পেট্ৰ’লৰ সৈতে ইথানল মিহলোৱাৰ সকলো আলোচনা শেষ হোৱাৰ আগতেই কেন্দ্ৰই ডিজেলক লৈ নতুন পৰীক্ষা কৰিবলৈ ওলাইছে। এতিয়া চৰকাৰে ডিজেলৰ সৈতে আইছ’বিউটানল মিহলোৱাৰ সম্ভাৱনাৰ ওপৰত চকু ৰাখিছে।
কোৱা হৈছে যে ইয়াৰ উদ্দেশ্য সুদূৰপ্ৰসাৰী। মূলতঃ এই ফ্লেক্স ইন্ধনৰ প্ৰকৃত লক্ষ্য হৈছে উচ্চ মূল্যৰ আমদানিকৃত তেলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰা, কৃষকৰ বাবে নতুন শস্য সৃষ্টি কৰা আৰু প্ৰদূষণ ৰোধ কৰা।
কিন্তু, প্ৰশ্ন উত্থাপন হয়, এই নতুন ইন্ধন গাড়ীৰ ইঞ্জিনৰ বাবে উপযোগী নে? ইয়াৰ ফলত মাইলেজ হ্ৰাস পাব নেকি? আৰু আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশ্ন- অনাগত বছৰবোৰত ডিজেলও পেট্ৰ’লৰ দৰে মিশ্ৰিত ইন্ধন হৈ পৰিব নেকি?
শেহতীয়া তথ্যৰ পৰা জানিব পৰা গৈছে যে কেন্দ্ৰীয় পথ পৰিবহণ মন্ত্ৰী নীতিন গাডকাৰীয়ে ডিজেলত আইছ’বিউটানল মিহলোৱাৰ বিষয়ে এটা ডাঙৰ ঘোষণা কৰিছে। শেহতীয়াকৈ দেশৰ প্ৰথমখন ফ্লেক্স ফিউৱেল গাড়ী উদ্বোধন কৰি গাডকাৰীয়ে কয় যে, “আমি ডিজেলত ইথানল মিহলাব নোৱাৰো, গতিকে ইথানলৰ পৰা আইছ’বিউটানল তৈয়াৰ কৰা হৈছে। এই আইছ’বিউটানল ডিজেলৰ বিকল্প হ’ব পাৰে।”
গাডকাৰীয়ে কয়, “মই কিৰ্লোস্কাৰৰ দুটা জেনেৰেটৰ চেট আৰম্ভ কৰিছো। এটা ১০০ শতাংশ ইথানলত আৰু আনটো আইছ’বিউটানলত সফলতাৰে চলি আছে। গতিকে ইঞ্জিন নিৰ্মাণ কৰা সম্ভৱ। ১৫ শতাংশ আইছ’বিউটানল ডিজেলৰ সৈতে মিহলোৱাৰ প্ৰস্তুতি চলি আছে।”
অৱশ্যে ইয়াৰ পূৰ্বেও গাডকাৰীয়ে ডিজেল মিশ্ৰণৰ কথা কৈছিল। যোৱা আগষ্ট মাহত পুনেত প্ৰাজ ইণ্ডাষ্ট্ৰীজে আয়োজন কৰা এক অনুষ্ঠানত তেওঁ কয় যে প্ৰাজ ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ আৰু এ আৰ আইয়ে আইছ’বিউটানলৰ ওপৰত একেলগে কাম আৰম্ভ কৰিছে আৰু ইয়াৰ ওপৰত অহৰহ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা চলাই আছে।
এই ডিজেল মিশ্ৰণৰ বাবে এতিয়াও কোনো সময়সীমা দিয়া হোৱা নাই। কিন্তু ইন্ধন আৰু শক্তি খণ্ডত চৰকাৰৰ সক্ৰিয় স্থিতিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত দেশৰ পথ আৰু পথাৰসমূহ অতি সোনকালে আইছ’বিউটানলৰ গোন্ধেৰে ভৰি পৰিব বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। এফালে চৰকাৰে দিল্লীত ই ৮৫ ইন্ধন (৮২.১২ টকা) মুকলি কৰিছে, যাৰ দাম নিয়মীয়া পেট্ৰ’ল (১০২.১২ টকা)তকৈ প্ৰায় ২০ টকা কম। এতিয়া চৰকাৰে হয়তো অতি সোনকালে ডিজেল মিশ্ৰণৰ ক্ষেত্ৰতো সিদ্ধান্ত ল’ব।
