মংগল গ্ৰহৰ ওপৰত কৰা গৱেষণাত বিজ্ঞানীসকলে আন এক চমকপ্ৰদ আৱিষ্কাৰ কৰিছে। শেহতীয়াকৈ মংগল গ্ৰহৰ এটা শিলত এক প্ৰকাৰৰ খনিজ পদাৰ্থ পোৱা গৈছে, যিটো পৃথিৱীত অতি মূল্যৱান ৰত্ন হিচাপে পৰিচিত।
এই খনিজ পদাৰ্থটোক ‘অলিভাইন’ (Olivine)বুলি কোৱা হয়। পৃথিৱীত অলিভাইনৰ স্বচ্ছ আৰু উচ্চমানৰ ৰূপটো ‘পেৰিড’ট’ (Peridot) নামৰ ৰত্ন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰাচীন ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ পৰা ব্ৰিটেইনৰ ৰাণী ভিক্টোৰিয়াৰ ৰাজত্বলৈকে এই ৰত্নটো অতি জনপ্ৰিয় আছিল।
শেহতীয়াকৈ নাছাৰ মংগলযান ‘পাৰ্চেভাৰেন্স’য়ে শেহতীয়াকৈ মংগল গ্ৰহৰ জেজিৰ’ ক্ৰেটাৰ অঞ্চলৰ এক বিশেষ ধৰণৰ শিল পৰীক্ষা কৰি এই খনিজ পদাৰ্থৰ উপস্থিতি চিনাক্ত কৰিছে। বিজ্ঞানীসকলে জানিবলৈ দিয়া মতে, শিলটোত প্ৰচুৰ পৰিমাণে অলিভাইন আছে, যাৰ ফলত মংগল গ্ৰহৰ ভূতাত্ত্বিক ইতিহাস সম্পৰ্কে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য পোৱা যাব পাৰে।
বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে অলিভাইন সাধাৰণতে আগ্নেয়গিৰিৰ কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত। এই খনিজ পদাৰ্থ পৃথিৱীৰ আগ্নেয়গিৰিৰ শিলতো পোৱা যায়। ফলত মংগল গ্ৰহৰ সেই অঞ্চলত পূৰ্বতে কেনেধৰণৰ ভূতাত্ত্বিক পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল সেই কথা বুজিবলৈ এই আৱিষ্কাৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ব পাৰে। গৱেষকসকলে ধাৰণা কৰে যে কোটি কোটি বছৰৰ আগতে মংগল গ্ৰহৰ অভ্যন্তৰত এক সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰিৰ প্ৰক্ৰিয়া আছিল আৰু সেই সময়ত এই ধৰণৰ শিলৰ সৃষ্টি হৈছিল।
পেৰিডট ৰত্নৰ ইতিহাসো যথেষ্ট চহকী। প্ৰাচীন ৰোমানসকলে ইয়াক ‘সূৰ্য্যৰ ৰত্ন’ বুলি কয়। পিছলৈ ইউৰোপৰ অভিজাত সমাজতো ই বহুলভাৱে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল। ৰাণী ভিক্টোৰিয়াৰ ৰাজত্বকালত ব্ৰিটিছ অভিজাত শ্ৰেণীৰ গহনাত পেৰিডটৰ ব্যৱহাৰ যথেষ্ট সাধাৰণ আছিল। সেইবাবেই মংগল গ্ৰহৰ শিলত সেই খনিজ আৱিষ্কাৰে বিজ্ঞানী আৰু সাধাৰণ মানুহৰ আগ্ৰহ আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰিছে।
অৱশ্যে বিজ্ঞানীসকলে স্পষ্ট কৰি দিছে যে এয়া কোনো ৰত্ন খনিৰ আৱিষ্কাৰ নহয়। বৰঞ্চ এই খনিজ পদাৰ্থৰ উপস্থিতিয়ে মংগল গ্ৰহৰ অতীতৰ পৰিৱেশ, ভূতাত্ত্বিক গঠন আৰু গ্ৰহটোৰ বিৱৰ্তনৰ বিষয়ে নতুন তথ্য জানিবলৈ সুযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিশেষকৈ এই আৱিষ্কাৰে ভৱিষ্যতে মংগল গ্ৰহত এসময়ত পানী আছিল নেকি আৰু তাত জীৱৰ বাবে উপযোগী পৰিৱেশ সৃষ্টি হৈছিল নেকি সেই সম্পৰ্কে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল’ব পাৰে।
গৱেষকসকলৰ মতে, অনাগত দিনত পাৰ্চেভাৰেন্স ৰভাৰে আৰু অধিক নমুনা সংগ্ৰহ কৰিব। সেই নমুনাবোৰ বিশ্লেষণ কৰিলে মংগল গ্ৰহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে অধিক বিশদ তথ্য পোৱা যাব। ফলত মংগল গ্ৰহৰ এই ‘ৰত্নখচিত’ শিলটো কেৱল খনিজ আৱিষ্কাৰেই নহয়, ৰঙা গ্ৰহৰ অতীতৰ ৰহস্য উন্মোচনৰো এক নতুন দুৱাৰ মুকলি কৰি দিছে।
