মহাৰাষ্ট্ৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী দেৱেন্দ্ৰ ফড়ণবিশে ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক নিয়মত এক ডাঙৰ পৰিৱৰ্তন আনিছে। নতুন নিয়ম অনুসৰি এতিয়াৰ পৰা কোনো মন্ত্ৰীয়ে লোৱা সিদ্ধান্তৰ ওপৰত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে আপত্তি জনাব বা সেই সিদ্ধান্ত বাতিল কৰি দিব পাৰিব। এই নতুন নিয়মৰ ফলত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ হাতত আগতকৈ বহু বেছি ক্ষমতা আহিল।
নতুন বিধি অনুসৰি মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে কোনো মন্ত্ৰীৰ সিদ্ধান্তত ভেটো দিলে তাৰ কাৰণ লিখিতভাৱে চৰকাৰী ফাইলত উল্লেখ কৰিব লাগিব। সেই সিদ্ধান্ত জনস্বাৰ্থত কিয় লোৱা হৈছে, তাৰো যুক্তি দিব লাগিব। অৰ্থাৎ মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে ইচ্ছামতে সিদ্ধান্ত বাতিল কৰিব নোৱাৰিব যদিও মন্ত্ৰীৰ সিদ্ধান্তৰ ওপৰত শেষ কথা কোৱাৰ ক্ষমতা তেওঁৰ হাতত থাকিব।
এই সিদ্ধান্ত লোৱাৰ আগতে ফড়ণবিশে মন্ত্ৰীসভা বা মিত্ৰ দলসমূহৰ সৈতে আলোচনা কৰা নাছিল বুলি খবৰ প্ৰকাশ পাইছে। মহাৰাষ্ট্ৰৰ শাসক মিত্ৰজোঁটত বিজেপিৰ সৈতে একনাথ শিণ্ডেৰ শিৱসেনা আৰু এনচিপি আছে। একনাথ শিণ্ডে নিজেই বৰ্তমান উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী। আনগৰাকী উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হৈছে এনচিপি নেত্ৰী সুনেত্ৰা পাৱাৰ। ফড়ণবিশৰ নতুন সিদ্ধান্তক লৈ মিত্ৰ দলসমূহৰ মাজত অসন্তুষ্টি বৃদ্ধি পাব পাৰে বুলি ৰাজনৈতিক মহলে আশংকা কৰিছে।
মহাৰাষ্ট্ৰত ১৯৭৫ চনলৈকে মুখ্যমন্ত্ৰীৰ হাতত এই ধৰণৰ বিস্তৃত ক্ষমতা আছিল। তেতিয়া নিয়ম অনুসৰি মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে কোনো মন্ত্ৰীয়ে লোৱা বৈধ সিদ্ধান্তো বাতিল কৰিব পাৰিছিল। কিন্তু ১৯৭৫ চনত তৎকালীন কংগ্ৰেছ চৰকাৰে সেই নিয়ম আঁতৰাই দিয়ে। তাৰ পাছৰ প্ৰায় ৫১ বছৰ ধৰি চৰকাৰী নিয়ম মানি মন্ত্ৰীয়ে লোৱা সিদ্ধান্তকেই চূড়ান্ত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।
ফড়ণবিশৰ ঘনিষ্ঠ মহলে দাবী কৰিছে যে এখন আদালতৰ ৰায়ৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত এই নিয়ম সলনি কৰা হৈছে। ২০২৩ চনত মহাৰাষ্ট্ৰৰ এখন জিলা সমবায় সমিতিৰ অধ্যক্ষ নিযুক্তিক লৈ মুম্বাই উচ্চ ন্যায়ালয়ত গোচৰ হৈছিল। সেই সময়ত মুখ্যমন্ত্ৰী একনাথ শিণ্ডে তৎকালীন সমবায় মন্ত্ৰীয়ে লোৱা সিদ্ধান্ত বাতিল কৰিছিল। কিন্তু আদালতে সেই সিদ্ধান্ত খাৰিজ কৰি মুখ্যমন্ত্ৰীৰ এনে ক্ষমতা ১৯৭৫ চনৰ পাছত নথকাৰ কথা স্পষ্ট কৰিছিল।
আদালতে সোঁৱৰাই দিছিল যে ১৯৭৫ চনৰ আগলৈকে মুখ্যমন্ত্ৰীৰ হাতত এই ক্ষমতা আছিল। কিন্তু নিয়ম সলনি কৰাৰ পাছত কোনো মন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী বিধি মানি সিদ্ধান্ত ল’লে মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে সেই সিদ্ধান্ত নিজে বাতিল কৰিব নোৱাৰে।
প্ৰশাসনিক মহলৰ একাংশই অৱশ্যে কৈছে যে মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ ক্ষমতা ইমান বৃদ্ধি নকৰিলেও কাম চলাব পাৰিলেহেঁতেন। কিয়নো চৰকাৰী নিয়মত মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে কোনো বিভাগৰ সিদ্ধান্ত সন্দৰ্ভত সংশ্লিষ্ট মন্ত্ৰীক পৰামৰ্শ দিব পাৰে বুলি উল্লেখ আছে।
ইফালে নতুন নিয়মত কেৱল মন্ত্ৰীৰ সিদ্ধান্ত বাতিল কৰাৰ ক্ষমতাই নহয়, মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে যিকোনো বিভাগৰ ফাইল তলব কৰিব পাৰিব আৰু বিভাগীয় সচিবৰ পৰা উত্তৰ বিচাৰিব পাৰিব বুলিও কোৱা হৈছে। একে সময়তে মুখ্য সচিব আৰু বিত্ত সচিবৰ ক্ষমতাও কিছু পৰিমাণে বৃদ্ধি কৰা হৈছে।
এই নতুন ব্যৱস্থাৰ ফলত মহাৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰশাসনত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ ভূমিকা আৰু অধিক শক্তিশালী হ’ল। সেয়ে ৰাজনৈতিক মহলৰ একাংশই ফড়ণবিশক এতিয়া ‘ছুপাৰ চিএম’ বুলি অভিহিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। মিত্ৰজোঁটৰ ভিতৰত এই সিদ্ধান্তক লৈ অসন্তুষ্টি বা মতভেদ বৃদ্ধি পায় নে নাই, সেইটো এতিয়া লক্ষ্যণীয় হৈ পৰিছে।
