কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সামাজিক কল্যাণমূলক আঁচনিসমূহৰ বাবে প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া অনুসৰি ধন ব্যয় নকৰাক লৈ বৰ্তমান তীব্ৰ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছে। শেহতীয়াকৈ দাখিল কৰা ২০২৬-২৭ বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাজেটৰ নথি-পত্ৰই উদঙাই দিছে যে যোৱা বৰ্ষত চৰকাৰে বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক খণ্ডত বাজেটত ঘোষণা কৰাতকৈ বহু কম পৰিমাণৰ ধনহে আচলতে খৰচ কৰিছে। বিশেষকৈ ২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষৰ সংশোধিত হিচাপ পৰীক্ষা কৰিলে দেখা যায় যে চৰকাৰে দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু প্ৰকৃত ব্যয়ৰ মাজত এক বৃহৎ ব্যৱধান ৰৈ গৈছে। দ্য ৱায়াৰে কৰা এক বিশ্লেষণ অনুসৰি ২০খন গুৰুত্বপূৰ্ণ আঁচনিৰ ভিতৰত মাত্ৰ দুখনমান আঁচনিতহে বাজেটত ধাৰ্য কৰা ধন ব্যয় কৰা হৈছে আৰু বাকী প্ৰায়বোৰ আঁচনিতে খৰচৰ মাত্ৰা যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে।
এই বিশ্লেষণত দেখা গৈছে যে চৰকাৰে কেৱল পি এম গৰিব কল্যাণ অন্ন যোজনা আৰু এম এনৰেগাৰ দৰে আঁচনিতহে বাজেটৰ অনুমানতকৈ অধিক ধন ব্যয় কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১০০ দিনৰ কামৰ আঁচনি বা এম এনৰেগাৰ ক্ষেত্ৰত এক ডাঙৰ পৰিৱৰ্তন দেখা গৈছে। চৰকাৰে এই পুৰণি আঁচনিখনৰ সলনি উন্নত ভাৰত জি ৰাম জী নামৰ এখন নতুন আঁচনিৰ বাবে ৯৫,৬৯২ কোটি টকা আবণ্টন দিছে। অৱশ্যে সামাজিক কৰ্মীসকলে এই নতুন আঁচনিখনক লৈ শংকা প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে এই নতুন আঁচনিখনে চৰকাৰক কিছুমান নিৰ্দিষ্ট এলেকা বাছনি কৰাৰ ক্ষমতা দিছে যিটোৱে বিৰোধী শাসিত ৰাজ্যসমূহৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্যৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে বুলি আশংকা কৰা হৈছে।
আনহাতে দেশৰ বিশুদ্ধ খোৱাপানী আৰু গৃহ নিৰ্মাণৰ দৰে অতি প্ৰয়োজনীয় আঁচনিসমূহতো চৰকাৰৰ ব্যয়ৰ পৰিমাণ হতাশাজনক বুলি বিবেচিত হৈছে। ২০১৯ চনতে সকলোৰে ঘৰে ঘৰে বিশুদ্ধ পানী যোগান ধৰাৰ লক্ষ্যৰে আৰম্ভ কৰা জল জীৱন মিছনৰ বাবে ৬৭,০০০ কোটি টকা ব্যয় কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া হৈছিল যদিও সংশোধিত হিচাপত দেখা গৈছে যে চৰকাৰে মাত্ৰ ১৭,০০০ কোটি টকা হে ব্যয় কৰিছে। ইন্দোৰৰ দৰে চহৰত পানীৰ যি সংকট দেখা দিছে তাৰ পাছতো চৰকাৰে এই খণ্ডত ধন কৰ্তন কৰাক লৈ বিশেষজ্ঞসকলে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। একেদৰে প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনাৰ নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য উভয় শাখাৰ বাবেও ধাৰ্য কৰা বাজেটৰ তুলনাত প্ৰকৃত ব্যয় বহু কম হোৱা পৰিলক্ষিত হৈছে।
দেশৰ প্ৰসিদ্ধ অৰ্থনীতিবিদসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে যোৱা এক দশকত ভাৰতত সামাজিক খণ্ডৰ যি অলপ উন্নয়ন হৈছে সেয়া মূলতঃ ৰাজ্য চৰকাৰসমূহৰ ব্যয়ৰ বাবেহে সম্ভৱ হৈছে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ অনুদান ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত এই খণ্ডটো স্থবিৰ হৈ পৰিছে। পি এম কিষাণৰ দৰে আঁচনিৰ বাজেট একেই থাকিলেও আন ১৭ খনকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আঁচনিত চৰকাৰৰ অৱহেলা স্পষ্ট হৈ পৰিছে। মোডী চৰকাৰে কল্যাণমূলক আঁচনিসমূহক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া বুলি যি দাবী কৰি আহিছে এতিয়া বাজেটৰ এই নতুন তথ্যই সেই দাবীক লৈ সামাজিক মহলত বিৰূপ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছে।
