দীৰ্ঘদিনীয়া সীমা বিবাদৰ মাজতে ভাৰত আৰু চীনৰ সেনাই অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পূব ছেক্টৰৰ প্ৰকৃত নিয়ন্ত্ৰণ ৰেখাৰ (এল এ চি) পৰিস্থিতি সন্দৰ্ভত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে। দেওবাৰে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কিবিথু অঞ্চলৰ ৱাচা-দামাই সীমান্তৰ সভা কেন্দ্ৰত দুয়োখন দেশৰ কৰ্পছ কমাণ্ডাৰ পৰ্যায়ত অনুষ্ঠিত হয় এই বৈঠক।
শেহতীয়াকৈ বেইজিঙত সীমান্ত সমস্যা সন্দৰ্ভত ভাৰত আৰু চীনৰ মাজত বিশেষ প্ৰতিনিধি (এছ আৰ) বৈঠকৰ কিছুদিন পিছতে এই সামৰিক বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। বাতৰি অনুসৰি, এই বৈঠকৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল সীমান্তত শান্তি আৰু স্থিতিশীলতা বজাই ৰখা।
ভাৰতীয় প্ৰতিনিধি দলটোৰ নেতৃত্বত আছিল লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল গিৰীশ কালিয়া, যিগৰাকী ভাৰতীয় সেনাৰ ডিমাপুৰস্থিত ৩ কৰ্পছৰ কমাণ্ডাৰ। অৱশ্যে এই বৈঠক সন্দৰ্ভত এতিয়ালৈকে ভাৰতীয় সেনা বা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে কোনো আনুষ্ঠানিক বক্তব্য দিয়া নাই।
ৱাচা-দামাই সীমান্ত সভা কেন্দ্ৰত ভাৰত আৰু চীনৰ মাজত এইটোৱেই প্ৰথম কৰ্পছ কমাণ্ডাৰ পৰ্যায়ৰ সামৰিক আলোচনা। এতিয়ালৈকে এনে বৈঠক মূলতঃ লাডাখৰ চুশুল-মলদো সীমান্ত সভা কেন্দ্ৰত অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। ফলত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এই বৈঠকে পূব ছেক্টৰ সীমান্ত পৰিস্থিতিৰ ওপৰত দুয়োখন দেশৰ সেনাৰ মাজত প্ৰত্যক্ষ সামৰিক যোগাযোগৰ এক নতুন ব্যৱস্থাৰ সৃষ্টি কৰিছে।
অৰুণাচল প্ৰদেশত এল এ চিৰ দায়িত্বত আছে ভাৰতীয় সেনাৰ দুটা কৰ্পছ। লগতে তেজপুৰ ভিত্তিক চতুৰ্থ কৰ্পছ আৰু ৰঙাপাহাৰ ভিত্তিক তৃতীয় কৰ্পছ। ইয়াৰে ৩টা কৰ্পছ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এল এ চিৰ কাষৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অপাৰেচনেল এলেকাৰ দায়িত্বত আছে।
শেহতীয়াকৈ অৰুণাচলৰ উজনি সুৱণশিৰি অঞ্চলত চীনা সেনাৰ আগ্ৰাসী সামৰিক কাৰ্যকলাপৰ বিষয়ে বিভিন্ন বাতৰি পোহৰলৈ আহিছে। এনে পৰিস্থিতিত দুয়োখন দেশৰ সেনাবাহিনীৰ এই বৈঠক বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ। এল এ চিৰ স্থিতিক লৈ ভাৰত আৰু চীনৰ মাজত দীৰ্ঘদিন ধৰি মতানৈক্য চলি আহিছে। এই ভিন্ন ধাৰণাৰ বাবে দুয়োখন দেশৰ সেনাবাহিনীয়ে মাজে মাজে সীমান্তত মুখামুখি হৈছে। সেইবাবেই স্থানীয় পৰ্যায়ত সামৰিক যোগাযোগ আৰু পৰিস্থিতি ক্ষিপ্ৰতাৰে নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থা গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত হয়।
ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা উপদেষ্টা অজিত ডোভাল আৰু চীনৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰী ৱাং য়ীৰ বৈঠকৰ কিছুদিন পিছতে কৰ্পছ কমাণ্ডাৰ পৰ্যায়ৰ বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। ড’ভাল আৰু ৱাঙে দুয়োখন দেশৰ নিৰ্দিষ্ট বিশেষ প্ৰতিনিধি হিচাপে ২৫ আগষ্টত বেইজিঙত সীমান্ত সমস্যা সন্দৰ্ভত আলোচনা কৰে।তাত সীমান্ত নিৰ্ধাৰণ আৰু সীমা অতিক্ৰম কৰি সহযোগিতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়।
ভাৰতীয় পক্ষই স্পষ্টভাৱে কয় যে দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্কৰ সামগ্ৰিক বিকাশৰ বাবে সীমান্ত অঞ্চলত শান্তি আৰু স্থিতিশীলতা বজাই ৰখাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ড’ভালে উল্লেখ কৰিছিল যে ভাৰত-চীনৰ সম্পৰ্ক স্বাভাৱিক কৰাটো দুয়োখন দেশৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত শান্তি আৰু স্থিতিশীলতা বজাই ৰখাৰ ভূমিকাৰ ওপৰত প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্ভৰশীল।
