ৰাম মন্দিৰৰ ধন চুৰিৰ অভিযোগক লৈ বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ অভিযোগনামা দাখিলৰ পাছত নতুনকৈ বহু প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে। অভিযোগনামাত ৮জন অভিযুক্তৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হ’লেও তদন্তৰ সময়ত ভূমিকাক লৈ প্ৰশ্ন উঠা বেংক কৰ্মচাৰী আৰু শ্ৰী ৰাম জন্মভূমি তীৰ্থ ক্ষেত্ৰ ন্যাসৰ কেইবাগৰাকীও বিষয়াক অভিযুক্ত কৰা হোৱা নাই। ইয়াকে লৈ ধন গণনা, সংৰক্ষণ আৰু বেংকত জমা দিয়াৰ সমগ্ৰ ব্যৱস্থাত দায়বদ্ধতা সম্পৰ্কত কি তদন্ত কৰা হ’ল সেই লৈ চৰ্চা আৰম্ভ হৈছে।
অভিযোগনামাত অৱিনাশ শুক্লা, অনুকল্প মিশ্ৰ, লৱকুশ মিশ্ৰ, মনীষ কুমাৰ যাদৱ, কৰুণেশ পাণ্ডে, ৰামাশংকৰ মিশ্ৰ, সুভাষ শ্ৰীবাস্তৱ আৰু ৰাম শংকৰ যাদৱ ওৰফে টিন্নু যাদৱৰ নাম আছে। এই ৮জনৰ নাম ন্যাসে দাখিল কৰা এজাহাৰতো আছিল আৰু তেওঁলোকক পাছত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।
অযোধ্যা আৰক্ষীৰ সূত্ৰ অনুসৰি মন্দিৰত অহা দানৰ ধন গণনা কৰা আৰু সেই ধন বেংকত জমা দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত বেংকৰ কৰ্মচাৰীৰ নিৰ্দিষ্ট দায়িত্ব আছিল। তদন্তৰ আৰম্ভণিতে ধন গণনাৰ ব্যৱস্থা আৰু দায়িত্ব পালনৰ ক্ষেত্ৰত একাধিক ত্ৰুটি ধৰা পৰিছিল বুলি আৰক্ষীৰ সূত্ৰই প্ৰকাশ কৰিছে।
সূত্ৰ অনুসৰি, গণনাৰ সময়ত ন্যাসৰ কৰ্মচাৰীৰ সৈতে বেংক কৰ্মচাৰীক পাল পাতি দায়িত্ব দিয়াৰ কথা আছিল। গণনাত নিয়োজিত কৰ্মচাৰীয়ে নিৰ্ধাৰিত পোছাক পিন্ধিছে নে নাই, সেইটোও লক্ষ্য কৰাৰ দায়িত্ব বেংক কৰ্মচাৰীৰ আছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। কিন্তু এই ব্যৱস্থা নিয়মমতে পালন কৰা হোৱা নাছিল বুলি তদন্তত পোহৰলৈ অহা বুলি সূত্ৰই দাবী কৰিছে।
তদন্তৰ সময়ত অন্ততঃ দুজন বেংক কৰ্মচাৰীৰ ভূমিকাও পৃথকে পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। তেওঁলোকৰ দায়িত্ব, দানৰ ধন গণনাৰ সময়ত উপস্থিতি আৰু সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াত তেওঁলোকৰ ভূমিকা তদন্তকাৰী সংস্থাই পৰ্যবেক্ষণ কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। তথাপি চূড়ান্ত অভিযোগপত্ৰত তেওঁলোকক অভিযুক্ত কৰা হোৱা নাই।
বেংক কৰ্মচাৰীৰ লগতে ন্যাসৰ জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলৰ ভূমিকাক লৈও প্ৰশ্ন উঠিছে। ন্যাসৰ প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক চম্পত ৰায়, ন্যাসৰ সদস্য অনিল মিশ্ৰ আৰু গোপাল ৰাওৰ ভূমিকাও তদন্তৰ সময়ত পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। পাছত চম্পত ৰায় আৰু অনিল মিশ্ৰই ক্ৰমে সাধাৰণ সম্পাদক আৰু ন্যাসৰ সদস্য পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰে। কিন্তু অভিযোগপত্ৰত তেওঁলোকৰ নামো অভিযুক্ত হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা নাই।
