বৰ্তমান সময়ত এফালে যদি আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰতৰ অধীনত দেশত অত্যাধুনিক যুদ্ধাস্ত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, আনফালে দেশৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ এক পুতৌলগা ছবি পোহৰলৈ আহিছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰে এক ৰিপৰ্ট অনুসৰি দেশৰ হাজাৰ হাজাৰ চৰকাৰী স্কুলত এতিয়াও নূন্যতম সেৱাখিনিও উপলব্ধ হোৱা নাই। বহু স্কুলত নাই শৌচালয়, পানী বা বিদ্যুৎ সংযোগ। আনকি বহু স্কুলত পাঠদান কৰিবলৈ এজনো শিক্ষক নাই, আকৌ কোনো কোনো স্কুলত শিক্ষক থাকিলেও নাই এজনো ছাত্ৰ-ছাত্ৰী। শেহতীয়াকৈ নীতি আয়োগে প্ৰকাশ কৰা স্কুল এডুকেচন চিষ্টেম ইন ইণ্ডিয়া শীৰ্ষক ৰিপৰ্টত এই ভয়ংকৰ তথ্যবোৰ দাঙি ধৰা হৈছে।
নীতি আয়োগৰ এই ৰিপৰ্টত দেখা গৈছে যে দেশৰ প্ৰায় ৯৮৫৯২ খন স্কুলত ছাত্ৰীসকলৰ বাবে কোনো সুকীয়া শৌচাগাৰৰ ব্যৱস্থা নাই। ইয়াৰ উপৰিও ৬১৫৪০ খন স্কুলৰ শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰা অৱস্থাত আছে। দেশৰ প্ৰায় ১.১৯ লাখ স্কুলত আজিও বিদ্যুৎ সংযোগ গৈ পোৱা নাই। প্ৰায় ৬০ হাজাৰ স্কুলত হাত ধোৱাৰ পৰিৱেশ নাই আৰু ১৪ হাজাৰ স্কুলত বিশুদ্ধ খোৱা পানীৰ কোনো সংযোগ নাই। বিজ্ঞান শিক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় গৱেষণাগাৰ বা লেবৰেটৰীৰ সুবিধা আধাতকৈ বেছি চৰকাৰী স্কুলত দেখিবলৈ পোৱা নাযায়। অৱশ্যে যোৱা কেইবছৰমানত বিদ্যুৎ যোগানৰ ক্ষেত্ৰত কিছু পৰিমাণে উন্নতি হৈছে। এসময়ত দেশৰ মাত্ৰ ৫৫ শতাংশ স্কুলত বিদ্যুৎ আছিল যদিও বৰ্তমান সেয়া ৯১.৯ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছে।
শিক্ষকৰ অভাৱ দেশৰ শিক্ষা খণ্ডৰ বাবে এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হৈ থিয় দিছে। ৰিপৰ্ট অনুসৰি দেশৰ ১,০৪,১২৫ খন স্কুলত মাত্ৰ এজনহে শিক্ষক আছে আৰু এই স্কুলসমূহৰ ৮৯ শতাংশই গ্ৰামাঞ্চলত অৱস্থিত। বিশেষকৈ বিহাৰ, ঝাড়খণ্ড আৰু মধ্য প্ৰদেশত শিক্ষকৰ পদ আটাইতকৈ বেছি খালি হৈ আছে। বিহাৰত ২,০৮,৭৮৪ টা, ঝাড়খণ্ডত ৮০,৩৪১ টা আৰু মধ্য প্ৰদেশত ৪৭,১২২ টা শিক্ষকৰ পদ খালি হৈ পৰি আছে। ইয়াৰ বিপৰীতে দেশত ৭৯৯৩ খন এনেকুৱা স্কুল আছে য’ত এজনো ছাত্ৰ-ছাত্ৰী নাই। পশ্চিম বংগত এনে স্কুলৰ সংখ্যা ৩৮১২ খন আৰু তেলেংগানাত ২২৪৫ খন।
স্কুল আধাতে এৰি দিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সংখ্যাইও চৰকাৰক চিন্তাত পেলাইছে। মাধ্যমিক স্তৰত দেশত স্কুল ছুটৰ হাৰ ১১.৫ শতাংশ যদিও পশ্চিম বংগত এই হাৰ ২০ শতাংশ অতিক্ৰম কৰিছে। অসম, কৰ্ণাটক আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশতো বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে আধাতে স্কুল এৰিছে। উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু বিহাৰতো এই সমস্যা দিনক দিনে বাঢ়িছে। নীতি আয়োগৰ এই ৰিপৰ্টত কোৱা হৈছে যে ভাৰতে ইয়াৰ মুঠ ৰাষ্ট্ৰীয় উৎপাদনৰ মাত্ৰ ৪.৬ শতাংশহে শিক্ষাৰ নামত খৰচ কৰে। অথচ ব্ৰিটেইন, আমেৰিকা আৰু ফ্ৰান্সৰ দৰে উন্নত দেশসমূহে শিক্ষাক্ষেত্ৰত ভাৰততকৈ বহু বেছি পৰিমাণৰ ধন বিনিয়োগ কৰে।
