শেহতীয়াকৈ পৰ্তুগালক প্ৰথমখন খেলতে আবদ্ধ কৰি সমগ্ৰ ক্ৰীড়া জগতত আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছে কংগোৱে। বাৱন্ন বছৰৰ পাছত আফ্ৰিকাৰ এই দেশখনে এই প্ৰতিযোগিতাৰ মূল পৰ্যায়ত খেলিছে। কংগোৱে পৰ্তুগালৰ দৰে শক্তিশালী দলৰ বিৰুদ্ধে অতি দুৰ্বল দল হিচাপে খেলপথাৰত নামিছিল। সকলোৱে ভাবিছিল যে তেওঁলোকে সহজেই হাৰ মানিব। কিন্তু কংগোৰ খেলুৱৈসকলে অতি সাহসেৰে যুঁজ দিলে আৰু পৰ্তুগালক মাত্ৰ এটা গ‘লহে কৰিবলৈ দিলে। কিন্তু এই বৃহৎ প্ৰতিযোগিতাৰ মঞ্চত কংগোৰ খেলুৱৈসকলে ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াতকৈয়ো অধিক কঠিন যুঁজৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল। সেইবাৰ তেওঁলোকে নিজৰ প্ৰাণ হাতত লৈ খেলপথাৰত নামিছিল।
এই ভয়ংকৰ ইতিহাস সোমাই আছে ঊনৈশ শ চৌসত্তৰ চনত। সেইবাৰ কংগোৱে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ খেলখনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেতিয়া অৱশ্যে দেশখনৰ নাম আছিল জাইৰে। কংগোৰ খেলৰ বিষয়ে ক‘বলৈ গ’লে প্ৰথমে দেশখনৰ প্ৰাক্তন শাসক মোবুতু চেচে চেকোৰ নাম ল’ব লাগিব। তেওঁ আছিল আফ্ৰিকা মহাদেশৰ অন্যতম নিষ্ঠুৰ একনায়ক। ঊনৈশ শ পঁয়ষষ্ঠি চনত মোবুতু যেতিয়া ক্ষমতালৈ আহিছিল, তেতিয়া কংগোত গৃহযুদ্ধ চলি আছিল। সেই সময়ত দেশবাসীক একত্ৰিত কৰিবলৈ তেওঁ খেলক নিজৰ অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ বাবে প্ৰচুৰ ধন ব্যয় কৰিছিল। মোবুতুৱে বিচাৰিছিল যে কংগোৱে নিজৰ পুৰণি ইতিহাস পাহৰি এক শক্তিশালী দেশ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰক। তেওঁৰ বাবে খেলপথাৰ আছিল নিজৰ শক্তি প্ৰদৰ্শনৰ এক মাধ্যম।
আফ্ৰিকাৰ ক্ৰীড়া জগতত কংগোৱে দ্ৰুতগতিত সফলতা অৰ্জন কৰিছিল। দুবাৰকৈ মহাদেশীয় খিতাপ জয় কৰি তেওঁলোকে বিশ্বৰ মূল প্ৰতিযোগিতাত প্ৰৱেশ কৰিছিল। কিন্তু এই বৃহৎ প্ৰতিযোগিতাত তেওঁলোকৰ সপোন চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ হৈ পৰে। প্ৰথমখন খেলত স্কটলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ভাল খেলিলেও তেওঁলোকে দুই শূন্যৰ ব্যৱধানত হাৰ মানে। কিন্তু শাসক মোবুতুৱে নিজৰ দলৰ পৰাজয় মানি ল‘বলৈ প্ৰস্তুত নাছিল। তেওঁ লগে লগে খেলুৱৈসকলৰ দৰমহা বন্ধ কৰি দিলে। ইয়াৰ প্ৰতিবাদত কংগোৰ খেলুৱৈসকলেও পৰৱৰ্তী খেলত অংশগ্ৰহণ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। খেলুৱৈসকলৰ এনে সাহস দেখি শাসকে দলৰ অধিনায়কজনক ফোন কৰি কঠোৰ ভাষাৰে গালি-গালাজ কৰে। দেশৰ মুৰব্বীজনৰ এনে আচৰণত গোটেই দলটোৰ মনোবল ভাঙি পৰে। কোনো ইচ্ছা নথকাৰ পাছতো তেওঁলোকে পৰৱৰ্তী খেলখনত অংশ লয় আৰু যুগোশ্লাভিয়াৰ হাতত ন শূন্যৰ বৃহৎ ব্যৱধানত পৰাজিত হয়।
