ভাৰতৰ বায়ুৰ গুণাগুণক লৈ শেহতীয়াকৈ প্ৰকাশ পোৱা এক প্ৰতিবেদনত দেশৰ জনস্বাস্থ্যৰ এক অতি নৈৰাশ্যজনক ছবি পোহৰলৈ আহিছে। এই প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভাৰত বৰ্তমান বিশ্বৰ ষষ্ঠ সৰ্বাধিক প্ৰদূষিত দেশ হিচাপে চিহ্নিত হৈছে। ইয়াৰ সমান্তৰালকৈ আন এক ভয়ংকৰ তথ্যও পোহৰলৈ আহিছে য’ত কোৱা হৈছে যে উত্তৰ প্ৰদেশৰ গাজিয়াবাদৰ অন্তৰ্গত লোনি চহৰ বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰদূষিত চহৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এই অৱনতি ঘটা পৰিৱেশে ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চলত বসবাস কৰা বৃহৎসংখ্যক জনসাধাৰণক তীব্ৰ স্বাস্থ্যজনিত শংকাৰ মাজলৈ ঠেলি দিছে।
বায়ুৰ গুণাগুণ নিৰীক্ষণ কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা এই প্ৰতিবেদনখনত বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশ আৰু চহৰৰ পি এম ২.৫ (PM 2.5)-ৰ মাত্ৰা গভীৰভাৱে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে। প্ৰতিবেদনখনত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হৈছে যে ভাৰতৰ বায়ুৰ গুণাগুণ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ (WHO) সুৰক্ষিত মানদণ্ডতকৈ বহু গুণে বেয়া। দেশৰ ভিতৰত বিশেষকৈ উত্তৰ ভাৰতৰ পৰিস্থিতি অতি শোচনীয় হৈ পৰিছে। দিল্লীৰ সমীপৱৰ্তী গাজিয়াবাদৰ লোনি অঞ্চলৰ পি এম ২.৫ ৰ মাত্ৰাই বিপদসীমা অতিক্ৰম কৰি সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে প্ৰথম স্থান দখল কৰাটোৱে চৰকাৰৰ প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ সফলতাৰ ওপৰত বৃহৎ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে।
উল্লেখযোগ্য যে, প্ৰতিবেদনখনত বায়ুৰ গুণাগুণ জুখিবলৈ মূলতঃ পি এম ২.৫ (PM 2.5) অৰ্থাৎ বতাহত ভাঁহি থকা অতি ক্ষুদ্ৰ ধূলিকণাৰ মাত্ৰাক ভিত্তি হিচাপে লোৱা হৈছে। ২.৫ মাইক্ৰ’মিটাৰ বা তাতকৈ কম ব্যাসৰ এই বিষাক্ত কণাসমূহ মানুহৰ এডাল চুলিতকৈয়ো প্ৰায় ৩০ গুণ সৰু। উশাহৰ জৰিয়তে এই সূক্ষ্ম কণাসমূহ পোনে পোনে হাওঁফাওঁ আৰু তেজৰ সোঁতত প্ৰৱেশ কৰি হৃদৰোগ, হাঁপানী আৰু কৰ্কট ৰোগৰ দৰে মাৰাত্মক ব্যাধিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ভাৰতৰ প্ৰদূষিত চহৰসমূহত এই পি এম ২.৫ ৰ মাত্ৰাই বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ (WHO) সুৰক্ষিত মানদণ্ডক বহুগুণে অতিক্ৰম কৰিছে, যিটো এতিয়া জনস্বাস্থ্যৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ ভাবুকি হৈ পৰিছে।
পৰিৱেশ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, অত্যধিক যান-বাহনৰ ধোঁৱা, উদ্যোগিক আৱৰ্জনা, নিৰ্মাণ কাৰ্যৰ পৰা নিৰ্গত ধূলি আৰু কৃষিকাৰ্যৰ অৱশিষ্ট জ্বলোৱাৰ ফলতেই এই অঞ্চলসমূহত বায়ুৰ গুণাগুণৰ দ্ৰুতগতিত অৱনতি ঘটিছে। এই ভয়ংকৰ প্ৰদূষণৰ ফলত সাধাৰণ জনতা, বিশেষকৈ শিশু আৰু বৃদ্ধসকল শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত গুৰুতৰ ৰোগ, হাওঁফাওঁৰ সংক্ৰমণ, হৃদৰোগ আৰু আনুষংগিক স্বাস্থ্য সমস্যাত আক্ৰান্ত হোৱাৰ আশংকা বহুগুণে বৃদ্ধি পাইছে। চিকিৎসা বিজ্ঞানীসকলে সতৰ্ক কৰি দিছে যে দীৰ্ঘদিন ধৰি এনে প্ৰদূষিত বায়ু গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত মানুহৰ আয়ুস কমাৰ লগতে সামগ্ৰিক জনস্বাস্থ্যৰ ওপৰত ইয়াৰ দীৰ্ঘম্যাদী বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰিছে।
ভাৰত চৰকাৰ আৰু সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে বিভিন্ন সময়ত বিভিন্ন আঁচনি গ্ৰহণ কৰিছে যদিও এই প্ৰতিবেদনে প্ৰমাণ কৰিছে যে সেই পদক্ষেপসমূহ বাস্তৱিক ক্ষেত্ৰত পৰ্যাপ্ত হোৱা নাই। পৰিৱেশবিদসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে কেৱল নীতি-নিয়ম প্ৰণয়ন কৰাই যথেষ্ট নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ কঠোৰ ৰূপায়ণ আৰু সৰ্বসাধাৰণৰ মাজত ব্যাপক সজাগতা সৃষ্টিৰ অবিহনে এই পৰিৱেশগত সংকটৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পোৱাটো অসম্ভৱ। অনতিপলমে জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰি নৱীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰিবলৈ আৰু উদ্যোগসমূহৰ পৰা নিৰ্গত আৱৰ্জনাৰ ওপৰত কঠোৰ নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰিবলৈ বিশেষজ্ঞ মহলে চৰকাৰক জৰুৰীভাৱে আহ্বান জনাইছে।
