মধ্যপ্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে ধাৰ জিলাৰ বিতৰ্কিত ভোজশালা মন্দিৰ আৰু কমল মৌল মছজিদ চৌহদক লৈ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তথা ঐতিহাসিক ৰায়দান কৰিছে। উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপতি বিজয় কুমাৰ শুক্ল আৰু বিচাৰপতি অলোক অৱস্থীৰ ডিভিজন বেঞ্চে এই ভোজশালাক দেৱী সৰস্বতীৰ মন্দিৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। আদালতৰ পৰ্যবেক্ষণ অনুসৰি উক্ত স্থানত সংস্কৃত শিক্ষা কেন্দ্ৰ আৰু দেৱী সৰস্বতীৰ মন্দিৰ থকাৰ যথেষ্ট ঐতিহাসিক প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ইয়াৰ উপৰি আদালতে জানিবলৈ দিয়ে যে এই স্থানত হিন্দুসকলৰ উপাসনাৰ ধাৰাবাহিকতা কেতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ হোৱা নাছিল।
ঐতিহাসিক নথি আৰু সাহিত্যৰ উদ্ধৃতি দি আদালতে উল্লেখ কৰে যে ভোজশালা আছিল পৰমাৰ ৰাজবংশৰ ৰজা ভোজৰ সৈতে জড়িত এক প্ৰাচীন সংস্কৃত শিক্ষা কেন্দ্ৰ। হিন্দু পক্ষই দীৰ্ঘদিন ধৰি দাবী কৰি আহিছিল যে এইটো মূলতঃ ৰজা ভোজে নিৰ্মাণ কৰা বাগদেৱী সৰস্বতীৰ মন্দিৰ আছিল। আনহাতে মুছলমান পক্ষৰ দাবী আছিল যে এই স্থান বহু শতিকা ধৰি কমল মৌল মছজিদ হিচাপে ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে। অৱশ্যে আদালতে মুছলমান সম্প্ৰদায়ক ধাৰ জিলাত মছজিদ নিৰ্মাণৰ বাবে বিকল্প ভূমি বিচাৰি ৰাজ্য চৰকাৰৰ ওচৰত আবেদন কৰিবলৈ পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছে। লগতে এই সমগ্ৰ স্মৃতিতৰ্পণটোৰ সংৰক্ষণ আৰু চোৱাচিতাৰ দায়িত্ব আৰ্কিঅ’লজিকেল চাৰ্ভে অফ ইণ্ডিয়াৰ হাতত ন্যস্ত কৰিছে।
উল্লেখ্য যে ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশ মৰ্মে আৰ্কিঅ’লজিকেল চাৰ্ভে অফ ইণ্ডিয়াই এই স্থানত এক বৈজ্ঞানিক সমীক্ষা চলাইছিল। প্ৰায় ৯৮ দিনীয়া এই সমীক্ষাৰ অন্তত ২০০০ পৃষ্ঠাতকৈও অধিক এক বিস্তৃত প্ৰতিবেদন আদালতত দাখিল কৰা হয়। সেই প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছিল যে বৰ্তমানৰ গাঁথনিটোৰ পূৰ্বে তাত পৰমাৰ ৰজাসকলৰ আমলৰ এক বিশাল স্থাপত্য আছিল আৰু মছজিদ নিৰ্মাণৰ সময়ত মন্দিৰৰ বিভিন্ন অংশ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সমীক্ষাত উদ্ধাৰ হোৱা মুদ্ৰা, ভাস্কৰ্য আৰু শিলালিপিবোৰে ই এক মন্দিৰ হোৱাৰ প্ৰমাণ দাঙি ধৰে বুলি হিন্দু পক্ষই দাবী কৰে যদিও মুছলমান পক্ষই এই ৰিপৰ্টক পক্ষপাতদুষ্ট বুলি অভিহিত কৰিছিল।
আদালতে লগতে কয় যে লণ্ডনৰ এক সংগ্ৰহালয়ত থকা দেৱী সৰস্বতীৰ মূৰ্তিটো পুনৰ ভাৰতলৈ ঘূৰাই অনাৰ আবেদনসমূহ চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব পাৰে। অধিবক্তা বিষ্ণু চৰকাৰ জৈনে এই ৰায়ক ঐতিহাসিক বুলি অভিহিত কৰি সন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰিছে। এই ৰায়ৰ জৰিয়তে ধাৰ জিলাৰ বহু বছৰ ধৰি চলি থকা এক ধৰ্মীয় আৰু ঐতিহাসিক বিতৰ্কৰ আইনী মীমাংসা হ’ল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। সমগ্ৰ বিষয়টোক লৈ অঞ্চলটোত এতিয়া ব্যাপক চৰ্চা চলিছে।
