যোৱা তিনি বছৰত দক্ষিণ এছিয়াৰ ৰাজনীতিত বৃহৎ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে, বিশেষকৈ ভাৰতৰ চুবুৰীয়া দেশসমূহে ক্ষমতাৰ শূন্যতা, ৰাজনৈতিক উত্তাল পৰিস্থিতি বা গণ প্ৰতিবাদৰ পাছত শাসন ব্যৱস্থাৰ ভয়াৱহ পৰিৱৰ্তনৰ সাক্ষী হৈছে।
২০২১ চনৰ আগষ্ট মাহত আফগানিস্তানত তালিবানে দখল কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত পাকিস্তানত ইমৰাণ খানক প্ৰধানমন্ত্ৰী পদৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰালৈকে, আৰু ২০২২ চনৰ জুলাই মাহত শ্ৰীলংকাত গোটাবায়া ৰাজাপাকছাই দেশ এৰি পলায়ন কৰা ব্যাপক প্ৰতিবাদৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বাংলাদেশত চলি থকা অশান্তিলৈকে যিয়ে ইতিমধ্যে… প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বেখ হাছিনাৰ পদত্যাগ, দক্ষিণ এছিয়াৰ ৰাজনৈতিক গতিশীলতা মাত্ৰ তিনি বছৰৰ ভিতৰতে সম্পূৰ্ণৰূপে স্তব্ধ হৈ পৰিছে।
আফগানিস্তানত ৰাজনৈতিক উত্তাল পৰিস্থিতিৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০২১ চনত তালিবানৰ দ্ৰুত সামৰিক আক্ৰমণৰ পৰা আৰু ইয়াৰ শিখৰত উপনীত হৈছিল ১৫ আগষ্টত কাবুল দখল কৰা।
২০২১ চনৰ ১ মে’ত আমেৰিকাৰ সৈন্য প্ৰত্যাহাৰৰ লগে লগে এই আক্ৰমণ আৰম্ভ হৈছিল আৰু তালিবানে সমগ্ৰ দেশৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাদেশিক ৰাজধানী আৰু ভূখণ্ড দখল কৰাৰ লগে লগে এই আক্ৰমণ দ্ৰুতগতিত তীব্ৰতৰ হৈ পৰিছিল।
কাবুলৰ পতন সামান্য প্ৰতিৰোধৰ সৈতে সংঘটিত হোৱাৰ ফলত ৰাষ্ট্ৰপতি আশ্ৰফ ঘানীৰ পলায়ন আৰু আফগানিস্তানৰ ইছলামিক আমিৰশ্বাহী পুনৰবাৰ প্ৰতিষ্ঠা হয়।
আনকি আমেৰিকাৰ চোৰাংচোৱা আৰু প্ৰতিৰক্ষা সংস্থাসমূহো স্তম্ভিত হৈ পৰিছিল যে তালিবানে কিমান সোনকালে দেশখন পুনৰ দখল কৰিছিল৷
অধিগ্ৰহণৰ পিছৰে পৰা আফগানিস্তানে সন্ত্ৰাসবাদ সম্পৰ্কীয় ঘটনাক লৈ পাকিস্তানৰ সৈতে ভয়াৱহ মানৱীয় সংকটৰ সন্মুখীন হৈছে আৰু পাকিস্তানৰ সৈতে সম্পৰ্ক অধিক বেয়া হৈ পৰিছে। ইছলামবাদে বাৰে বাৰে কাবুলক সন্ত্ৰাসবাদী সংগঠনক আশ্ৰয় দিয়াৰ বাবে দোষাৰোপ কৰি আহিছে, যিয়ে পাকিস্তান সীমান্ত অঞ্চলত ক্ৰমান্বয়ে ব্যাপক আৰু মাৰাত্মক আক্ৰমণ সংঘটিত কৰিছে।
অৰ্থনীতি যথেষ্ট সংকুচিত হৈছে, অনুমান অনুসৰি তালিবান ক্ষমতালৈ ঘূৰি অহাৰ পিছত ৩০% হ্ৰাস পাইছে। ২.৮ কোটিতকৈ অধিক লোক বা জনসংখ্যাৰ দুই তৃতীয়াংশ লোকক জৰুৰী মানৱীয় সাহায্যৰ প্ৰয়োজন, ১.৭ কোটি লোকে তীব্ৰ ক্ষুধাৰ সন্মুখীন হৈছে।
তালিবানে ইছলামিক আইনৰ কঠোৰ ব্যাখ্যাৰ ফলত শিক্ষা আৰু কৰ্মসংস্থাপন নিষেধাজ্ঞাকে ধৰি মহিলাৰ অধিকাৰৰ ওপৰত কঠোৰ বাধা আৰোপ কৰা হৈছে, যিয়ে অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি আৰু অধিক ভয়াৱহ কৰি তুলিছে।
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমাজৰ সঁহাৰি বহুলাংশে সমালোচনাত্মক হৈ পৰিছে, বহু দেশে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰি তালিবান চৰকাৰৰ স্বীকৃতি বন্ধ কৰি দিছে। যদিও ভাৰত চৰকাৰে এতিয়াও তালিবান শাসনক আফগানিস্তানৰ চৰকাৰী চৰকাৰ হিচাপে আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃতি দিয়া নাই, তথাপিও বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক সুস্থিৰ হৈয়ে আছে।
