জি-২০ সন্মিলনৰ আয়োজনৰ বাবে ৪১০০ কোটিৰো অধিক ধন ব্যয় কৰা হৈছে। শনিবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা দুদিনীয়া সন্মিলনৰ ব্যয় সন্দৰ্ভত চৰকাৰী নথি-পত্ৰত এই কথা কোৱা হৈছে। ৰেকৰ্ড অনুসৰি প্ৰায় ১২টা ক্ষেত্ৰত এই খৰচ বহন কৰা হৈছে। সূত্ৰ অনুসৰি, জি-২০ আয়োজনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদানসমূহ হ’ল নিৰাপত্তা, পথ, ফুটপাথ, পথৰ চাইনব’ৰ্ড আৰু পোহৰৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ। এইবোৰৰ আঁৰতেই সৰ্বাধিক ব্যয় হৈছে।
এনডিএমচি আৰু এমচিডিৰ দৰে ৰাজ্যিক সংস্থাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনস্থ বিভাগলৈকে ৯টা চৰকাৰী সংস্থাই উদ্যান শস্য উন্নয়নৰ পৰা আৰম্ভ কৰি জি-২০ ব্ৰেণ্ডিংলৈকে ৩৫০০ কোটিৰো অধিক ধন ব্যয় কৰিছে।
কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ নথি অনুসৰি মুঠ ব্যয় ৪০০০ কোটি টকাৰ ওপৰত। আই টি পি অ’, পথ পৰিবহণ আৰু ঘাইপথ আৰু সামৰিক অভিযান্ত্ৰিক সেৱা মন্ত্ৰালয় আদি কেন্দ্ৰীয় সংস্থাৰ উপৰি কেন্দ্রীয় চৰকাৰৰ অধীনত ৰাজধানীত আয়োজনৰ কাম কৰি আছে দিল্লী আৰক্ষী, এন ডি এম চি আৰু ডি ডি এ-ই ৷ ইয়াৰে মুঠ ৯৮% খৰচ হৈছে। এইবোৰ হৈছে কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ নথি-পত্ৰৰ পৰা পোৱা সন্মিলনৰ খৰচৰ হিচাপ।
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত অৰ্থনৈতিক, কূটনৈতিক আৰু পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় বিষয়সমূহৰ ওপৰত আলোচনা কৰা বিশ্বৰ ২০খন শক্তিশালী দেশৰ এটা গোট জি-২০। লগতে ইয়াৰ সমাধান বিচাৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব। জি-২০ বৈঠকৰ পূৰ্বে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে ৩টা ডাঙৰ বিষয়ৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে। তেওঁ কয় যে জি-২০ৰ কাৰ্য্য পৰিকল্পনা বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্যই ভৱিষ্যতৰ পথ নিৰ্ধাৰণ কৰিব।
৯ আৰু ১০ ছেপ্টেম্বৰত দিল্লীত জি-২০ৰ বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছে। ৰাষ্ট্ৰৰ মুৰব্বীসকলে ৩টা বিষয়ত আলোচনা কৰিব। এইবাৰৰ জি-২০ৰ বিষয়বস্তু হৈছে – এক বিশ্ব, এক পৰিয়াল আৰু এক ভৱিষ্যত। এক পৃথিৱীৰ বৈঠকত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু পৰিৱেশৰ দৰে বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হ’ব।
এক ভৱিষ্যতৰ অধীনত বিশ্বৰ নেতাসকলে প্ৰযুক্তিৰ দৰে বিষয়ত আলোচনা কৰিব। বিশেষজ্ঞসকলে কয় যে জি-২০ৰ বৈঠকত ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ বিষয়টোও আহিব পাৰে। বিগত ডেৰ বছৰ ধৰি ইউক্ৰেইন আৰু ৰাছিয়াৰ মাজত যুদ্ধ চলি আছে।
বাতৰি অনুসৰি, এই বৈঠকৰ আয়োজনত প্ৰায় ১০০ মিলিয়ন ডলাৰ অৰ্থাৎ ৪১০০ কোটি টকা ব্যয় কৰা হৈছে। নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা, পথ চাফা, পদপথ ৰক্ষণাবেক্ষণ, পথৰ চিন আৰু পোহৰৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি ১২টা ভাগত ব্যয় কৰা হৈছে।
