এটা উল্লেখযোগ্য সিদ্ধান্তত কেনিয়াৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ে চৰকাৰী ইউটিলিটি কেনিয়া ইলেক্ট্ৰিচিটি ট্ৰেন্সমিছন কোম্পানী (কেট্ৰাকো) আৰু ভাৰতৰ আদানি এনাৰ্জি ছলিউচনৰ মাজত ৭৩৬ মিলিয়ন ডলাৰৰ ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব (পিপিপি) চুক্তি স্থগিত ৰাখিছে। যোৱা শুকুৰবাৰে ঘোষণা কৰা এই নিলম্বন কেনিয়াৰ আইন ছ’চাইটি (এল এছ কে)ৰ আবেদনৰ উত্তৰত দিয়া হৈছে, যিয়ে যুক্তি দিছিল যে কেনিয়াৰ আইন অনুসৰি চুক্তিখনত স্বচ্ছতা আৰু জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণৰ অভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছে। আদালতৰ এই ৰায়দানত চুক্তিখনৰ বৈধতা আৰু সাংবিধানিকতাৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ নিৰ্ণয় নোলোৱালৈকে আদানীৰ সৈতে ৩০ বছৰীয়া চুক্তি বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে৷
চলিত মাহৰ আৰম্ভণিতে স্বাক্ষৰিত ৭৩৬ মিলিয়ন ডলাৰৰ এই চুক্তিত প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যে আদানি এনাৰ্জি ছলিউচনে কেনিয়াত জটিল শক্তি সঞ্চাৰণ আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ আৰু পৰিচালনা কৰিব। এই চুক্তিৰ উদ্দেশ্য হৈছে কেনিয়াৰ বিদ্যুৎ গ্ৰীডৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা বৃদ্ধি কৰা, স্থায়ী বিদ্যুৎ বিচ্ছিন্নতাৰ সমস্যাটো সমাধান কৰা আৰু শক্তি সঞ্চাৰণ উন্নত কৰি দেশখনৰ অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধিত সহায় কৰা। শক্তি মন্ত্ৰালয়ৰ মতে, এই প্ৰকল্পটো প্ৰতিযোগিতামূলক নিবিদা প্ৰক্ৰিয়াৰ অধীনত আছিল যদিও নিবিদা সন্দৰ্ভত সবিশেষ এতিয়াও ৰাজহুৱা কৰা হোৱা নাই।
উল্লেখ্য যে, কেনিয়াই সঘনাই বিদ্যুৎ বিচ্ছিন্নতাৰ সৈতে যুঁজি আহিছে, যিটো অৰ্থনৈতিক উৎপাদনশীলতা আৰু জীৱনৰ মানদণ্ডৰ বাবে এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান। আদানীৰ সৈতে হোৱা চুক্তিখনক এনে এক সমাধান হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছিল যিয়ে দেশৰ শক্তি আন্তঃগাঁথনিলৈ অতি প্ৰয়োজনীয় আধুনিকীকৰণ আনিব পাৰে। সমৰ্থকসকলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্পত আদানিৰ দৰে ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানক জড়িত কৰিলে কেনিয়াক অতিৰিক্ত বিত্তীয়, বিশেষজ্ঞতা আৰু প্ৰযুক্তিৰ সুবিধা লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰি, যিয়ে ৰাষ্ট্ৰখনৰ ক্ৰমবৰ্ধমান শক্তিৰ চাহিদা পূৰণৰ ক্ষমতাক শক্তিশালী কৰিব পাৰে।
আইনী প্ৰত্যাহ্বান: জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণৰ অভাৱ আৰু গোপনীয়তাৰ অভিযোগ
কেনিয়াৰ ল ছ’চাইটিয়ে এই চুক্তিৰ বিৰোধিতা কৰি সৰৱ হৈ পৰিছে আৰু দাবী কৰিছে যে এই চুক্তিখন গোপনে আলোচনা কৰা হৈছিল আৰু ২০২১ চনৰ কেনিয়াৰ পাব্লিক প্ৰাইভেট পাৰ্টনাৰশ্বিপ আইন মানি চলাত ব্যৰ্থ হৈছিল এনে প্ৰকল্পৰ প্ৰভাৱ মূল্যায়ন কৰিবলৈ নাগৰিক আৰু অংশীদাৰসকলৰ সৈতে অৰ্থপূৰ্ণ যোগাযোগৰ প্ৰয়োজন। এল এছ কেৰ মতে এই অপৰিহাৰ্য পদক্ষেপটো কেট্ৰাকো-আদানি চুক্তিত বাইপাছ কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত এই চুক্তিখন “অসাংবিধানিক” হৈ পৰিছিল।
