আদানী প’ৰ্টছ এণ্ড স্পেচিয়েল ইক’নমিক জ’ন বনাম গুজৰাট ৰাজ্যৰ মাজত চলি থকা ভূমি বিবাদে এক নতুন পাক লৈছে। মুন্দ্ৰাত আদানি প’ৰ্টছক আবণ্টন দিয়া ১০৮ হেক্টৰ ‘গোচৰ’ বা চৰণীয়া ভূমি উদ্ধাৰৰ বাবে গুজৰাট উচ্চ ন্যায়ালয়ে দিয়া এক নিৰ্দেশ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে শেহতীয়াকৈ খাৰিজ কৰিছে।
উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ জে কে মহেশ্বৰী আৰু ন্যায়াধীশ অতুল চান্দুৰকাৰৰ বিচাৰপীঠে এই ৰায়দানত স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে চৰণীয়া ভূমি উদ্ধাৰৰ সিদ্ধান্ত আৰু তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি উচ্চ ন্যায়ালয়ে দিয়া নিৰ্দেশসমূহ ত্ৰুটিপূৰ্ণ আছিল। বিচাৰপীঠৰ মতে, ক্ষতিগ্ৰস্ত ভূমি আবণ্টনকাৰীক শুনানিৰ কোনো সুযোগ নিদিয়াকৈ এই নিৰ্দেশ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোৱেই স্থিৰতা হেৰুৱাই পেলাইছে।
আদালতে পৰ্যবেক্ষণ কৰে যে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ এই নিৰ্দেশসমূহ পোনপটীয়াকৈ ৰাজ্য চৰকাৰৰ ২০২৪ চনৰ ৪ জুলাইৰ ভূমি উদ্ধাৰৰ নিৰ্দেশৰ পৰা আহিছিল। এই পৰ্যবেক্ষণৰ পাছতে বিচাৰপীঠে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশটো খাৰিজ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয় আৰু সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষক সমগ্ৰ বিষয়টোৰ ওপৰত এক নতুন সিদ্ধান্ত ল’বলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। অৱশ্যে এই ৰায়ৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰতিলিপি এতিয়াও ৱেবচাইটত আপলোড হোৱা নাই।
উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ৰাজ্যিক কৰ্তৃপক্ষক আদানী প’ৰ্টছে দাখিল কৰিব পৰা যিকোনো আপত্তি বিবেচনা কৰিবলৈ দুই সপ্তাহৰ সময় দিছে। লগতে নতুন সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পূৰ্বে সকলো পক্ষকে শুনানিৰ সুযোগ প্ৰদান কৰাটো আদালতৰ দ্বাৰা বাধ্যতামূলক কৰা হৈছে। যেতিয়ালৈকে ৰাজ্য চৰকাৰে পুনৰ বিবেচনা প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ নকৰে, তেতিয়ালৈকে ২০২৪ চনৰ ১০ জুলাইত দিয়া নিৰ্দেশ অনুসৰি বৰ্তমানৰ স্থিতাৱস্থা বাহাল থাকিব বুলিও আদালতে জানিবলৈ দিয়ে।
উল্লেখ্য যে এই বিবাদৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০০৫ চনত, যেতিয়া গুজৰাটৰ নাভিনাল গাঁৱৰ প্ৰায় ২৩১ হেক্টৰ চৰণীয়া ভূমি মুন্দ্ৰা প’ৰ্টছক আবণ্টন দিয়া হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত আদানী গ্ৰুপে এই প’ৰ্ট অধিগ্ৰহণ কৰে। ২০১০-১১ চনত সেই ভূমিত বেৰ দিয়াৰ কাম আৰম্ভ হোৱাৰ পাছতেই গাঁৱবাসীয়ে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপিছিল। তেওঁলোকৰ যুক্তি আছিল যে চৰণীয়া ভূমিৰ অভাৱত পশুধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল লোকসকল তীব্ৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে।
দীৰ্ঘদিনীয়া আইনী যুঁজৰ পাছত ২০২৪ চনৰ ৪ জুলাইত ৰাজ্য চৰকাৰে আদানী প’ৰ্টছৰ ১০৮ হেক্টৰ ভূমি উদ্ধাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এই সিদ্ধান্তৰ পাছতেই উচ্চ ন্যায়ালয়ে উদ্ধাৰৰ বাবে পদক্ষেপ ল’বলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। আদানি প’ৰ্টছে এই নিৰ্দেশক উচ্চতম ন্যায়ালয়ত প্ৰত্যাহ্বান জনাই দাবী কৰিছিল যে শুনানিৰ সুযোগ নিদিয়াকৈ তেওঁলোকৰ ভূমি কাঢ়ি লোৱাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে।
বৃহস্পতিবাৰে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে আদানী প’ৰ্টছৰ যুক্তি মানি লৈ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ৰায় খাৰিজ কৰে। আদানী প’ৰ্টছৰ হৈ আদালতত জ্যেষ্ঠ অধিবক্তা মুকুল ৰোহতগীয়ে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ৰাজ্যিক কৰ্তৃপক্ষই নতুন নিৰ্দেশ দিয়াৰ পাছতহে গুজৰাট উচ্চ ন্যায়ালয়ে এই বিষয়ত পুনৰ স্বতন্ত্ৰভাৱে শুনানি ল’ব পাৰিব বুলি উচ্চতম ন্যায়ালয়ে স্পষ্ট কৰি দিছে।