এই পৰিস্থিতিত মূল প্ৰশ্ন হৈ পৰিছে, দানৰ ধন গণনা আৰু বেংকত জমা দিয়াৰ প্ৰক্ৰিয়াত যদি গাফিলতি বা অনিয়ম সংঘটিত হৈছিল, তেন্তে সেই দায়িত্ব ক’ত স্থিৰ কৰা হ’ল? তদন্তত যিসকলৰ ভূমিকা পৰীক্ষা কৰা হৈছিল, তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে কিয় অভিযুক্ত হিচাপে ব্যৱস্থা লোৱা নহ’ল? এই প্ৰশ্নসমূহেই এতিয়া SITৰ অভিযোগপত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি চৰ্চাৰ বিষয় হৈ উঠিছে।
অৱসৰপ্ৰাপ্ত আইপিএছ বিষয়া অমিতাভ ঠাকুৰে উত্তৰ প্ৰদেশৰ আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধানলৈ লিখা পত্ৰত অভিযোগপত্ৰক লৈ আপত্তি প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁৰ দাবী অনুসৰি তদন্তত নগদ ধন নোহোৱা হোৱা আৰু তদাৰকীত গাফিলতিৰ বহু তথ্য পোহৰলৈ অহাৰ পাছতো শেষত মাত্ৰ ৮জনক অভিযুক্ত কৰা হৈছে। তেওঁ ভাৰতীয় নাগৰিক সুৰক্ষা সংহিতাৰ ১৯৩(৯) ধাৰাৰ অধীনত পুনৰ তদন্তৰ দাবী জনাইছে।
ঠাকুৰে দাবী কৰা অনুসৰি, তদন্তকাৰী দলৰ প্ৰাথমিক তদন্তত ৭০টা পৃথক ঘটনা আৰু গুৰুতৰ তদাৰকী গাফিলতিৰ তথ্য পোৱা গৈছিল। পাছৰ বিশদ তদন্তত এই সংখ্যা ১০৫টালৈ বৃদ্ধি পোৱা বুলি তেওঁ উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত অনুমতি অবিহনে নগদ ধন আঁতৰোৱা বা লুকুৱাই ৰখাৰ অভিযোগো আছিল বুলি তেওঁ দাবী কৰে।
তেওঁ লগতে কয় যে দানৰ ধন গণনাৰ সময়ত বাহিৰৰ লোক আৰু আন কিছুমান ব্যক্তিয়ে সহায় কৰাৰ তথ্যও তদন্তত পোৱা গৈছিল। চিচিটিভি দৃশ্য, সাক্ষীৰ বক্তব্য, বেংক নথি, আৰ্থিক তথ্য আৰু ফৰেনছিক অডিটৰ তথ্যৰ ভিত্তিত বিশেষ তদন্তকাৰী দলে তদন্ত আগবঢ়াইছিল বুলিও ঠাকুৰে উল্লেখ কৰিছে।
অযোধ্যাৰ প্ৰাক্তন বিধায়ক তথা সমাজবাদী পাৰ্টীৰ নেতা পৱন পাণ্ডেয়েও অভিযোগপত্ৰক লৈ প্ৰশ্ন তুলিছে। তেওঁৰ অভিযোগ, ঘটনাটোৰ সৈতে জড়িত মূল লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা লোৱা হোৱা নাই। তেওঁৰ মতে, এজাহাৰত নাম থকা ৮জনৰ অধিকাংশই অনিল মিশ্ৰ বা চম্পত ৰায়ৰ ঘনিষ্ঠ আছিল আৰু ইমান বৃহৎ পৰিসৰৰ ধনৰ অনিয়ম কোনো সহযোগিতা অবিহনে সংঘটিত হোৱা সম্ভৱ নহয়। অৱশ্যে এইবোৰ পাণ্ডেৰ অভিযোগ; এই অভিযোগসমূহ আদালতে সত্য বুলি স্থিৰ কৰা নাই।
পাণ্ডেই কেইবাজনো বেংক কৰ্মচাৰীৰ ভূমিকাক লৈও প্ৰশ্ন তোলে। তেওঁৰ প্ৰশ্ন, তদন্তৰ আওতাত অহা বেংক কৰ্মচাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে কিয় অভিযোগপত্ৰত ব্যৱস্থা লোৱা নহ’ল?
