ক্ৰেডিট ৰেটিং এজেন্সী কেয়াৰএজৰ শেহতীয়াকৈ প্ৰকাশিত প্ৰতিবেদন। আৰু তাতেই যথেষ্ট চাপত মোডী চৰকাৰৰ। কাৰণ, এই প্ৰতিবেদনে দেশৰ আৰ্থিক অৱস্থাৰ স্বৰূপ উদঙাই দিছে।
চলিত ২০২৬-২৭ বিত্তীয় বৰ্ষৰ প্ৰথম ছমাহত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ৰাজহ ঘাটি ৭ লাখ ১০ হাজাৰ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি পাইছে! এই পৰিসংখ্যা গোটেই বছৰটোৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত বাজেটৰ ৪২.১ শতাংশ! যোৱা বছৰ একে সময়ছোৱাত ঘাটিৰ হাৰ আছিল ৩৬.৫ শতাংশ। পাঁচ বছৰৰ ভিতৰত প্ৰথম ছমাহত ইমান ডাঙৰ ঘাটি আগেয়ে দেখা পোৱা নাই।
ইয়াতেই শেষ নহয়। এই প্ৰতিবেদনত বিত্তীয় বৰ্ষৰ শেষত বাজেটতকৈ প্ৰায় ১ লাখ কোটি টকা বেছি ঘাটি হ’ব পাৰে বুলি আশংকা প্ৰকাশ কৰিছে। এই ঘাটি মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন বা জিডিপিৰ ৪.৩ৰ পৰা ৪.৫ শতাংশ হ’ব পাৰে।
ইয়াৰ কাৰণ কি? প্ৰথম কথা, কৰ সংগ্ৰহত মুখ থেকেচা। বাজেটত অনুমান কৰা হৈছিল যে কৰ সংগ্ৰহ ৯.৪ শতাংশ বৃদ্ধি পাব। কিন্তু প্ৰথম ছমাহত মাত্ৰ ৬.১ শতাংশহে বৃদ্ধি পাইছে। আয়কৰ সংগ্ৰহৰ লক্ষ্য আছিল ১৮.১ শতাংশ বৃদ্ধি। কিন্তু সেয়া হৈছে মাত্ৰ ৮.৭ শতাংশ। অৰ্থাৎ সাধাৰণ মানুহৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহৰ বৃহৎ সপোন পূৰণ হোৱা নাই। ইয়াৰ লগতে সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ কৰ সংগ্ৰহ ৫.৫ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে। আবকাৰী শুল্কৰ পৰা ৰাজহ ২২.৩ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে।
আনহাতে, বাজেটত ১৩.৮ শতাংশ বৃদ্ধি হ’ব বুলি কোৱা হৈছিল। সামগ্ৰিকভাৱে কেয়াৰএজে অনুমান কৰিছে যে মুঠ কৰ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় এক লাখ কোটি টকাৰ ঘাটি হ’ব পাৰে। ব্যয়ৰ ছবিখন আৰু অধিক চিন্তনীয়। ৰাজসাহায্যৰ ব্যয় বাজেটতকৈ ১ লাখ ২০ হাজাৰ কোটি টকা বেছি হ’ব পাৰে। খাদ্য ৰাজসাহায্য ১৬ শতাংশ, সাৰ ৰাজসাহায্য ১১.২ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে। অৱশ্যে দুয়োটা হ্ৰাস পাব বুলি বাজেটত দাবী কৰা হৈছিল। অৰ্থাৎ চৰকাৰৰ অনুমানেই মিলা নাই।
বিৰোধীৰ অভিযোগ যে ঘাটি পূৰণৰ বাবে চৰকাৰ এতিয়া ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ লভ্যাংশৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰিছে। চলিত বৰ্ষৰ বাবে আৰ বি আইৰ লভ্যাংশ ২ লাখ ৯০ হাজাৰ কোটি টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। আৰু চৰকাৰী সম্পত্তি বিক্ৰী কৰি ৫৬ হাজাৰ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যিটো গোটেই বছৰটোৰ লক্ষ্যৰ ৭০ শতাংশ। আইডিবিআই বেংকৰ শ্বেয়াৰ বিক্ৰী কৰি আৰু ২৬ হাজাৰ কোটি টকা সংগ্ৰহৰ পৰিকল্পনা আছে।
একাংশ অৰ্থনীতিবিদে কয় যে ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ ধন আৰু চৰকাৰী সম্পত্তি বিক্ৰীৰ পৰা পোৱা ধনেৰে ঘাটিৰ বিত্তীয় সাহায্যৰ এই পদ্ধতি স্থায়ী নহয়। যদিও চৰকাৰে পশ্চিম এছিয়াৰ সংঘাতৰ কাৰণ বুলি উল্লেখ কৰি দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰি থাকিব বিচাৰিছে, তথাপিও এই প্ৰতিবেদনে স্পষ্টভাৱে দেখুৱাইছে যে প্ৰকৃত সংকট হৈছে কৰ সংগ্ৰহত পিছ পৰা, ৰাজসাহায্য খণ্ডত অত্যধিক ব্যয় আৰু বাজেটৰ ভুল হিচাপ।
মন কৰিবলগীয়া যে বাজেটৰ পিছত বিত্তমন্ত্ৰী নিৰ্মলা সীতাৰমণে ১ লাখ কোটি টকাৰ এটি পুঁজি ঘোষণা কৰে – অৰ্থনৈতিক স্থিতিশীলতা পুঁজি। বাজেট ঘাটি ১ লাখ কোটি অতিক্ৰম কৰাৰ আশংকা প্ৰকাশ কৰিছে প্ৰতিবেদনত। বিৰোধীয়ে প্ৰশ্ন কৰে, তেনেহ’লে কেন্দ্ৰই বিপদৰ আশংকা কৰিয়েই সেই পুঁজি সৃষ্টি কৰিছে নেকি? যদি ঘাটি সেই অংকত উপনীত হয়, তেন্তে হয় সেই পুঁজিৰ ধনেৰে অৰ্থনীতি চম্ভালিব লাগিব, নহ’লে বজাৰৰ পৰা ধাৰ ল’ব লাগিব৷