বিশেষ প্ৰতিনিধি পৰ্যায়ৰ বৈঠকত দুয়োখন দেশে সীমান্ত ব্যৱস্থাপনা আৰু অধিক উন্নত কৰাৰ বাবে ৮ দফীয়া একমতত উপনীত হয়। সীমান্ত নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ক্ষিপ্ৰ আৰু ব্যৱহাৰিক অগ্ৰগতিৰ বাবে দুয়োপক্ষই আলোচনা আগবঢ়াই নিয়াৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ বাবে সীমা নিৰ্ধাৰণৰ বিশেষজ্ঞ গোট আৰু সীমা ব্যৱস্থাপনাৰ ৱৰ্কিং গ্ৰুপক আলোচনা আগবঢ়াই নিবলৈ কোৱা হৈছে।
সামৰিক আলোচনাৰ বাবে আৰু দুটা সীমান্ত বৈঠক কেন্দ্ৰ আৰু পূব আৰু কেন্দ্ৰীয় ছেক্টৰত আৰু দুটা সামৰিক হটলাইন স্থাপনৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। লগতে দুয়োখন দেশে বৰ্তমানৰ কূটনৈতিক আৰু সামৰিক যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে স্থলভাগত উদ্ভৱ হোৱা যিকোনো পৰিস্থিতিৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ সন্মত হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ভাৰত-চীন সীমান্তৰ পৰামৰ্শ আৰু সমন্বয়ৰ ব্যৱস্থা, স্থানীয় কমাণ্ডাৰ পৰ্যায়ৰ বৈঠক আৰু অন্যান্য সহমত ব্যৱস্থা অন্তৰ্ভুক্ত।
দুয়োপক্ষই এল এ চিৰ নিৰ্দিষ্ট ক্ষেত্ৰত পাৰস্পৰিক বুজাবুজি বৃদ্ধিৰ বিষয়েও আলোচনা কৰে। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে সীমান্ত ব্যৱস্থাপনা অধিক ফলপ্ৰসূ কৰা। একে সময়তে ভাৰত আৰু চীনে সীমান্ত অঞ্চলত শান্তি আৰু স্থিতিশীলতা বজাই ৰখাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি পুনৰবাৰ প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্কত সুস্থিৰ অগ্ৰগতিৰ পৰিৱেশ সৃষ্টিৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছে। সীমান্ত বাণিজ্য, তীৰ্থযাত্ৰা আৰু অন্যান্য সীমা অতিক্ৰম কৰি যোগাযোগ বৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰতো দুয়োখন দেশে সহযোগিতা শক্তিশালী কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে।
বিশেষ প্ৰতিনিধি পৰ্যায়ৰ আলোচনাত দুয়োখন দেশৰ মাজত আন্তঃসীমা নদী সংক্ৰান্ত সহযোগিতাও উঠি আহিছে। আন্তঃসীমান্ত নদীৰ ওপৰত বিশেষজ্ঞ পৰ্যায়ৰ ব্যৱস্থাৰ পৰৱৰ্তী বৈঠক ছেপ্টেম্বৰ মাহতে অনুষ্ঠিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে। ফলত সীমান্ত সুৰক্ষাৰ লগতে নদী, বাণিজ্য আৰু জনসাধাৰণৰ সংস্পৰ্শৰ দৰে ক্ষেত্ৰত ভাৰত-চীনৰ সম্পৰ্ক ক্ৰমান্বয়ে স্বাভাৱিক কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছে।
২০২০ চনৰ গালৱান উপত্যকাৰ সংঘৰ্ষৰ পিছত ভাৰত-চীনৰ সম্পৰ্ক অতি উত্তেজনাপূৰ্ণ হৈ পৰে। সেই পৰিস্থিতি দূৰ কৰিবলৈ যোৱা কেইমাহমানত দুয়োখন দেশে কেইবাটাও পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। সীমান্তত শান্তি বজাই ৰখাৰ উপৰিও কূটনৈতিক আৰু সামৰিক পৰ্যায়ত যোগাযোগ বৃদ্ধিৰ বাবেও পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা হৈছে। এই ধাৰাবাহিকতাৰ অংশ হিচাপে অৰুণাচল প্ৰদেশত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কৰ্পছ কমাণ্ডাৰ পৰ্যায়ৰ বৈঠকক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হিচাপে দেখা গৈছে।
২০২৭ চনত ভাৰতত ২৬ সংখ্যক বিশেষ প্ৰতিনিধি পৰ্যায়ৰ বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও দুয়োখন দেশে সন্মতি প্ৰকাশ কৰিছে।ফলস্বৰূপে অনাগত দিনত সীমান্ত সমস্যা সমাধান আৰু সামৰিক যোগাযোগ বজাই ৰখাৰ প্ৰক্ৰিয়া অব্যাহত থকাৰ ইংগিত পোৱা গৈছে।