নিজৰ প্ৰিয় দলটোৰ এনে শোচনীয় প্ৰদৰ্শন দেখি মোবুতু পোনে পোনে খেলুৱৈসকলৰ জিৰণি কোঠাত উপস্থিত হয়। পৰাজয়ত ভাগি পৰা দলটোক তেওঁ কঠোৰ সকীয়নি দিয়ে। তেওঁ স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে যদি পৰৱৰ্তী খেলখনত দলটোৱে তিনিটাতকৈ অধিক গ‘লৰ ব্যৱধানত হাৰে, তেন্তে কোনেও নিজৰ দেশলৈ ঘূৰি যাব নোৱাৰিব। আনকি তেওঁলোকৰ থকা ঠাইৰ পৰা ওলোৱাৰ পথো বন্ধ কৰি দিয়া হ’ব বুলি ভাবুকি দিয়ে। পৰৱৰ্তী খেলখনত ব্ৰাজিলৰ বিৰুদ্ধে কংগোৰ খেলুৱৈসকলে সঁচাকৈয়ে প্ৰাণ হাতত লৈ খেলপথাৰত নামিছিল। তেওঁলোকৰ মনত তেতিয়া মাত্ৰ এটাই লক্ষ্য আছিল, প্ৰাণ দি হ’লেও গ’ল বচাব লাগিব, নহ’লে জীৱন শেষ। অৱশেষত ব্ৰাজিলৰ হাতত তেওঁলোকে তিনি শূন্যৰ ব্যৱধানত পৰাজিত হয়। এই ভয়ংকৰ অভিজ্ঞতাৰ আঠাইশ বছৰৰ পাছত কংগোৰ ৰক্ষণভাগৰ খেলুৱৈ এম্পেউ ইলুংগাই মুখ খুলিছিল। তেওঁ জনাইছিল যে ব্ৰাজিলে তিনি শূন্যত আগবাঢ়ি থকা অৱস্থাত বিনা বাধাই বল মৰাৰ এটা সুযোগ লাভ কৰিছিল। সেই সুবিধাৰ পৰা যদি আৰু এটা গ’ল হ’লহেঁতেন, তেন্তে গোটেই দলটোৰ জীৱন শেষ হৈ গ’লহেঁতেন। সেয়েহে খেলৰ নিয়ম ভংগ কৰিবলৈ তেওঁ অকণো চিন্তা কৰা নাছিল। ব্ৰাজিলৰ খেলুৱৈজনে বলটো মৰাৰ আগতেই ইলুংগাই নিজেই বলটোক দূৰলৈ মাৰি পঠিয়াইছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁক খেলপথাৰত কঠোৰ সতৰ্কবাণী দিয়া হৈছিল যদিও সেই শাস্তিৰ ফলতেই গোটেই দলটোৱে দেশলৈ ঘূৰি যোৱাৰ সুযোগ পাইছিল। সেই সময়ত মানুহে ভাবিছিল যে কংগোৰ খেলুৱৈসকলে হয়তো খেলৰ নিয়ম নাজানে। কিন্তু প্ৰকৃততে সেই মাত্ৰ এটা প্ৰহাৰৰ ওপৰতেই গোটেই দলটোৰ জীৱন মৰণ নিৰ্ভৰ কৰি আছিল। দেশলৈ ঘূৰি যোৱাৰ পাছতো খেলুৱৈসকলৰ জীৱন অতি দুৰ্বিষহ হৈ পৰিছিল। তেওঁলোকৰ সকলো আৰ্থিক সাহায্য বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল আৰু কেতিয়াও দেশ এৰি নাযাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল। যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ আন দেশত খেলিবলৈ যোৱাৰ সকলো বাট চিৰদিনৰ বাবে বন্ধ হৈ পৰিছিল।
