যি আগষ্টা ৱেষ্টলেণ্ড হেলিকপ্টাৰ কেলেংকাৰীক লৈ এসময়ত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি আৰু নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে কংগ্ৰেছ চৰকাৰক তীব্ৰ সমালোচনা কৰিছিল, সেই একেটা কোম্পানীয়েই এতিয়া লিয়নাৰ্ডো নামেৰে আদানী ডিফেন্স এণ্ড এৰোস্পেচৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰি ভাৰতৰ প্ৰতিৰক্ষা খণ্ডত পুনৰ প্ৰৱেশ কৰিছে। ভিভিআইপি হেলিকপ্টাৰ ক্ৰয়ৰ নামত হোৱা দুৰ্নীতিৰ অভিযোগত এসময়ত নিষিদ্ধ ঘোষিত হোৱা ইটালীৰ এই প্ৰতিৰক্ষা প্ৰতিষ্ঠানটোৱে এতিয়া আদানীৰ সৈতে মিলি ভাৰতত এক একীকৃত হেলিকপ্টাৰ নিৰ্মাণৰ পৰিৱেশ সৃষ্টিৰ বাবে এক বুজাবুজি চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিছে। যোৱা ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰত আৰু ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ মাজত প্ৰতিৰক্ষা বুজাবুজিৰ ঘোষণাৰ পাছতেই প্ৰতিৰক্ষা সচিব ৰাজেশ কুমাৰ সিং আৰু অন্যান্য উচ্চপদস্থ বিষয়াৰ উপস্থিতিত এই চুক্তি সম্পন্ন হয়।
এই অনুষ্ঠানত প্ৰতিৰক্ষা সচিবে কয় যে প্ৰতিৰক্ষা খণ্ডত ১০০ শতাংশ স্বনিৰ্ভৰশীল হোৱাটো সম্ভৱ নহয় আৰু লক্ষ্য হোৱা উচিত আমদানিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা। চৰকাৰে কেইবা বছৰ ধৰি আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দাবী কৰি অহাৰ মাজতে অহা এই ভাষ্যই এতিয়া চৰ্চা লাভ কৰিছে। এই নতুন প্ৰকল্পৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনী আৰু অসামৰিক খণ্ডৰ বাবে হেলিকপ্টাৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। অৱশ্যে প্ৰযুক্তি হস্তান্তৰৰ মাত্ৰা কিমান হ’ব আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰণালীসমূহৰ ওপৰত ভাৰতৰ নিয়ন্ত্ৰণ কিমান থাকিব, সেই বিষয়ে এতিয়ালৈকে কোনো স্পষ্ট তথ্য ৰাজহুৱা কৰা হোৱা নাই। উল্লেখনীয় যে যোৱা দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আদানী ডিফেন্সৰ এয়া দ্বিতীয়টো ডাঙৰ চুক্তি, যিহেতু ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁলোকে ব্ৰাজিলৰ কোম্পানী এম্ব্ৰায়েৰৰ সৈতেও বুজাবুজি কৰিছিল।
উল্লেখ্য যে ২০১০ চনত ইউপিএ চৰকাৰৰ দিনত আগষ্টা ৱেষ্টলেণ্ডৰ সৈতে প্ৰায় ৩,৬০০ কোটি টকাৰ ১২ খন হেলিকপ্টাৰ ক্ৰয়ৰ চুক্তি হৈছিল। ২০১৩ চনত ইটালীৰ তদন্তত পোহৰলৈ আহে যে এই চুক্তি লাভ কৰিবলৈ কোম্পানীটোৱে ভাৰতীয় মধ্যভোগী আৰু বিষয়াক উৎকোচ দিছিল। ইয়াৰ পাছতে ভাৰত চৰকাৰে চুক্তি বাতিল কৰি কোম্পানীটোক ব্লেকলিষ্ট কৰিছিল আৰু চিবিআই তথা ইডিৰ তদন্তৰ নিৰ্দেশ দিছিল। ২০১৪ চনত কোম্পানীটোক ভৱিষ্যতৰ নিবিদাত অংশ লোৱাৰ পৰা নিষিদ্ধ কৰা হয়। ২০১৬ চনত এই কোম্পানীটোৱে নিজৰ নাম সলাই লিয়নাৰ্ডো এছ পি এ কৰে আৰু ২০২১ চনত মোদী চৰকাৰে কিছু চৰ্তৰ সাপেক্ষে এই নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰে। যদিও গোচৰৰ আইনী প্ৰক্ৰিয়া এতিয়াও শেষ হোৱা নাই, তথাপিও এই সিদ্ধান্তক লৈ কংগ্ৰেছে তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰি আহিছে।
২০২৩ চনত কংগ্ৰেছে প্ৰশ্ন তুলিছিল যে চৰকাৰে আদানীৰ বাবেই এই নিষেধাজ্ঞা আঁতৰাইছে নেকি, যাৰ উত্তৰ এতিয়া এই চুক্তিৰ জৰিয়তে স্পষ্ট হৈ পৰিছে। ইয়াৰ আগতেও প্ৰাক্তন প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী এ কে এণ্টনীয়ে অভিযোগ কৰিছিল যে মোদী চৰকাৰে ব্লেকলিষ্ট কৰা কোম্পানীক পিছ দুৱাৰেৰে প্ৰৱেশ কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰ ৰচনা কৰিছে। ৰাহুল গান্ধীয়েও সামাজিক মাধ্যমত সমালোচনা কৰি কৈছিল যে যি আগষ্টা ৱেষ্টলেণ্ড এসময়ত দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত আছিল, সেয়া এতিয়া বিজেপিৰ ধোবাশালত পৰিষ্কাৰ হৈ পৰিছে। অথচ ২০১৩ আৰু ২০১৪ চনত নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ সময়ত নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে এই হেলিকপ্টাৰ কেলেংকাৰীক কংগ্ৰেছৰ দুৰ্নীতিৰ চানেকি বুলি কৈছিল আৰু দোষীক শাস্তি দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল।
ইটালীৰ ৰাষ্ট্ৰদূতে এই অংশীদাৰিত্বক দুয়োটা দেশৰ প্ৰতিৰক্ষা খণ্ডৰ বাবে এক নতুন অধ্যায় বুলি অভিহিত কৰিছে। আনহাতে আদানী ডিফেন্সৰ সঞ্চালক জিৎ অডানীৰ মতে এই পদক্ষেপে ভাৰতক এক বিশ্বমানৰ এৰোস্পেচ পাৱাৰহাউচ হিচাপে গঢ়ি তুলিব আৰু দেশত নিবনুৱা সমস্যা সমাধানত সহায় কৰিব। অৱশ্যে বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে হিন্দুস্তান এৰোস্পেচ লিমিটেডৰ দৰে ৰাজহুৱা খণ্ডৰ অভিজ্ঞ কোম্পানী থকাৰ পাছতো কিয় ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কোম্পানীক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে, তাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন হোৱাটো স্বাভাৱিক। কেৱল আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ নামত নহয়, স্বচ্ছতা আৰু জনসাধাৰণৰ ওচৰত জবাবদিহিতাৰ ফালৰ পৰাও এনে প্ৰতিৰক্ষা চুক্তিৰ বিশদ পৰ্যালোচনাৰ প্ৰয়োজন আছে।
