পথ আৰু ৰাজহুৱা স্থানৰ পৰা অঘৰী কুকুৰ আঁতৰোৱাৰ পূৰ্বৰ নিৰ্দেশ পুনৰীক্ষণৰ বাবে উত্থাপিত সকলো আবেদন খাৰিজ কৰিছে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে। ২০২৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আদালতে নিৰ্দেশ দিছিল যে বিদ্যালয়, চিকিৎসালয়, আদালত, চৰকাৰী কাৰ্যালয়, বাছ ষ্টেণ্ড, ৰেল ষ্টেচন আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা স্থান আৰু চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা বিপথগামী কুকুৰ আঁতৰাই পেলাব লাগে।
ন্যায়াধীশ বিক্ৰম নাথ, সন্দীপ মেহতা আৰু এন ভি অঞ্জৰিয়াৰ বিচাৰপীঠে মঙলবাৰে কয় যে সেই নিৰ্দেশৰ কোনো পৰিৱৰ্তন কৰা নহ’ব। একে সময়তে মঙলবাৰে জলাতংক ৰোগত আক্ৰান্ত আৰু গুৰুতৰভাৱে অসুস্থ কুকুৰৰ সন্দৰ্ভতো গুৰুত্বপূৰ্ণ নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে আদালতে। মানুহৰ বাবে বিপজ্জনক কুকুৰক হত্যাৰ অনুমতি দিছে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে।
ৰাস্তাৰ পৰা অঘৰী কুকুৰ আঁতৰোৱাৰ নিৰ্দেশ পুনৰীক্ষণৰ দাবীত কুকুৰপ্ৰেমীয়ে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপিছিল। শুনানিৰ সময়ত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে তেওঁলোকে পূৰ্বৰ নিৰ্দেশ সংশোধন কৰিবলৈ ইচ্ছুক নহয়। একে সময়তে ভাৰতীয় পশু কল্যাণ ব’ৰ্ডে জাৰি কৰা ষ্টেণ্ডাৰ্ড অপাৰেটিং প্ৰচিডিউৰ (এছ অ’ পি)ক প্ৰত্যাহ্বান জনাই কৰা আবেদনখনো খাৰিজ কৰা হয়।
আজি উচচতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ বিক্ৰম নাথ, ন্যায়াধীশ সন্দীপ মেহতা আৰু ন্যায়াধীশ এন ভি অঞ্জৰিয়াৰ বিচাৰপীঠে কুকুৰপ্ৰেমীৰ আবেদনৰ সৈতে মতানৈক্য প্ৰকাশ কৰে। ৰাজহুৱা স্থানত অঘৰী কুকুৰৰ উপস্থিতিক ‘চিন্তনীয়’ বুলি অভিহিত কৰে ন্যায়াধীশসকলে। তেওঁলোকৰ মতে, কুকুৰৰ আক্ৰমণৰ ঘটনা যি ধৰণে পোহৰলৈ আহিছে, বিশেষকৈ তেওঁলোকে শিশুক আক্ৰমণ কৰাৰ ধৰণক আওকাণ কৰিব নোৱাৰি।
আদালতে কয় যে, ‘আমি ৭ নৱেম্বৰৰ ৰায় প্ৰত্যাহাৰৰ বাবে কৰা আবেদনসমূহ বিতংভাৱে বিবেচনা কৰিছো আৰু সকলো আবেদন খাৰিজ কৰিছো।’
আবেদনকাৰীসকলে ভাৰতীয় পশু কল্যাণ ব’ৰ্ডৰ কাৰ্য্যবিধিত হস্তক্ষেপ কৰাৰ কোনো যুক্তিসংগত কাৰণ দেখুৱাব পৰা নাছিল। শীৰ্ষ আদালতে কয় যে বিপথগামী কুকুৰৰ সমস্যা এতিয়া কেৱল পশু কল্যাণৰ বিষয় নহয়, বৰঞ্চ ই এক ‘গুৰুতৰ জনস্বাস্থ্য আৰু জনসাধাৰণৰ সুৰক্ষাৰ বিষয়’।
যোৱা কিছু বছৰত কুকুৰে কামোৰা আৰু জলাতংক ৰোগত মৃত্যু হোৱা লোকৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাক লৈ আদালতে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। আদালতৰ মতে, ‘এজন ব্যক্তিৰ মৰ্যাদাৰে জীয়াই থকাৰ অধিকাৰৰ ভিতৰত কুকুৰৰ আক্ৰমণ বা ভাবুকিৰ ভয় নোহোৱাকৈ স্বাধীনভাৱে জীয়াই থকাৰ অধিকাৰো অন্তৰ্ভুক্ত।’
