ৰাজ্যৰ বনাঞ্চল আৰু চাহ বাগিচাসমূহত চলি থকা মানৱ-হস্তী সংঘাত হ্ৰাস কৰাৰ বাবে গঠন কৰা হাতী প্ৰতিৰোধ বাহিনীৰ কাৰ্যপদ্ধতিয়েই বৰ্তমান বন্যহস্তীৰ মৃত্যুৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ এক অন্যতম কাৰণ হৈ পৰিছে বুলি এক নতুন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। বিগত দুটা দশকৰ তথ্য বিশ্লেষণ কৰি প্ৰকাশিত এই অধ্যয়নটোৱে বন বিভাগ আৰু স্থানীয় গোটসমূহৰ দ্বাৰা প্ৰচলিত হাতী খেদি পঠোৱাৰ পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰ ওপৰত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। শেহতীয়াকৈ তিনিচুকীয়া জিলাৰ ডুমডুমা বন সংমণ্ডলত ‘লাখিমণি’ নামৰ এটা হাতী পোৱালিৰ মৃত্যুৰ ঘটনাই সমগ্ৰ অঞ্চলটোত হাতী কৰিডৰসমূহৰ সুৰক্ষা আৰু সংঘাত নিৰাময়ৰ ব্যৱস্থাটোক পুনৰ এক জটিল পৰিস্থিতিৰ মাজলৈ ঠেলি দিছে।
‘কনজাৰভেচন বায়’লজী’ নামৰ পত্ৰিকাত ২০২৬ চনৰ ৭ জানুৱাৰীত প্ৰকাশিত এই গৱেষণাটোত ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০১৮ চনলৈকে অসমৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ তথ্যসমূহ সামৰি লোৱা হৈছিল। গৱেষক নীতিন সেকাৰৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠান আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানৰ এটা দলে চলোৱা এই অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে যিবোৰ গাঁৱত হাতী প্ৰতিৰোধ বাহিনী সক্ৰিয় আছিল, সেই অঞ্চলসমূহত হাতীৰ মৃত্যুৰ হাৰ আন ঠাইৰ তুলনাত দুগুণৰ পৰা প্ৰায় তিনিগুণলৈকে বৃদ্ধি পাইছে। পোহৰ, শব্দ আৰু সমন্বিত প্ৰচেষ্টাৰে হাতীক বনাঞ্চললৈ খেদি পঠোৱাৰ এই প্ৰক্ৰিয়াই অনিচ্ছাকৃতভাৱে হাতীৰ মৃত্যুৰ কাৰণ হৈ পৰিছে বুলি গৱেষকসকলে আঙুলিয়াই দিছে।
অধ্যয়নটোৰ তথ্য অনুসৰি, হাতী প্ৰতিৰোধ বাহিনীৰ এনে কাৰ্যকলাপৰ ফলত হাতীৰ মৃত্যুৰ প্ৰধান কাৰণ হৈছে অস্থায়ী বেৰ বা বিদ্যুৎ সংযোগৰ পৰা হোৱা বিদ্যুৎস্পৃষ্ট ঘটনা অথবা খেদাৰ সময়ত সৃষ্টি হোৱা বিশৃংখল পৰিস্থিতিৰ পৰা হোৱা আঘাত। গৱেষকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে এনে ধৰণৰ বাৰে বাৰে হোৱা হাৰাশাস্তিৰ ফলত হাতীয়ে নিজৰ স্বাভাৱিক সতৰ্কতা হেৰুৱাই পেলায়, যাৰ ফলত মানুহৰ সৈতে হোৱা মুখামুখি অৱস্থাত সিহঁত অধিক বিপদসংকুল হৈ পৰে। ইয়াৰ উপৰিও, এই বাহিনীসমূহৰ উপস্থিতিয়ে মানুহৰ জীৱন ৰক্ষাত বিশেষভাৱে সহায়ক হোৱা বুলি কোনো চূড়ান্ত প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই, যদিও শস্য ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ কিছু ইতিবাচক দিশ থকাৰ সম্ভাৱনা আছে।
উল্লেখ্য যে ২০০২ চনৰ আৰম্ভণিৰ পৰা ডব্লিউ ডব্লিউ এফ-ইণ্ডিয়া আৰু ৰাজ্যিক বন বিভাগৰ সহযোগত গাঁওভিত্তিক এই প্ৰতিৰোধ বাহিনীসমূহ হাতী সংঘাত হ্ৰাস কৰাৰ এক মানৱীয় পদ্ধতি হিচাপে আৰম্ভ কৰা হৈছিল। অৱশ্যে, বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতিত এই ব্যৱস্থাই পৰিৱেশৰ ওপৰত কি প্ৰভাৱ পেলাইছে, সেয়া পুনৰ বিচাৰ কৰি চোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আহি পৰিছে। অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে চৰকাৰ আৰু সংৰক্ষণবাদীসকলক বৰ্তমানৰ নীতিসমূহৰ পুনৰীক্ষণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে। অসমৰ বনাঞ্চলত মানৱ-হস্তী সংঘাত হ্ৰাস কৰাৰ লগতে বন্যপ্ৰাণীৰ জীৱন ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰমাণ-ভিত্তিক বৈজ্ঞানিক পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিবলৈ এতিয়া সমগ্ৰ বিষয়টোৰ ওপৰত এক নতুন আলোচনাৰ প্ৰয়োজন হৈছে।
