আৰাৱলী পাহাৰৰ সংৰক্ষণ আৰু ব্যৱস্থাপনাৰ চূড়ান্ত প্ৰতিবেদন দাখিলৰ বাবে উচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন সমিতিয়ে বিচৰা অতিৰিক্ত ছমাহৰ সময়সীমা সোমবাৰে পোনচাটেই নাকচ কৰিছে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে। আৰাৱলীৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ জটিলতা আৰু অধিক বৈজ্ঞানিক বিশ্লেষণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ দোহাই দি সমিতিখনে পৰৱৰ্তী বৰ্ষৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ সময় বিচাৰিছিল যদিও সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়ে এই আবেদন খাৰিজ কৰে।
উল্লেখযোগ্য যে, চলিত বৰ্ষৰ জুন মাহত গঠিত এই সমিতিয়ে চূড়ান্ত প্ৰতিবেদন দাখিল কৰাৰ সময়সীমা যোৱা ৩১ আগষ্টত উকলি গৈছিল। একেদিনাই সমিতিখনে উচ্চতম ন্যায়ালয়ত এখন আবেদন দাখিল কৰি পৰৱৰ্তী বৰ্ষৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ সময় বিচাৰিছিল। সমিতিৰ যুক্তি আছিল যে আৰাৱলী পাহাৰৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ অত্যন্ত জটিল আৰু পৰস্পৰৰ লগত সংযুক্ত। সেয়েহে ইয়াক সাধাৰণ জোখ-মাখেৰে নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰি আৰু ইয়াৰ বাবে অধিক বৈজ্ঞানিক বিশ্লেষণ তথা বিশেষজ্ঞ আৰু স্থানীয় লোকৰ মতামত গ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন আছে।
কিন্তু সোমবাৰে মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্ত, ন্যায়াধীশ জয়মাল্য বাগচী আৰু ন্যায়াধীশ ভি. মোহনাৰে গঠিত বিচাৰপীঠে সমিতিৰ এই আবেদনৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে। ‘বাৰ এণ্ড বেঞ্চ’ৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, মুখ্য ন্যায়াধীশ কান্তই শুনানিৰ সময়ত কয়, “সমিতিয়ে মূলতঃ মোৰ অৱসৰলৈকে এই বিষয়টো পিছুৱাই ৰাখিব বিচাৰিছে।” (মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্তই ২০২৭ চনৰ ৯ ফেব্ৰুৱাৰীত অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিব)।
অতিৰিক্ত ছলিচিটৰ জেনেৰেল ঐশ্বৰ্য ভাটীয়ে ‘অন্তৱৰ্তীকালীন প্ৰতিবেদন’ প্ৰস্তুত হৈ থকা বুলি জনোৱাৰ উত্তৰত মুখ্য ন্যায়াধীশে স্পষ্টভাৱে কয় যে ন্যায়ালয়ক কেৱল অন্তৱৰ্তীকালীন নহয়, বৰঞ্চ এখন ‘চূড়ান্ত প্ৰতিবেদন’হে লাগে। লগতে বিচাৰপীঠে কঠোৰ নিৰ্দেশ দি কয় যে প্ৰয়োজন হ’লে সমিতিয়ে “দিন-ৰাতি একাকাৰ কৰি কাম কৰক” আৰু অহা ৩০ নৱেম্বৰৰ ভিতৰত চূড়ান্ত প্ৰতিবেদন দাখিল কৰক। ইয়াৰ পিছত আৰু কোনো সময়সীমা বৃদ্ধি কৰা নহ’ব।
লগতে, ৰাজস্থান আৰু গুজৰাটৰ জনজাতীয় লোকসকলকে ধৰি সকলো অংশীদাৰৰ মতামত গ্ৰহণ কৰিবলৈ ন্যায়ালয়ে সমিতিক নিৰ্দেশ দিছে। এই গোচৰৰ পৰৱৰ্তী শুনানি ২ ডিচেম্বৰত নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।
সমিতিয়ে কিয় সময় বিচাৰিছিল?
যোৱা ৩১ আগষ্টত দাখিল কৰা প্ৰতিবেদনত সমিতিয়ে জনাইছিল যে ৬-১১ আগষ্টলৈ চলোৱা এক ‘দ্ৰুত ক্ষেত্ৰভিত্তিক মূল্যায়ন’ৰ পাছত দেখা গৈছে যে আৰাৱলী পাহাৰ এক অবিচ্ছেদ্য প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ। সেয়েহে সমিতিয়ে এটা “পৰিৱেশ তন্ত্ৰ-ভিত্তিক গাঁথনি” প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, য’ত বনাঞ্চল, জীৱ-বৈচিত্ৰ্য আৰু স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ কথা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হ’ব। এই বিস্তৃত কামৰ বাবেই সমিতিয়ে অতিৰিক্ত ছমাহৰ সময় বিচাৰিছিল।
ইয়াৰ পূৰ্বে বিৰোধী দলৰ নেতা আৰু পৰিৱেশকৰ্মীসকলেও অভিযোগ কৰিছিল যে সমিতিখনে স্থানীয় লোকৰ মতামত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত পৰ্যাপ্ত গুৰুত্ব দিয়া নাই। আনকি পূৰ্বতে দুখনকৈ অনুৰূপ সমিতিৰ অধ্যক্ষতা কৰা বিজ্ঞানী ৰবি চোপ্ৰায়ো মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে এনে জটিল ক্ষেত্ৰভিত্তিক কামৰ বাবে অধিক সময়ৰ প্ৰয়োজন।
উল্লেখ্য যে, কেন্দ্ৰীয় বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰণালয়ৰ পূৰ্বৰ এখন সমিতিয়ে আৰাৱলী পাহাৰৰ নতুন সংজ্ঞা নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়াৰ পাছতেই ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইয়াৰ তীব্ৰ বিৰোধিতাৰে বৃহৎ প্ৰতিবাদৰ সূত্ৰপাত হৈছিল। পৰিৱেশকৰ্মীসকলৰ আশংকা আছিল যে নতুন সংজ্ঞাই পাহাৰখনৰ এক বৃহৎ অংশত খনন কাৰ্যৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিব। ইয়াৰ পাছতেই উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এই নতুন পাঁচজনীয়া সমিতিখন গঠন কৰি দিছিল।