কংগ্ৰেছ নেতা শৰত শুক্লাইও এই গোচৰৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰি আহিছে। দ্যপ্ৰিণ্টক দিয়া সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ কয় যে সমগ্ৰ বিষয়টো সন্দৰ্ভত জনসাধাৰণৰ সন্মুখত স্পষ্ট তথ্য থকা উচিত। তেওঁৰ মতে, কোনে দানৰ ধন গণনা কৰিছিল, কোনে তদাৰক কৰিছিল, ধনৰ পৰিমাণ কোনে পৰীক্ষা কৰিছিল, বেংকলৈ নিয়া পৰ্যন্ত নগদ ধনৰ দায়িত্ব কাৰ আছিল আৰু জমা দিয়াৰ পাছত সেই ধন কোনে যাচাই কৰিছিল, সেই সকলোবোৰ বিষয় স্পষ্ট হোৱা প্ৰয়োজন।
শৰত শুক্লাই লগতে প্ৰশ্ন কৰে যে বেংক কৰ্মচাৰীৰ দায়িত্ব যদি নিৰ্দিষ্ট আছিল, তেন্তে সেই দায়িত্বৰ ক্ষেত্ৰত কোনো দায়বদ্ধতা স্থিৰ কৰা হ’ল নে নাই। চিচিটিভিৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ চলাচল আৰু কাৰ্যকলাপ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল নে নাই, তদন্তত কোনো অসংগতি পোৱা গ’লে তাৰ ভিত্তিত কি সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল, সেই বিষয়েও তেওঁ স্পষ্টতা বিচাৰে।
ইফালে অযোধ্যাৰ এছ এছ পি তথা নতুনকৈ গঠন কৰা তদন্তকাৰী দলৰ সদস্য গৌৰৱ গ্ৰ’ভাৰে চম্পত ৰায় আৰু অনিল মিশ্ৰক চৰকাৰী সাক্ষী কৰাৰ দাবী খণ্ডন কৰিছে। তেওঁৰ মতে, গোচৰটোত ১৭৩জন লোকক সাক্ষী কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ ভিতৰত চম্পত ৰায় আৰু অনিল মিশ্ৰও আছে। কিন্তু দুয়োজনকে চৰকাৰী অনুমোদিত সাক্ষী কৰা হোৱা নাই বুলি তেওঁ স্পষ্ট কৰি দিয়ে।
গ্ৰ’ভাৰে সামাজিক মাধ্যমত আধৰুৱা তথ্য প্ৰকাশ পোৱাৰ অভিযোগো তোলে। আৰক্ষীৰ আন বিষয়াসকলেও কয় যে মন্দিৰ ন্যাসৰ বিষয়াসকলৰ বক্তব্য লোৱা হৈছে, কিয়নো অভিযোগৰ সন্মুখীন হোৱা কৰ্মচাৰীসকলে ন্যাসৰ বিষয়াসকলৰ অধীনত কাম কৰিছিল। আৰক্ষীৰ দাবী, এতিয়ালৈকে ন্যাসৰ কোনো বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ প্ৰমাণিত হোৱা নাই। সেয়েহে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে কোনো আইনী ব্যৱস্থা লোৱা হোৱা নাই।
ইফালে অভিযোগপত্ৰ সন্দৰ্ভত শ্ৰী ৰাম জন্মভূমি তীৰ্থ ক্ষেত্ৰ ন্যাসে এতিয়ালৈকে কোনো আনুষ্ঠানিক বক্তব্য প্ৰকাশ কৰা নাই।
উল্লেখযোগ্য যে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে জুলাই মাহত এই গোচৰ সন্দৰ্ভত পৰ্যবেক্ষণ কৰাৰ পাছতে উত্তৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী যোগী আদিত্যনাথে দ্বিতীয়খন তদন্তকাৰী দল গঠনৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নতুন তদন্তকাৰী দলত লক্ষ্ণৌ ৰেঞ্জৰ আই জি কিৰণ এছ, অযোধ্যা ৰেঞ্জৰ ডি আই জি সোমেন বাৰ্মা আৰু অযোধ্যাৰ এছ এছ পি গৌৰৱ গ্ৰ’ভাৰ আছে।
ইয়াৰ পূৰ্বে ১৩ জুনত শ্ৰী ৰাম জন্মভূমি তীৰ্থ ক্ষেত্ৰ ন্যাসে দানৰ ধন চুৰিৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰীক SIT গঠনৰ অনুৰোধ জনাইছিল। তাৰ পাছত লক্ষ্ণৌৰ আয়ুক্ত বিজয় বিশ্বাস পণ্টৰ নেতৃত্বত তিনিজনীয়া SIT গঠন কৰা হয়।
২৫ জুনত ৰাম জন্মভূমি থানাত ন্যাসৰ সদস্য কৃষ্ণ মোহনৰ লিখিত অভিযোগৰ ভিত্তিত প্ৰথমখন এজাহাৰ পঞ্জীয়ন কৰা হয়। এজাহাৰত পাছত গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা ৮জনৰ নামৰ লগতে আন অচিনাক্ত লোকৰ নামো উল্লেখ আছিল। ইয়াৰ পিছত SITৰ প্ৰাথমিক প্ৰতিবেদনত চম্পত ৰায়ৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগৰ ভিত্তি নথকাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। কিন্তু অনিল মিশ্ৰ আৰু কেইজনমান বেংক কৰ্মচাৰী তদন্তৰ আওতাত আছিল বুলি জানিব পৰা গৈছিল।
এতিয়া চূড়ান্ত অভিযোগপত্ৰত সেই বেংক কৰ্মচাৰী আৰু ন্যাসৰ বিষয়াসকলৰ নাম অভিযুক্ত হিচাপে নথকাটোৱেই নতুনকৈ সৃষ্টি কৰিছে বহু প্ৰশ্ন। তদন্তত যিসকলৰ দায়িত্ব আৰু ভূমিকা পৰীক্ষা কৰা হৈছিল, শেষত তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে কিয় কোনো অভিযোগ স্থিৰ নহ’ল, সেই উত্তৰেই এতিয়া এই গোচৰৰ পৰৱৰ্তী গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় হৈ পৰিছে।
