খাৰুৱা তেল আৰু পেট্ৰলিয়াম সামগ্ৰী (১৪ বিলিয়ন ডলাৰ), তৰলীকৃত প্ৰাকৃতিক গেছ বা এলএনজি, কয়লা, চিকিৎসা সঁজুলি, বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ, ধাতু (স্ক্ৰেপ মেটাল), টাৰ্বোজেট, কম্পিউটাৰ, আৰু বাদাম।
ইফালে ৰপ্তানিকাৰক দেশ হিচাপে ভাৰতৰ পৰিসৰ যথেষ্ট বহল। বস্ত্ৰ, ঔষধ আৰু অভিযান্ত্ৰিক সামগ্ৰীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পেট্ৰলিয়াম তেল, যন্ত্ৰপাতি আৰু কটা হীৰালৈকে – ভাৰতৰ পৰা বহু বস্তু ৰপ্তানি কৰা হয়। কেৱল সেয়াই নহয়, ভাৰতে স্মাৰ্টফোন, অটো পাৰ্টছ, , সোণৰ গহনা, জোতা, আৰু লোহা আৰু ষ্টীলৰ যোগান ধৰি বিশ্ব বাণিজ্যৰ মূল খেলুৱৈ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।
