ছচিয়েল মিডিয়াত জ্বলি উঠিছিল ক্ষোভৰ জুই। এইবাৰ দেশৰ গাড়ীচালকসকলে মুকলিকৈ ৰাজপথলৈ ওলাই আহি ইথানল মিহলি পেট্ৰ’ল বা ‘ই২০ ফিউৱেল’ৰ বাবে তেওঁলোকৰ গাড়ী বিকল হোৱাৰ লগতে মাইলেজ হ্ৰাস পোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। ‘আমাৰ গাড়ী, আমাৰ অধিকাৰ’; এই শ্লোগানটোক লৈ দেওবাৰে দিল্লীৰ যন্তৰ মন্তৰত এক অভূতপূৰ্ব প্ৰতিবাদী সমাৱেশৰ আয়োজন কৰা হয়।
ভাৰতৰ মাটিত ই-২০ পেট্ৰ’লৰ বাধ্যতামূলক ব্যৱহাৰৰ বিৰুদ্ধে এইটোৱেই প্ৰথম অন গ্ৰাউণ্ড বা প্ৰত্যক্ষ প্ৰতিবাদী আন্দোলন। বিশিষ্ট উদ্যোগী তথা টিভি ব্যক্তিত্ব তাহছিন পুনাৱাল্লাৰ নেতৃত্বত ক্ষুব্ধ গাড়ীচালকসকলে ৰাজধানীৰ মাজমজিয়াত সমবেত হয়।
প্ৰতিবাদকাৰীসকলে স্পষ্ট অভিযোগ উত্থাপন কৰে যে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে কোনো দীৰ্ঘম্যাদী পৰীক্ষা নকৰাকৈয়ে সাধাৰণ জনতাৰ ওপৰত এই বিতৰ্কিত নীতি বলপূৰ্বকভাৱে জাপি দিছে। ইয়াৰ মূল্য দিব লগা হৈছে সাধাৰণ মধ্যবিত্তীয় গাড়ীৰ মালিকসকলে।
যন্তৰ মন্তৰত প্ৰতিবাদত যোগদান কৰা গাড়ীচালকসকলে তেওঁলোকৰ তিক্ত অভিজ্ঞতা ব্যক্ত কৰে। গুৰগাঁৱৰ এজন যুৱ চফটৱেৰ ইঞ্জিনিয়াৰ সাৰ্থকে কয় যে তেওঁৰ ২০১৮ চনৰ বালেনো গাড়ীখন ই ১০ ইন্ধনৰ বাবে উপযোগী। কিন্তু যোৱা কেইমাহমানৰ পৰা ই-২০ পেট্ৰ’লৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে তেওঁৰ গাড়ীৰ মাইলেজ প্ৰতি লিটাৰত ১৮ কিলোমিটাৰৰ পৰা ১৪ কিলোমিটাৰতকৈও কম হৈছে। অৰ্থাৎ মাইলেজ প্ৰায় ২২ শতাংশ কমি গৈছে।
দিল্লীৰ পেটেল নগৰৰ বাসিন্দা ৰাজ সিঙে আৰু অধিক তিক্ত অভিজ্ঞতা শ্বেয়াৰ কৰে। তেওঁ কয়, “যোৱা সাত মাহ ধৰি পইচা ৰাহিৰ উদ্দেশ্যে ই-২০ পেট্ৰ’ল ভৰাই আছিলো। কিন্তু যোৱা মাহত হঠাতে গাড়ীখনৰ পাৱাৰ কমি যায় আৰু ইঞ্জিনৰ ৱাৰ্নিং লাইট জ্বলি উঠে। মেকানিকক দেখুওৱাৰ পিছত মই ৩৫ হাজাৰতকৈ অধিক টকা খৰচ কৰি সম্পূৰ্ণ ফুৱেল চিষ্টেমটো পৰিষ্কাৰ কৰি পাৰ্টছ সলনি কৰিলোঁ।”
আনহাতে, দিল্লীৰ এগৰাকী স্কোডা স্লাভিয়া গাড়ীৰ মালিকে কয় যে তেওঁৰ গাড়ীখন হঠাতে ৰাস্তাৰ মাজত বন্ধ হৈ গ’ল। তেওঁক অনুমোদিত চাৰ্ভিছ চেন্টাৰে স্পষ্টভাৱে জনাইছে যে এই বিজুতি ইথানলৰ বাবে আৰু প্ৰতিদিনে ৭-৮ খন গাড়ী এনে একে সমস্যা লৈ আহে।
