১৯৮৫ চনৰ ২৩ জুনৰ কথা। কানাডাৰ মণ্ট্ৰিয়েলৰ পৰা এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ বিমান কনিষ্ক উৰা মাৰিছিল। গন্তব্যস্থান আছিল লণ্ডন হৈ দিল্লী। কিন্তু মাজ বাটত আয়াৰলেণ্ডৰ উপকূলৰ আটলাণ্টিক মহাসাগৰৰ ওপৰত বিমানখনত বিস্ফোৰণ ঘটে। সেই মৰ্মান্তিক ঘটনাত ৩২৯ জন লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল।
ভাৰতে আৰম্ভণিৰে পৰা দাবী কৰি আহিছিল যে এই সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ আঁৰত খালিস্তানী আছে। চাৰি দশকৰ পাছত অৱশেষত কানাডাই স্বীকাৰ কৰিলে ‘কনিষ্ক’ বিস্ফোৰণৰ ঘটনাত ভাৰতৰ দাবী।
ভাৰতীয় বিমান এখনত এই ভয়ংকৰ সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰে স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰিছিল যে এই আক্ৰমণৰ আঁৰত খালিস্তানী আছে। কিন্তু ইমান বছৰে ভাৰতৰ এই দাবীক কানাডাই স্বীকৃতি দিয়া নাছিল।
উল্লেখ্য যে তেতিয়াৰ পৰিস্থিতিত তাত থকা চৰকাৰে খালিস্তানীসকলৰ কৰ্মকাণ্ড লুকুৱাই ৰাখিছিল। অৱশ্যে সময় সলনি হৈছে। বুধবাৰে কানাডাৰ চোৰাংচোৱা সংস্থা চিএছআইএছে ছ’চিয়েল মিডিয়াত সেই মৰ্মান্তিক দিনটোৰ কথা মনত পেলাই এক বাৰ্তা প্ৰকাশ কৰে। য’ত স্পষ্টকৈ কোৱা হৈছে, ‘১৯৮৫ চনৰ ২৩ জুনত কানাডাত খালিস্তানী উগ্ৰপন্থীৰ বোমা আক্ৰমণত এয়াৰ ইণ্ডিয়া ফ্লাইট ১৮২ ধ্বংস হৈছিল। এই ঘটনাত ৩২৯ জন লোকৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰে অধিকাংশই আছিল কানাডাৰ নাগৰিক। এই কাণ্ড আছিল কানাডাৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ নৃশংস সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ।’
কিন্তু কানাডাই প্ৰকৃত সত্য উন্মোচন কৰিবলৈ ইমান বছৰ কিয় লাগিল? সংশ্লিষ্ট সূত্ৰৰ মতে, বিগত কেইটামান দশকত ভাৰত চৰকাৰে খালিস্তানীসকলৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাৰ পাছতো কানাডাই তেওঁলোকক প্ৰায় আশ্ৰয় দি ৰাখিছিল। ইয়াৰ আঁৰত আছিল দেশৰ ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি। কানাডাত খালিস্তানীৰ প্ৰসাৰ ৰোধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰত সক্ৰিয় আছিল যদিও এই দেশে একো নকৰিলে।
এই সকলোবোৰৰ মাজতে কানাডাৰ চোৰাংচোৱা সংস্থা চি এছ আই এছ আৰু ৰয়েল কানাডিয়ান মাউণ্টেন পুলিচৰ (আৰ চি এম পি) সংঘাতৰ ফলত এই গোচৰৰ তদন্ত স্তব্ধ হৈ পৰে। বহু প্ৰমাণ ধ্বংস হৈ গ’ল। পিছলৈ ২০১০ চনত প্ৰধানমন্ত্ৰী ষ্টিফেন হাৰ্পাৰে স্বীকাৰ কৰিছিল যে সেই কাণ্ডত মৃতকৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি প্ৰতিষ্ঠানিক উদাসীনতা দেখা গৈছিল। কিন্তু এই সকলোবোৰৰ মাজতো কানাডাৰ খালিস্তানৰ প্ৰতি থকা টান কমি যোৱা নাছিল।
বিগত বৰ্ষতো খালিস্তান সমস্যাক লৈ জাষ্টিন ট্ৰুডো চৰকাৰৰ সৈতে ভাৰত চৰকাৰৰ সংঘাত হৈছিল। খালিস্তানী উগ্ৰপন্থী নিজ্জৰ হত্যাৰ বাবে ভাৰতক দোষাৰোপ কৰি ট্ৰুডোৱে প্ৰায় কূটনৈতিক সম্পৰ্ক স্তব্ধ কৰি পেলালে। কিন্তু ইটোৰ পিছত সিটোকৈ দেশৰ ভিতৰত সংঘটিত হোৱা খালিস্তানী আক্ৰমণৰ প্ৰতি জাষ্টিন ট্ৰুডো উদাসীন হৈ থাকিল।
প্ৰসংগক্ৰমে কানাডাত চৰকাৰ সলনি হোৱাৰ পিছত পৰিস্থিতিৰ ভয়ংকৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল। মাৰ্ক কাৰ্নীয়ে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ দায়িত্ব লোৱাৰ পিছত চোৰাংচোৱা সংস্থা চি এছ আই এছে প্ৰথমবাৰৰ বাবে কানাডাৰ খালিস্তানী সংগঠনসমূহক নিজৰ দেশৰ বাবে ভাবুকি হিচাপে চিনাক্ত কৰে।
চিএছআইএছে স্বীকাৰ কৰে যে কানাডাস্থিত খালিস্তানীসকলে নিজৰ স্বাৰ্থক আগুৱাই নিয়াৰ বাবে কানাডাৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহক সক্ৰিয়ভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি আছিল। ইয়াৰ ঠিক পিছতেই কানাডাই স্বীকাৰ কৰে যে ৪০ বছৰ পুৰণি কনিষ্ক বিমানখনৰ ওপৰত হোৱা সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণত খালিস্তানীসকল জড়িত আছিল।
