ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে স্বীকৃত মানাহ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ অধিসূচিত মূল বনাঞ্চলৰ এক বৃহৎ অংশ বছৰ বছৰ ধৰি অবৈধ দখলৰ কবলত আছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষণ কৰ্তৃপক্ষই (এনটিচিএ) এই সন্দৰ্ভত অসম চৰকাৰ আৰু বড়োলেণ্ড টেৰিটৰিয়েল ৰিজন (বিটিআৰ) কৰ্তৃপক্ষক ধাৰাবাহিকভাৱে সকীয়নি প্ৰদান কৰি অহাৰ পাছতো সমস্যাটোৰ আজিকোপতি কোনো সমাধান হোৱা নাই। পোহৰলৈ অহা চৰকাৰী নথিপত্ৰই উদঙাই দিছে যে মানাহৰ দৰে এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ সুৰক্ষা আৰু পৰিচালনাক লৈ সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষই চৰম অৱহেলা প্ৰদৰ্শন কৰিছে।
যোৱা ৩০ জুলাই, ২০২৬ তাৰিখে ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষণ কৰ্তৃপক্ষই অসমৰ মুখ্য সচিব ড° ৰবি কোটালৈ এখন পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰি মানাহ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ ভুইয়াপাৰা বনাঞ্চলৰ অন্তৰ্গত পূৰ্বৰ কোকিলাবাৰী বীজ পামৰ ৩,৫৫৬.৩২ বিঘা ভূমিৰ বেদখল সন্দৰ্ভত পুনৰবাৰ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। পত্ৰখনত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, কৰ্তৃপক্ষই ইয়াৰ পূৰ্বেও যোৱা ১১ জুন, ২০২৬ তাৰিখে মুখ্য সচিবলৈ আৰু ৪ জুন, ২০২৬ তাৰিখে অসমৰ মুখ্য বন্যপ্ৰাণী ৱাৰ্ডেনলৈ অনুৰূপ পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিছিল। কিন্তু এই স্পৰ্শকাতৰ বিষয়টোত বৰ্তমানলৈকে কি পৰ্যায়ৰ অগ্ৰগতি হৈছে, সেই সম্পৰ্কে কৰ্তৃপক্ষ অৱগত নহয় বুলি পত্ৰখনত স্পষ্ট কৰি দিয়া হৈছে।
ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পটোৰ কাৰ্যকৰী সুৰক্ষা, সুচাৰু পৰিচালনা আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিক পুনৰুদ্ধাৰৰ স্বাৰ্থত কোকিলাবাৰী বীজ পামৰ অধীনত থকা উক্ত ভূমি তৎকালীনভাৱে মানাহ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প কৰ্তৃপক্ষক হস্তান্তৰ কৰিবলৈ এনটিচিএই মুখ্য সচিবগৰাকীৰ ব্যক্তিগত হস্তক্ষেপ বিচাৰিছে। বন বিভাগৰ এক চৰকাৰী সূত্ৰই প্ৰকাশ কৰা মতে, উক্ত ভূমি বন বিভাগক হস্তান্তৰ কৰাৰ বাবে ২০২২ চনৰ ১৩ জানুৱাৰী আৰু ২০২৩ চনৰ ২৬ মে’ তাৰিখে বিটিআৰ চৰকাৰক আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুৰোধ জনোৱা হৈছিল। কিন্তু বিটিআৰ পৰিষদীয় চৰকাৰে এই সন্দৰ্ভত কোনো সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ নকৰাৰ ফলতেই অনাকাংক্ষিত আইনী জটিলতাৰ সৃষ্টি হৈছে আৰু এই ভূমিয়ে মূল বনাঞ্চলৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলাইছে।
প্ৰায় ৯.৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৱৰি থকা এই বেদখলকৃত এলেকাটো বিশ্বৰ অতি বিপন্ন চৰাইৰ প্ৰজাতি ‘বেংগল ফ্ল’ৰিকান’ৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৱাসস্থলী। ২০০১ চনতে লীজৰ ম্যাদ উকলি যোৱাৰ পাছত এই কৃষিভূমি মানাহ ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প কৰ্তৃপক্ষক ঘূৰাই দিয়াৰ কথা আছিল যদিও সেয়া কাৰ্যকৰী নহ’ল। বৰ্তমান বিটিআৰ চৰকাৰে এই ভূমি পুনৰ কৃষিকাৰ্যৰ বাবে লীজত প্ৰদান কৰিছে। ইয়াৰ ফলশ্ৰুতিত আইইউচিএনৰ ‘ৱৰ্ল্ড হেৰিটেজ আউটলুক ৪ (২০২৫)’ প্ৰতিবেদনতো মানাহ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক ‘গুৰুতৰ উদ্বেগৰ’ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
আইইউচিএনৰ প্ৰতিবেদনখনত ভুইয়াপাৰা আৰু পানবাৰী বনাঞ্চলত অব্যাহত থকা বেদখল, অবৈধ কৃষিকাৰ্য আৰু আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণৰ ফলত বন্যপ্ৰাণীৰ আৱাসস্থলী ক্ৰমাগতভাৱে ধ্বংস হৈ অহাৰ দিশটো আঙুলিয়াই দিয়া হৈছে। বৰ্তমান ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষণ কৰ্তৃপক্ষৰ এই কঠোৰ নিৰ্দেশনাৰ পাছত ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু বিটিআৰ প্ৰশাসনে এই বৃহৎ ভূমি বেদখলমুক্ত কৰি মানাহৰ মূল বনাঞ্চলৰ সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত পৰৱৰ্তী সময়ত কেনে আইনী আৰু প্ৰশাসনিক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে, সেয়া লক্ষণীয় হ’ব।
