ভয়াৱহ ধুমুহা-বতাহৰ পৰা লাখ লাখ মানুহক ৰক্ষা কৰা আৰু বায়ুমণ্ডলৰ ক্ষতিকাৰক গেছ শোষণ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত উপকূলীয় মেনগ্ৰোভ বন এবিধ প্ৰধান প্ৰাকৃতিক আহিলা। দীৰ্ঘ কেইবা দশকৰ ধ্বংসলীলাৰ অন্তত অৱশেষত বিজ্ঞানীসকলে এক আশাৰ বতৰা কঢ়িয়াই আনিছে। সমগ্ৰ বিশ্বতে এক অলৌকিক আৰু অবিশ্বাস্যভাৱে দ্ৰুত গতিৰে এই মেনগ্ৰোভ বনসমূহ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিছে।
এটা নতুন গৱেষণাত দেখা গৈছে যে, ২০১০ চনৰ পিছৰে পৰা বিশ্বজুৰি মেনগ্ৰোভ বন ধ্বংস হোৱাতকৈ নতুনকৈ বন বৃদ্ধি পোৱাৰ হাৰ বহুত বেছি হৈছে। গৱেষকসকলৰ মতে, ইয়াৰ আঁৰত আছে আইনী সুৰক্ষা ব্যৱস্থা শক্তিশালী হোৱা আৰু জনসচেতনতা বৃদ্ধি পোৱা। বিশেষকৈ ২০০৪ চনৰ ভাৰত মহাসাগৰৰ ভয়াৱহ চুনামীৰ দৰে দুৰ্যোগৰ পিছত মানুহে মেনগ্ৰোভ বনৰ গুৰুত্ব নতুনকৈ অনুভৱ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।
গৱেষণাটোত কোৱা হৈছে যে, ইয়াৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কাৰণটো হ’ল মেনগ্ৰোভ বনৰ নিজাকৈ পুনৰ গঢ়ি উঠাৰ অসাধাৰণ ক্ষমতা। যদি মানুহে ইয়াক কাটি পেলাই নিদিয়ে, তেন্তে ই নিজেই আকৌ ঠন ধৰি উঠে। মেনগ্ৰোভ বন আচলতে পৰিৱেশৰ এক নীৰৱ নায়ক। এই বনে স্থলভাগৰ সাধাৰণ বনৰ তুলনাত প্ৰায় পাঁচ গুণ বেছি কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড শোষণ কৰি জমা কৰি ৰাখিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি এই গছবোৰৰ জঁট লাগি থকা শিপাবোৰে সাগৰৰ ডাঙৰ ঢৌৰ গতি কমাই দিয়ে, যাৰ ফলত উপকূলৰ মানুহবোৰ জলোচ্ছ্বাস আৰু চুনামীৰ দৰে দুৰ্যোগৰ পৰা ৰক্ষা পৰে। এই একেবোৰ শিপাই বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ মাছ আৰু সামুদ্ৰিক প্ৰাণীৰ বাবে নিৰাপদ প্ৰজননস্থলী আৰু খাদ্যৰ যোগান ধৰে।
১৯৮০ চনৰ পৰা ২০১০ চনৰ ভিতৰত এচিয়া, আফ্ৰিকা আৰু আমেৰিকাত প্ৰায় ১২ হাজাৰ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মেনগ্ৰোভ বন ধ্বংস হৈছিল, যিটো জামাইকা দেশৰ সমান এটা এলেকা। কিন্তু নতুন গৱেষণাত দেখা গৈছে যে যোৱা দশকত এই পৰিস্থিতিত ডাঙৰ পৰিৱৰ্তন আহিছে। ১৯৮০ চনৰ পৰা এতিয়ালৈকে মুঠ ক্ষতিৰ পৰিমাণ কমি প্ৰায় ৮৪৯ বৰ্গ কিলোমিটাৰ হৈছেহি। কেইবা দশক ধৰি মানুহে কৰা কৃত্ৰিম চেষ্টাৰ ফলত কিছু বন উদ্ধাৰ হৈছে যদিও আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰিৱৰ্তন আহিছে মানুহৰ হস্তক্ষেপ কমি যোৱাৰ বাবে বৰ্গক্ষেত্ৰখন প্ৰাকৃতিকভাৱে বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত। ইয়াৰ বাবে ইণ্ডোনেছিয়াত মেনগ্ৰোভ বনৰ পৰিমাণ সুস্থিৰ হৈছে আৰু ম্যানমাৰত বনৰ এলেকা বৃদ্ধি পাইছে।
ইণ্ডোনেছিয়াত ২০০৪ চনৰ চুনামীৰ ভয়াৱহ অভিজ্ঞতাই মানুহক মেনগ্ৰোভৰ গুৰুত্ব বুজাত সহায় কৰিছিল, যাৰ ফলত তাত মাছ পোহাৰ বাবে গছ কটাৰ হাৰ বহুত কমি গ’ল। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ তুলেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰধান গৱেষক ডক্টৰ জেন ঝাঙে কয় যে কিছুমান দ্বীপ মেনগ্ৰোভ বনেৰে ঢকি আছিল আৰু চুনামীৰ পিছতেও সেই দ্বীপবোৰ বহুত ভালদৰে সুৰক্ষিত হৈ আছিল। এই ঘটনাই মেনগ্ৰোভ সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে মানুহৰ মাজত সচেতনতা বঢ়াই তোলে। একেদৰে ২০০৮ চনৰ ঘূৰ্ণীবতাহ নৰ্গিচ আৰু ২০১৬ চনত কাঠ কটাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰাৰ পিছত ম্যানমাৰৰ মানুহৰ মাজতেও ধাৰণাৰ পৰিৱৰ্তন আহে।