কিন্তু ডিজেলত আইছ’বিউটানল মিহলোৱাৰ আগতে এই নতুন মিশ্ৰণ ব্যৱস্থাই অটোমোবাইল আৰু কৃষি খণ্ডত কিমান প্ৰভাৱ পেলাব সেয়া বুজাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। পেট্ৰ’ল আৰু বৈদ্যুতিক বাহনৰ লগতে দেশৰ এক বৃহৎ অংশই ডিজেল চালিত বাহন ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত কৃষক, ব্যৱসায়ী আৰু উদ্যোগিক যন্ত্ৰ নিৰ্মাতাসকলো অন্তৰ্ভুক্ত।
এটা অধ্যয়নত কোৱা হৈছে যে ডিজেলত সামান্য পৰিমাণৰ আইছ’বিউটানল যোগ কৰিলে ইঞ্জিনৰ কাৰ্যক্ষমতাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে কিছুমান গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে যে এই মিশ্ৰিত ইন্ধনে বায়ুত থকা কণা আৰু কিছুমান প্ৰদূষক পদাৰ্থৰ নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰিব পাৰে। কিন্তু মিক্সিং ৰেচিঅ’ বৃদ্ধি কৰিলে চিটেনৰ সংখ্যা হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে ইগনিচনত বিলম্ব হ’ব পাৰে, যাৰ ফলত ইঞ্জিনৰ শক্তি আৰু মাইলেজত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে। সেয়ে ডিজেলত মিহলি কৰাৰ আগতে ইয়াৰ পৰিমাণ নিৰ্ণয় কৰাটো জৰুৰী।
যদিও গাড়ী কোম্পানীয়ে ফ্লেক্স ইন্ধনৰ পিছত অহৰহ বাহন সলনি কৰি বজাৰত মুকলি কৰি আছে, তথাপিও কৃষকে সেই সুবিধা উপভোগ কৰিব নোৱাৰে। ভাৰত বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ ট্ৰেক্টৰৰ বজাৰ। ডাইমেনচন মাৰ্কেট ৰিচাৰ্চৰ তথ্য অনুসৰি ইয়াত প্ৰতি বছৰে ৯ লাখৰো অধিক ট্ৰেক্টৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত কৃষি, নিৰ্মাণ, খনন আৰু লজিষ্টিক সঁজুলিও অন্তৰ্ভুক্ত।
কৃষকৰ বাবে অহৰহ নতুন ট্ৰেক্টৰ কিনা বা কৃষি সঁজুলি উন্নীত কৰাটো সহজ নহয়। বৰ্তমান দেশত প্ৰায় ৪৫ৰ পৰা ৫০ লাখ সক্ৰিয় ট্ৰেক্টৰ আছে বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰে সৰ্বাধিক ট্ৰেক্টৰ পঞ্জাৱ, উত্তৰ প্ৰদেশ, হাৰিয়ানা, মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু মধ্যপ্ৰদেশৰ দৰে ৰাজ্যৰ কৃষকে ব্যৱহাৰ কৰে। এই কৃষকসকলৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশৰ ট্ৰেক্টৰ আছে যিবোৰ কেইবা দশক পুৰণি। আনকি কিছুমানৰ দশক দশক পুৰণি মডেল আছে যিবোৰ প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে। এই নতুন ফ্লেক্স ইন্ধনে এই পুৰণি ট্ৰেক্টৰসমূহৰ বাবে এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। গতিকে চৰকাৰে এই বিষয়ে চিন্তা কৰাটো প্ৰয়োজন হ’ব।