এই প্ৰসংগত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে প্ৰয়োজন হ’লে মানৱ জীৱনৰ বাবে বিপদজনক উন্মাদ আৰু গুৰুতৰভাৱে অসুস্থ কুকুৰক হত্যা কৰাৰ অনুমতি প্ৰদান কৰে। আদালতে কয়, ‘পশু জন্ম নিয়ন্ত্ৰণ নিয়ম আৰু অন্যান্য প্ৰযোজ্য বিধিগত প্ৰট’কল অনুসৰি সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষই দুৰাৰোগ্য ৰোগত আক্ৰান্ত, জলাতংক ৰোগত আক্ৰান্ত আৰু মানুহৰ বাবে বিপজ্জনক কুকুৰক হত্যা কৰাৰ পদক্ষেপ ল’ব পাৰে।’
শুনানিৰ সময়ত ন্যায়াধীশসকলে বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু পৌৰসভাৰ ভূমিকাক লৈ তীব্ৰ অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰে। আদালতে পৰ্যবেক্ষণ কৰে যে বহু ৰাজ্যই এতিয়াও পৰ্যাপ্ত কুকুৰ আশ্ৰয় শিবিৰ, বন্ধ্যাকৰণ কেন্দ্ৰ বা কুকুৰ ধৰাৰ আন্তঃগাঁথনি সৃষ্টি কৰিব পৰা নাই। ন্যায়াধীশসকলে কয়, ‘এতিয়া এই সমস্যা নিয়ন্ত্ৰণ নকৰিলে প্ৰতি বছৰে আৰু ১০-১৫ শতাংশ বিপথগামী কুকুৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাব।’
আদালতক অৱগত কৰা হয় যে দেশৰ বহু ৰাজ্যত পৰ্যাপ্ত অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত পশু আশ্ৰয় শিবিৰ নাই। এডব্লিউবিআইৰ অধিবক্তাগৰাকীয়ে কয় যে বৰ্তমান মাত্ৰ ৭৬টা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত কেন্দ্ৰ আছে আৰু ২৫০টাতকৈও অধিক আবেদন এতিয়াও বাকী আছে। তাৰ পিছত আদালতে আৱেদনসমূহৰ শীঘ্ৰে সিদ্ধান্ত ল’বলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।
২০২৫ চনৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল এই গোচৰ। দিল্লী-এনচিআৰ অঞ্চলত অঘৰী কুকুৰৰ আক্ৰমণ আৰু মৃত্যুৰ ঘটনাৰ আধাৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে নিজাববীয়া গোচৰ আৰম্ভ কৰিছিল। সেই সময়ত তদানীন্তন ন্যায়াধীশ জে বি পাৰ্দিৱালা আৰু তদানীন্তন ন্যায়াধীশ আৰ মহাদেৱনৰ বিভাগীয় বিচাৰপীঠে সমগ্ৰ দিল্লী আৰু এন চি আৰৰ জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলৰ পৰা বিপথগামী কুকুৰক আঁতৰাই আশ্ৰয় শিবিৰলৈ প্ৰেৰণ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিছিল। পিছত সেই গোচৰত পশুপ্ৰেমীসকলে এই নিৰ্দেশত আপত্তি কৰে।
পশুপ্ৰেমী সংগঠন আৰু একাংশ আবেদনকাৰীয়ে আদালতৰ এই নিৰ্দেশৰ বিৰোধিতা কৰি অঘৰী কুকুৰক নিৰ্বিচাৰে আঁতৰাই পেলোৱাটো অমানৱীয় বুলি দাবী কৰে। বন্ধ্যাকৰণ আৰু টিকাকৰণৰ পিছত কুকুৰকেইটাক পুনৰ একে অঞ্চললৈ ঘূৰাই পঠিয়াব লাগে বুলি দাবী জনায়।
অৱশ্যে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে কয় যে জনসাধাৰণৰ সুৰক্ষা আৰু পশু কল্যাণৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিব লাগিব। আদালতে নিয়ন্ত্ৰিত বন্ধ্যাকৰণ, আশ্ৰয় শিবিৰৰ ব্যৱস্থা, টিকাকৰণ আৰু প্ৰশাসনিক সমন্বয়ৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