জি-২০ বিশ্বত ভাৰতৰ ভাবমূৰ্তি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে ভাৰতৰ প্ৰচেষ্টা। ইউক্ৰেইন-ৰাছিয়া যুদ্ধৰ বাবে বিশ্বৰ বেছিভাগ দেশেই দুটা ভাগত বিভক্ত হৈ পৰা সময়ত এই বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছে। বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে জি-২০ বৈঠকত ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ বিষয়টো আলোচনা আৰু সমাধানৰ বাবে এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান থিয় দিছে। কাৰণ আমেৰিকা, ব্ৰিটেইন আৰু ফ্ৰান্সৰ ৰাষ্ট্ৰপতিসকলে এই বৈঠকত অংশগ্ৰহণ কৰিছে, যিয়ে ৰাছিয়াৰ বিৰুদ্ধে স্থিতি গ্ৰহণ কৰিছে। ২০২২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ বালি শীৰ্ষ সন্মিলনত ইউক্ৰেইনৰ যুদ্ধই আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। শেষত কেইবাখনো দেশে ইউক্ৰেইনৰ যুদ্ধৰ বিৰোধী বুলি প্ৰস্তাৱ গৃহীত কৰে, যাৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে ৰাছিয়া আৰু চীনে।
ভাৰতে ইউক্ৰেইন বিষয়ৰ পৰা দৃষ্টি আঁতৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। ইয়াৰ বাবে ভাৰতৰ বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য (SDGs)ৰ বিষয়টো চৰ্চালৈ আহিছে। ভাৰতে কয় যে উন্নয়নশীল দেশ, গ্ল’বেল চাউথ আৰু আফ্ৰিকান দেশৰ প্ৰান্তীয় আকাংক্ষাক মূলসুঁতিলৈ অনাৰ প্ৰয়োজন। ভাৰতত অনুষ্ঠিত এই বৈঠকত যদি এক পৃথিৱী, এক পৰিয়াল আৰু এক ভৱিষ্যতৰ সমাধান পোৱা যায়, তেন্তে বিশ্বত ভাৰতৰ ভাবমূর্তি সুদৃঢ় হ’ব৷
প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে তেওঁৰ ব্লগত লিখিছে – ‘ভাৰতৰ জনসংখ্যা, গণতন্ত্ৰ, বৈচিত্ৰ্য আৰু উন্নয়ন আন কাৰোবাৰ পৰা শুনা আৰু প্ৰত্যক্ষ অভিজ্ঞতা লাভ কৰা এটা কথা সম্পূৰ্ণ বেলেগ দুটা কথা। মই নিশ্চিত যে আমাৰ জি-২০ প্ৰতিনিধিসকলে নিজেই এই কথা উপলব্ধি কৰিব। জি-২০ দেশসমূহে বিশ্বৰ অৰ্থনীতিৰ ৭৫ শতাংশ শ্বেয়াৰ কৰে। কাৰণ আমেৰিকা, চীন আৰু ৰাছিয়া এই গোটত আছে। ভাৰতেও জি-২০ বৈঠকৰ জৰিয়তে বিনিয়োগ বৃদ্ধিৰ চেষ্টা চলাইছে।
ভাৰতে বাৰে বাৰে আফ্ৰিকান দেশসমূহক জি-২০ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পোষকতা কৰি আহিছে। চীন আৰু ইউৰোপীয় সংঘই ভাৰতক আফ্ৰিকান সংঘক জি-২০ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ সমৰ্থন আগবঢ়াইছে। এনে পৰিস্থিতিত এই বৈঠকৰ পাছত এই দেশসমূহে জি-২০ৰ স্থায়ী সদস্যপদ লাভ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে৷ যদি তেনেকুৱা হয় তেন্তে জি-২০ৰ গঠন সলনি হ’ব। সেই ক্ষেত্ৰত বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ভাৰতৰ আধিপত্য বহু পৰিমাণে বৃদ্ধি পাব।
অৱশ্যে চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি জিনপিং এই বৈঠকত অংশগ্ৰহণ কৰা নাই। ইউ এছ ইনষ্টিটিউট অফ পীচ-ৰ দক্ষিণ এছিয়াৰ জ্যেষ্ঠ বিশেষজ্ঞ সমীৰ লালৱানীৰ মতে জি-২০ৰ পৰা জিনপিঙৰ অনুপস্থিতি ভাৰত আৰু চীনৰ মাজৰ সম্পৰ্ক উন্নত কৰাৰ পদক্ষেপৰ বাবে এক ডাঙৰ আঘাত। প্ৰায় তিনি বছৰ ধৰি ভাৰত আৰু চীনৰ মাজত সীমা বিবাদ চলি আছে। শেহতীয়াকৈ দুয়োখন দেশে কৈছে যে ইয়াৰ সমাধান অতি সোনকালে হ’ব। কিন্তু এই সন্দৰ্ভত এতিয়ালৈকে কোনো নিৰ্দিষ্ট পদক্ষেপ দেখা পোৱা নাই।
