ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এক নতুন জনগাঁথনিগত প্ৰতিবেদন অনুসৰি ২০২৫ চনত ভাৰতৰ জনসংখ্যা ১.৪৬ বিলিয়ন হ’ব বুলি অনুমান কৰা হৈছে। কিন্তু ভাৰত মুঠ প্ৰজনন হাৰ প্ৰতিস্থাপনৰ হাৰৰ তললৈ নামি অহা বুলিও প্ৰকাশ পাইছে।
ইউএনএফপিএৰ ২০২৫ চনৰ বিশ্ব জনসংখ্যাৰ অৱস্থা (এছ অ’ ডব্লিউ পি) প্ৰতিবেদন, দ্য ৰিয়েল ফাৰ্টিলিটি ক্ৰাইছিছত প্ৰজনন ক্ষমতা হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে আতংকৰ পৰা অপূৰণীয় প্ৰজনন লক্ষ্যসমূহৰ সমাধানৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ আহ্বান জনোৱা হৈছে।
প্ৰতিবেদনখনে জনসংখ্যাৰ গঠন, উৰ্বৰতা আৰু আয়ুসৰ মূল পৰিৱৰ্তনসমূহো উন্মোচন কৰিছে, যিয়ে জনগাঁথনিগত পৰিৱৰ্তনৰ এক বৃহৎ সংকেত দিছে।
প্ৰতিবেদনত দেখা গৈছে যে ভাৰতৰ মুঠ প্ৰজনন হাৰ প্ৰতিগৰাকী মহিলাৰ জন্মৰ হাৰ ১.৯ লৈ হ্ৰাস পাইছে, যিটো প্ৰতিস্থাপন স্তৰ ২.১ৰ তললৈ নামিছে।
অৰ্থাৎ, প্ৰব্ৰজন নোহোৱাকৈ, এটা প্ৰজন্মৰ পৰা আন এটা প্ৰজন্মলৈ জনসংখ্যাৰ আকাৰ বজাই ৰাখিবলৈ গড়ে ভাৰতীয় মহিলাসকলে প্ৰয়োজনতকৈ কম সন্তান জন্ম দিছে।
জন্মৰ হাৰ লেহেমীয়া হোৱাৰ পাছতো ভাৰতৰ যুৱ জনসংখ্যা উল্লেখযোগ্য হৈয়েই আছে, ০-১৪ বছৰ বয়সৰ ভিতৰত ২৪%, ১০-১৯ বছৰ বয়সৰ ভিতৰত ১৭%, আৰু ১০-২৪ বছৰ বয়সত ২৬ শতাংশ।
দেশৰ ৬৮% জনসংখ্যা কৰ্মক্ষম বয়সৰ (১৫-৬৪), যিয়ে সম্ভাৱ্য জনগাঁথনিগত লভ্যাংশ প্ৰদান কৰে।
বৰ্তমান বৃদ্ধ জনসংখ্যা (৬৫ আৰু তাতকৈ অধিক) সাত শতাংশ, যিটো সংখ্যা অনাগত দশকত আয়ুস উন্নত হোৱাৰ লগে লগে বৃদ্ধি পাব বুলি আশা কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ হিচাপত জন্মৰ সময়ত পুৰুষৰ আয়ুস ৭১ বছৰ আৰু মহিলাৰ ৭৪ বছৰ হ’ব বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ হিচাপ অনুসৰি বৰ্তমান ভাৰতৰ জনসংখ্যা ১৪৬৩.৯ নিযুত।
ভাৰত এতিয়া বিশ্বৰ আটাইতকৈ জনবহুল দেশ, প্ৰায় ১.৫ বিলিয়ন জনসংখ্যাৰে– এই সংখ্যা হ্ৰাস আৰম্ভ হোৱাৰ আগতেই প্ৰায় ১.৭ বিলিয়নলৈ বৃদ্ধি হোৱাৰ আশা কৰা হৈছে, এতিয়াৰ পৰা প্ৰায় ৪০ বছৰৰ পিছত, প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে।
১৯৬০ চনত যেতিয়া ভাৰতৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৪৩.৬ কোটি আছিল, তেতিয়া গড় মহিলাৰ প্ৰায় ছটা সন্তান জন্ম হৈছিল।
তেতিয়াৰ দিনত নাৰীৰ শৰীৰ আৰু জীৱনৰ ওপৰত আজিৰ তুলনাত কম নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে প্ৰতি ৪ জনৰ ভিতৰত ১ জনতকৈ কম লোকে কোনো ধৰণৰ গৰ্ভনিৰোধক ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আৰু ২ জনৰ ভিতৰত ১ জনতকৈ কম লোকে প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত পঢ়িছিল (ৱৰ্ল্ড বেংকৰ তথ্য, ২০২০)।
কিন্তু অনাগত দশকবোৰত শৈক্ষিক অৰ্হতা বৃদ্ধি পালে, প্ৰজনন স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধাৰ উন্নতি হ’ল আৰু অধিক মহিলাই তেওঁলোকৰ জীৱনত প্ৰভাৱ পেলোৱা সিদ্ধান্তসমূহত বাকস্বাধীনতা লাভ কৰিলে। ভাৰতৰ গড় মহিলাৰ এতিয়া প্ৰায় দুটা সন্তান।
ভাৰতৰ, আৰু আন প্ৰতিখন দেশৰ মহিলাসকলৰ আজিৰ দিনত মাক বা আইতাকতকৈ অধিক অধিকাৰ আৰু পছন্দ আছে যদিও তেওঁলোকে বিচৰা সময়ত যদি আছে, তেন্তে তেওঁলোকে বিচৰা সংখ্যাৰ সন্তান জন্ম দিয়াৰ ক্ষমতা লাভ কৰিবলৈ এতিয়াও বহু দূৰ বাকী আছে।
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰতিবেদনত ভাৰতক দ্ৰুত জনগাঁথনিগত পৰিৱৰ্তন ঘটি থকা মধ্যম আয়ৰ দেশৰ এটা গোটত স্থান দিয়া হৈছে, জনসংখ্যাৰ দুগুণ সময় এতিয়া ৭৯ বছৰ বুলি অনুমান কৰা হৈছে।
ইউএনএফপিএৰ ভাৰত প্ৰতিনিধি আন্দ্ৰেয়া এম ৱজনাৰে কয় যে ভাৰতে প্ৰজনন ক্ষমতা হ্ৰাস কৰাৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট অগ্ৰগতি লাভ কৰিছে – ১৯৭০ চনত প্ৰতিগৰাকী মহিলাৰ বাবে প্ৰায় পাঁচটা সন্তানৰ পৰা আজি প্ৰায় দুটা সন্তানলৈ, উন্নত শিক্ষা আৰু প্ৰজনন স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধাৰ বাবে ধন্যবাদ।
