এক নতুন প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ১৯৯৫ চনৰ পৰা ভাৰতত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফলস্বৰূপে হোৱা প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগত ৮০,০০০ (আশী হাজাৰতকৈও) অধিক লোকৰ মৃত্যু হৈছে। এই দুৰ্যোগসমূহৰ ফলত প্ৰায় ১.৩ বিলিয়ন (১৩০ কোটি) লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে আৰু প্ৰায় ১৭০ বিলিয়ন ডলাৰ অৰ্থনৈতিক ক্ষতিৰ সন্মুখীন হৈছে।
ব্ৰাজিলৰ বেলেমত অনুষ্ঠিত COP30 সন্মিলনত পৰিৱেশ সংস্থা জাৰ্মানৱাচে প্ৰকাশ কৰা “জলবায়ু বিপদ সূচকাংক ২০২৬” (Global Climate Risk Index 2026) প্ৰতিবেদনত এই চাঞ্চল্যকৰ তথ্য প্ৰকাশ পাইছে।
প্ৰতিবেদন অনুসৰি ১৯৯৫ চনৰ পৰা ২০২৪ চনলৈকে ভাৰতত প্ৰায় ৪৩০টা বৃহৎ প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ সংঘটিত হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত বানপানী, ঘূৰ্ণীবতাহ, খৰাং আৰু গৰমৰ ঢৌ আদি অন্তৰ্ভুক্ত। গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ বাবে এই ঘটনাবোৰ অধিক ভয়াৱহ হৈ পৰিছে।
পূৰ্বৰ উল্লেখযোগ্য দুৰ্যোগসমূহৰ ভিতৰত ১৯৯৮ চনৰ গুজৰাটৰ ঘূৰ্ণীবতাহ, ১৯৯৯ চনৰ ওড়িশাৰ ছুপাৰ চাইক্লোন, ২০১৩ চনৰ উত্তৰাখণ্ডৰ বানপানী, আৰু শেহতীয়াকৈ হোৱা মাৰাত্মক গৰমৰ ঢৌ উল্লেখযোগ্য।
প্ৰতিবেদনত ইয়াক “স্থায়ী ভাবুকি” (permanent threat) বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। এই দুৰ্যোগসমূহে ভাৰতৰ অৰ্থনীতি, কৰ্মসংস্থান আৰু সামাজিক স্থিতিশীলতাৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছে। এই দুৰ্যোগৰ ফলত প্ৰতি বছৰে লক্ষাধিক লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।
কেৱল ২০২৪ চনতে প্ৰায় ৮০ লাখ লোক ধাৰাসাৰ বৰষুণ আৰু আকস্মিক বানপানীৰ দ্বাৰা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। এই ঘটনাসমূহ বিশেষকৈ গুজৰাট, মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু ত্ৰিপুৰাত সংঘটিত হৈছিল।
বিশ্বজুৰি বিগত বছৰত বানপানী আৰু ঘূৰ্ণীবতাহে সৰ্বাধিক ক্ষতিসাধন কৰিছে, যাৰ ফলত বিশ্বৰ প্ৰায় আধা জনসংখ্যা প্ৰভাৱিত হৈছিল আৰু কোটি কোটি টকাৰ অৰ্থনৈতিক ক্ষতি হৈছিল।
১৯৯৫ চনৰ পৰা ২০২৪ চনলৈকে বিশ্বজুৰি প্ৰায় ৯,৭০০টা বৃহৎ প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ সংঘটিত হৈছে। ইয়াত ৮ লাখ ৩০ হাজাৰতকৈও অধিক লোকৰ মৃত্যু, প্ৰায় ৫.৭ বিলিয়ন লোক ক্ষতিগ্ৰস্ত, আৰু ৪.৫ ট্ৰিলিয়ন ডলাৰৰ ক্ষতি হৈছিল।
এই ৩০ বছৰৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি প্ৰভাৱিত দেশ আছিল ডমিনিকা। তাৰ পিছত ম্যানমাৰ, হণ্ডুৰাছ, লিবিয়া, হাইটি, গ্ৰেনাডা, ফিলিপাইনছ, নিকাৰাগুয়া, ভাৰত আৰু বাহামা।
প্ৰতিবেদন অনুসৰি, দৰিদ্ৰ দেশসমূহে এই দুৰ্যোগত আটাইতকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়, কাৰণ তেওঁলোকৰ হাতত প্ৰস্তুতি বা পুনৰ্নিমাণৰ বাবে পৰ্যাপ্ত অৰ্থৰ অভাৱ।
প্ৰতিবেদন অনুসৰি মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ ফলত হোৱা জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে ২০২৪ চনৰ গৰম, ধুমুহা আৰু বানপানীৰ পৰিস্থিতিক অধিক বেয়া কৰি তুলিছে। ইয়াৰ লগতে এল নিনোৰ প্ৰভাৱেও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল।
এই দুৰ্যোগসমূহ এতিয়া ভাৰতসহ বহু দেশৰ বাবে স্বাভাৱিক (new normal) হৈ পৰিছে। দুৰ্যোগৰ বাবে হোৱা অৰ্থনৈতিক ক্ষতিয়ে লক্ষাধিক লোকক দৰিদ্ৰতাৰ মুখলৈ ঠেলি দিয়ে।
জাৰ্মানৱাচে কয় যে বিশ্বৰ নেতাসকলে COP30 ত এই সমস্যাৰ সঠিক ব্যৱস্থা ল’ব লাগিব। জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ কমাবলৈ অধিক পুঁজি, কম প্ৰদূষণ আৰু শক্তিশালী সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ প্ৰয়োজন।
প্ৰতিবেদনত ভাৰতৰ ক্ষেত্ৰত উন্নত পৰিকল্পনা, আগতীয়া সতৰ্কবাণী ব্যৱস্থা আৰু দুৰ্বল গোটসমূহৰ বাবে বিশেষ সহায়ৰ আহ্বান জনোৱা হৈছে। লগতে, দৰিদ্ৰ দেশসমূহৰ পৰা কিছু তথ্য বাদ পৰাৰ বিষয়েও প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰিছে।