পাকিস্তানত ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত প্ৰধানমন্ত্ৰী ইমৰাণ খানক পদচ্যুত কৰাৰ লগে লগে ৰাজনৈতিক পৰিৱেশ নাটকীয়ভাৱে স্থানান্তৰিত হয়।২০১৮ চনত ক্ষমতালৈ অহা খানক ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাত অনাস্থা ভোটৰ জৰিয়তে অপসাৰণ কৰা হয়, যিটো বহুতে এক শিখৰ হিচাপে গণ্য কৰিছিল সামৰিক আৰু বিৰোধী দলসমূহৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক কৌশলৰ।
প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁক সমৰ্থন কৰা সামৰিক বাহিনীৰ সৈতে খানৰ সম্পৰ্ক তিতা হৈ পৰিছিল, য’ত সামৰিক নিযুক্তি আৰু বৈদেশিক নীতিৰ সিদ্ধান্তৰ ওপৰত অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণ দখল কৰাৰ প্ৰচেষ্টাও আছিল।
তেওঁৰ ৰাজনৈতিক পতনত সামৰিক বাহিনীয়ে সমৰ্থন প্ৰত্যাহাৰ কৰাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কিয়নো পৰম্পৰাগতভাৱে তেওঁলোকে পাকিস্তানৰ শাসন ব্যৱস্থাত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। তেওঁক পদচ্যুত কৰাৰ পিছতে ধাৰাবাহিকভাৱে আইনী প্ৰত্যাহ্বান আৰু দুৰ্নীতিৰ অভিযোগ উত্থাপন হয়, যিবোৰ ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত বুলি দাবী কৰিছিল খান আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলে।
তেওঁক অপসাৰণ কৰাৰ পিছত খানৰ ৰাজনৈতিক সংগ্ৰাম তীব্ৰতৰ হৈ পৰে। ২০২৩ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁক দুৰ্নীতি আৰু সামৰিক বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে হিংসাৰ উচটনি দিয়াৰ অভিযোগত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত তেওঁৰ সমৰ্থকসকলে ব্যাপক প্ৰতিবাদৰ সৃষ্টি কৰিছিল।
পাকিস্তানৰ ৰাজনৈতিক উত্তেজনা অব্যাহত আছে, খানৰ দল পাকিস্তান তেহৰিক-ই-ইনছাফ (পিটিআই) যথেষ্ট দমনৰ সন্মুখীন হৈছে।
পাকিস্তানৰ অৰ্থনীতি অস্বস্তিকৰ অৱস্থাত আছে, উচ্চ মুদ্ৰাস্ফীতি, শক্তিৰ নাটনি, মুদ্ৰাৰ মূল্য হ্ৰাস আৰু ঋণৰ সংকটৰ সৈতে যুঁজি আছে, যাৰ মূল কাৰণ হৈছে বেল্ট এণ্ড ৰোড ইনিচিয়েটিভৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পৰ বাবে চীনৰ পৰা বৃহৎ পৰিমাণৰ ঋণ।
ৰাজনৈতিক অস্থিৰতাই অৰ্থনৈতিক পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টাক আৰু অধিক জটিল কৰি তুলিছে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিনিয়োগকাৰীসকলে পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি সতৰ্ক হৈ পৰিছে। শ্বেহবাজ শ্বৰীফ চৰকাৰে আই এম এফৰ পৰা আৰ্থিক সাহায্য লাভ কৰিছে যদিও এনে সাহায্যৰ সৈতে জড়িত চৰ্তসমূহৰ বাবে কঠোৰ অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰয়োজন হৈছে যিয়ে জনসাধাৰণৰ অসন্তুষ্টিক ইন্ধন যোগাইছে।
