ভোটাৰ তালিকা সঠিক আৰু শেহতীয়া কৰি ৰখাৰ প্ৰচেষ্টাত ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগে প্ৰায় ২০ বছৰ পুৰণি সমস্যা সমাধান কৰিছে। ২০০৫ চনৰ পৰা বিভিন্ন নিৰ্বাচনী পঞ্জীয়ন বিষয়াই (ই আৰ অ’) একে ধৰণৰ ধাৰাবাহিক নং ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে একেটা ইপিআইচি (এলেক্টৰেল ফটো আইডেন্টিটি কাৰ্ড) নম্বৰ ভুলকৈ একাধিক প্ৰকৃত ভোটাৰক প্ৰদান কৰা হৈছিল।
এই দীৰ্ঘদিনীয়া সমস্যা সমাধানৰ বাবে নিৰ্বাচন আয়োগে এক ব্যাপক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে, যাৰ ফলত প্ৰকৃত ভোটাৰক নতুন ইপিআইচি নম্বৰৰ নতুন কাৰ্ড প্ৰদান কৰা হৈছে। ইচিআইৰ সূত্ৰই জনোৱা মতে, এই সমস্যা সমাধানৰ বাবে ৯৯ কোটিৰো অধিক ভোটাৰৰ সমগ্ৰ নিৰ্বাচনী ডাটাবেছ পৰীক্ষা কৰা হৈছে।
এই প্ৰক্ৰিয়াত দেশৰ ৩৬খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ মুখ্য নিৰ্বাচনী বিষয়া (চিইঅ’) আৰু ৪১২৩টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ইআৰঅ’ই অংশগ্ৰহণ কৰে। ভাৰতৰ ১ কোটি ৫ লাখ ভোট কেন্দ্ৰৰ প্ৰতিটোতে গড়ে প্ৰায় ১০০০ ভোটাৰ আছে। তদন্তত দেখা গ’ল যে একেধৰণৰ ইপিআইচি নম্বৰৰ সংখ্যা অতি কম, অৰ্থাৎ গড়ে প্ৰতি চাৰিটা ভোটকেন্দ্ৰত এটাকৈ গোচৰত এনে সমস্যা পোৱা গৈছিল।
ক্ষেত্ৰ পৰ্যায়ৰ পৰীক্ষণৰ সময়ত দেখা গ’ল যে একে ইপিআইচি নম্বৰৰ লোকসকল বিভিন্ন বিধানসভা সমষ্টি আৰু ভোটগ্ৰহণ কেন্দ্ৰৰ প্ৰকৃত ভোটাৰ। এই আটাইকেইজন ভোটাৰক ইতিমধ্যে নতুন ইপিআইচি নম্বৰৰ নতুন কাৰ্ড প্ৰদান কৰা হৈছে। নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়াৰ স্বচ্ছতা আৰু সঠিকতা নিশ্চিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এই পদক্ষেপক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হিচাপে বিবেচিত হৈছে।
ইচিআই (নিৰ্বাচন আয়োগে) কয় যে এই সমস্যাৰ উৎপত্তি ২০০৫ চনত হৈছিল, যেতিয়া বিভিন্ন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত বিধানসভা সমষ্টিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিভিন্ন আলফানিউমেৰিক শৃংখলা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই ধাৰাবাহিকসমূহ বিকেন্দ্ৰীকৃতভাৱে চলোৱা হৈছিল। ২০০৮ চনত সমষ্টিসমূহৰ পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ পিছত এই শৃংখলাসমূহ সলনি কৰা হৈছিল।
কিন্তু এই সময়ছোৱাত কিছুমান বিধানসভা সমষ্টিয়ে ভুলতে পুৰণি ধাৰাবাহিক ব্যৱহাৰ কৰি থাকিল বা টাইপোগ্ৰাফিক ভুলৰ বাবে আন এটা সমষ্টিত আবণ্টিত শৃংখলা ব্যৱহাৰ কৰি থাকিল। ফলত একাধিক ভোটাৰক একেটা ইপিআইচি নম্বৰ প্ৰদান কৰা হয়।
নিৰ্বাচন আয়োগে স্পষ্ট কৰি দিছে যে প্ৰতিজন ভোটাৰৰ নাম তেওঁৰ সাধাৰণ বাসগৃহৰ ভোটগ্ৰহণ কেন্দ্ৰৰ নিৰ্বাচনী তালিকাত পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে। একে ইপিআইচি নম্বৰ থকাৰ বাবে কোনো ব্যক্তিয়ে আন কোনো ভোটগ্ৰহণ কেন্দ্ৰত ভোটদান কৰিব নোৱাৰিলে। ফলত এই বিষয়টোৱে কোনো নিৰ্বাচনৰ ফলাফলত কোনো প্ৰভাৱ পেলাব পৰা নাছিল। তথাপিও নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়াৰ স্বচ্ছতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতা নিশ্চিত কৰিবলৈ এই সমস্যা সমাধান কৰাটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।
বিশ্লেষকসকলে ইচিআইৰ এই পদক্ষেপক প্ৰশংসনীয় বুলি অভিহিত কৰিছে। ৯৯ কোটিৰো অধিক ভোটাৰ থকা ভাৰতৰ দৰে বিশাল গণতান্ত্ৰিক দেশত ভোটাৰ তালিকাৰ অখণ্ডতা বজাই ৰখাটো এক জটিল কাম। এই সমস্যাৰ সমাধানৰ বাবে নিৰ্বাচন আয়োগৰ বিস্তৃত ডাটাবেছ পৰীক্ষণ আৰু ক্ষেত্ৰ পৰ্যায়ৰ পৰীক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া প্ৰযুক্তিগত আৰু প্ৰশাসনিক বিশেষজ্ঞতাৰ এক উজ্জ্বল উদাহৰণ।
ইপিআইচি কাৰ্ড (নিৰ্বাচন-আয়োগ) ভাৰতৰ নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। ইয়াৰ দ্বাৰা ভোটাৰৰ পৰিচয় সুনিশ্চিত হয় আৰু ভোটদান প্ৰক্ৰিয়া ন্যায্য আৰু স্বচ্ছ হৈ পৰে। একেটা ইপিআইচি নম্বৰৰ সমস্যাই সংখ্যাত গুৰুত্বহীন হ’লেও ভোটাৰৰ মাজত বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰিলেহেঁতেন আৰু নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। এই সমস্যা সমাধান কৰিলে ভৱিষ্যতে এনে ভুল ৰোধৰ বাবে ফলপ্ৰসূ ব্যৱস্থাৰ বাট মুকলি হ’ব।