গৱেষকসকলৰ মতে, প্ৰযুক্তিয়েও ইয়াত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। এই গৱেষণাত এক সুকীয়া ধৰণৰ উপগ্ৰহ চিত্ৰ অৰ্থাৎ ছেটেলাইট ইমেজিং প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰি বনসমূহ বিতংভাৱে মেপিং কৰা হৈছে, যাৰ ফলত আগৰ গৱেষণাবোৰৰ তুলনাত বহুত বেছি নতুন গছ ধৰা পৰিছে। এই ছবিবোৰ লেণ্ডছেট উপগ্ৰহৰ পৰা পোৱা গৈছে। গ্ৰন্থام ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউটৰ সঞ্চালক অধ্যাপক এলিজাবেথ ৰবিনচনে কয় যে এই প্ৰণালীটোৱে গোলকীয় পৰ্যবেক্ষণত বহুত সহায় কৰে, যিবোৰ আগৰ মূল্যায়ণত বাদ পৰি যাব পাৰিলেহেঁতেন। তেওঁ কয় যে ই আগৰ গোলকীয় মূল্যায়ণৰ তুলনাত এটা ডাঙৰ অগ্ৰগতি।
অৱশ্যে গৱেষকসকলে কৈছে যে এই বৃদ্ধি সদায় ইতিবাচক নহবও পাৰে। বহু ক্ষেত্ৰত ই আন ঠাইৰ পৰিৱেশ ধ্বংসৰ ফল হ’ব পাৰে। যেমন ব্ৰাজিলৰ দৰে দেশবোৰত নদী উপত্যকাত মেনগ্ৰোভ বন যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। ইয়াৰ মূল কাৰণ হৈছে নদীৰ ওপৰৰ অংশত বন ধ্বংস কৰা আৰু খনি খন্দাৰ কাম। ইয়াৰ ফলত নাইট্ৰ’জেনৰ দৰে পুষ্টিকৰ উপাদানবোৰ উটি তললৈ নামি আহিছে আৰু মেনগ্ৰোভ বন বৃদ্ধি হোৱাত সহায় কৰিছে। গৱেষক দলৰ সদস্য তথা এবেৰिष्टৱিথ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিজ্ঞানী ডক্টৰ পিট বাণ্টিঙে কয় যে এইয়া মেনগ্ৰোভৰ বাবে ভাল খবৰ যে আমি ভবাতকৈ বেছি গছ আছে আৰু সিহঁতে জীয়াই থকাৰ ক্ষমতা দেখুৱাইছে। কিন্তু ই তেতিয়াহে ভাল খবৰ হ’ব যেতিয়া নদীৰ ওপৰৰ অংশবোৰ সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস হৈ নাযায়।
গৱেষণাত এয়াও দেখা গৈছে যে যদিও বন ধ্বংস ৰোধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত সফলতা আহিছে, কিন্তু ই পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে সমান হোৱা নাই। ডক্টৰ বাণ্টিঙে সতৰ্ক কৰি দি কয় যে পশ্চিম আৰু মধ্য আফ্ৰিকাত এতিয়াও ব্যাপকভাৱে মেনগ্ৰোভ বন ধ্বংস কৰি থকা হৈছে। নাইজেৰিয়াৰ নাইজাৰ ডেল্টা অঞ্চল ইয়াৰ এক ডাঙৰ উদাহৰণ। তেওঁ কয় যে নাইজাৰ ডেল্টা হৈছে মেনগ্ৰোভৰ ওপৰত তেল প্ৰদূষণৰ ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱৰ এক ডাঙৰ উদাহৰণ, য’ত তেলৰ পাইপলাইন বহুৱাবৰ বাবে অৰণ্যৰ মাজেৰে পোনপটীয়া ৰাস্তা বনোৱা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি অষ্ট্ৰেলিয়াৰ পৰা কেৰিবিয়ান দ্বীপপুঞ্জলৈকে অহা ডাঙৰ সামুদ্ৰিক ধুমুহাবোৰ এতিয়াও মেনগ্ৰোভৰ বাবে এক ডাঙৰ ভাবুকি হৈ আছে।
তথাপিও গৱেষকসকলৰ মতে এইয়া মূলত এক ইতিবাচক খবৰ। বিজ্ঞানীসকলে ইয়াক পৰিৱেশৰ বাবে এক ডাঙৰ সুসংবাদ হিচাপে লৈছে। ডক্টৰ জেন ঝাঙে কয় যে আমি সঠিক পথতেই আগবাঢ়িছোঁ, কাৰণ বন ধ্বংসৰ হাৰ কমি যোৱাৰ এক স্পষ্ট প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। গৱেষণাত প্ৰকাশ পাইছে যে ১৯৮০ চনৰ পিছৰ পৰা আটাইতকৈ ঘন আৰু কাৰ্বনযুক্ত বনৰ পৰিমাণ প্ৰায় ২০ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে।