কেনিয়াত ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্বৰ বাবে বহল প্ৰভাৱ
কেনিয়াত আদানি গ্ৰুপৰ সৈতে জড়িত একমাত্ৰ পিপিপি প্ৰকল্প নহয় যিটো আদানী বিদ্যুৎ লাইন চুক্তিৰ ওপৰত চকু ৰাখিছে। আদানি গ্ৰুপৰ আন এটা বিতৰ্কিত প্ৰস্তাৱত কেনিয়াৰ মূল বিমানবন্দৰ জোমো কেনিয়াটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ৩০ বছৰৰ বাবে লীজত লোৱাৰ পৰিকল্পনা জড়িত হৈ আছে। এই প্ৰস্তাৱে কেনিয়াৰ ল ছ’চাইটি আৰু কেনিয়া হিউমেন ৰাইটছ কমিছন দুয়োটাৰে প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হৈছে, যিয়ে যুক্তি আগবঢ়ায় যে বিমানবন্দৰৰ চুক্তিৰ ফলত কেনিয়াৰ জনসাধাৰণৰ বাবে খৰচ বৃদ্ধি, চাকৰি হেৰুৱা আৰু বিনিয়োগৰ পৰা অপৰ্যাপ্ত লাভ হ’ব পাৰে। বিৰোধীসকলে কয় যে বিমানবন্দৰৰ চুক্তিখনে “টকাৰ বিনিময়ত মূল্য” প্ৰদান নকৰে আৰু ই ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাৰ্থৰ বাবে যথেষ্ট বিপদৰ সৃষ্টি কৰিব।
এই বৃদ্ধি পোৱা বিৰোধিতাই বিদেশী কোম্পানীয়ে পৰিচালিত আৰু পিপিপি ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে পুঁজিৰে চলি থকা বৃহৎ আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্পৰ প্ৰতি বহল আশংকা প্ৰতিফলিত কৰে। এনে চুক্তিৰ সমালোচকসকলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰায়ে ব্যক্তিগত নিগমৰ স্বাৰ্থক কেনিয়াৰ নাগৰিকৰ স্বাৰ্থতকৈ ওপৰত স্থান দিয়া হয় আৰু বিদেশী কোম্পানীসমূহৰ প্ৰতি দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰতিশ্ৰুতিৰ অৰ্থনৈতিক বোজাই প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া সুবিধাতকৈ বেছি হ’ব পাৰে। আদানি চুক্তিসমূহৰ প্ৰতিৰোধে কেনিয়াৰ উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰৰ সৈতে অধিক স্বচ্ছতাৰ বাবে জনসাধাৰণৰ দাবীৰ ইংগিত দিয়ে।
আদানি শক্তি চুক্তি স্থগিত ৰখাটোৱে কেনিয়াত ৰাজহুৱা জবাবদিহিতাৰ দিশত এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তনৰ সংকেত দিছে। অৰ্থনৈতিক বিকাশ ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ দেশখনে আন্তঃগাঁথনি উন্নয়নত বহু পৰিমাণে বিনিয়োগ কৰি আহিছে, প্ৰায়ে বিদেশী কোম্পানীসমূহৰ সহযোগত। কিন্তু এই প্ৰকল্পসমূহে স্বচ্ছতা আৰু স্থানীয় জনগোষ্ঠীসমূহৰ বাবে এই অংশীদাৰিত্বসমূহৰ প্ৰকৃত সুবিধাসমূহৰ প্ৰতিও জনসাধাৰণৰ চিন্তা বৃদ্ধি কৰিছে। কেনিয়াৰ ন্যায়পালিকাৰ কাৰ্য্যৰ সমান্তৰালভাৱে এল এছ কেৰ প্ৰত্যাহ্বানে স্বচ্ছ শাসনৰ গুৰুত্ব আৰু কৰ্পৰেট লাভৰ পৰিৱৰ্তে জনস্বাৰ্থৰ সৈতে মিল থকা প্ৰকল্পৰ প্ৰয়োজনীয়তাক উজ্জ্বল কৰি তুলিছে।
এতিয়াৰ বাবে আদানী শক্তি প্ৰকল্পৰ ভাগ্য সম্ভাৱ্যভাৱে অন্যান্য বৃহৎ আন্তঃগাঁথনি চুক্তিৰ ভাৰসাম্যৰ সৈতে ওলমি আছে। চূড়ান্ত ফলাফলে এই নিৰ্দিষ্ট অংশীদাৰিত্বৰ ভৱিষ্যত নিৰ্ধাৰণ কৰাই নহয়, সমগ্ৰ দেশতে বিদেশী পুজিবাদী শক্তি নেতৃত্বাধীন আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্পৰ বহল দৃষ্টিভংগীকো প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে।