প্ৰতিবাদকাৰীৰ এটা অংশই এই কেন্দ্ৰীয় নীতিৰ আঁৰত এক বৃহৎ কৰ্পৰেট আৰু ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰৰ গোন্ধ পাইছে। ছাউছ এক্সটেনশ্যনৰ বাসিন্দা শিৱ ভাটে নিজৰ ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰি কয়, “কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী নীতিন গাডকাৰীৰ এই অপৰিকল্পিত পৰীক্ষাই আমাৰ ভাল গাড়ীবোৰক স্ক্ৰেপ বা লোহা-লক্কৰত পৰিণত কৰিছে। আনহাতে তেওঁৰ বন্ধু স্থানীয় চেনি কলৰ মালিকসকল উৎফুল্লিত হৈ উঠিছে।”
আচলতে ইথানল মূলতঃ কুঁহিয়াৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ দৰে ৰাজ্যত চেনি কলৰ ব্যৱসায়ৰ সৈতে ৰাজনৈতিক নেতা আৰু বৃহৎ ব্যৱসায়ীৰ সম্পৰ্ক অতি গভীৰ। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে দাবী কৰে যে যদিও এই নীতিৰ সহায়ত খাৰুৱা তেল আমদানিৰ ব্যয় হ্ৰাস কৰা হৈছে বা পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে, বাস্তৱত এই নীতিৰ জৰিয়তে ছুগাৰৰ লবী বা চেনি ব্যৱসায়ীসকলক কোটি কোটি টকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছে।
ৰেলী ড্ৰাইভাৰ তথা গাড়ী বিশেষজ্ঞ ৰতন ধিলনে দাবী কৰে যে ইথানলৰ আৰ্দ্ৰতা শোষণ বা হাইগ্ৰস্কোপিক ক্ষমতাৰ বাবে গাড়ীৰ ফুৱেল ফিল্টাৰ আৰু সমগ্ৰ পাইপলাইন শ্বোক বা জাম হৈ পৰিছে। কিন্তু বজাৰত বিশুদ্ধ পেট্ৰ’ল কিনিবলৈ সাধাৰণ মানুহৰ বাবে কোনো সহজ বিকল্প নাই। বৰ্তমান সাধাৰণ ই-২০ পেট্ৰ’ল প্ৰতি লিটাৰত প্ৰায় ১০২ টকাত পোৱা যায় যদিও খাটি বা ‘বিশুদ্ধ পেট্ৰ’ল’ ক্ৰয় কৰিলে প্ৰতি লিটাৰত ১৬০ টকাতকৈ অধিক খৰচ হয়।
তথ্য অনুসৰি বিগত ১৫ বছৰত ভাৰতত বিক্ৰী হোৱা প্ৰায় ৮০ শতাংশ গাড়ী ই-২০ ইন্ধনৰ বাবে উপযোগী নহয়। ব্ৰাজিল বা আমেৰিকাৰ দৰে দেশসমূহে পৰ্যায়ক্ৰমে আৰু দশক দশক ধৰি ফ্লেক্স ইন্ধনযুক্ত বাহনৰ বাবে আন্তঃগাঁথনি সৃষ্টি কৰি এই নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। কিন্তু ভাৰতে পৰ্যাপ্ত প্ৰস্তুতি অবিহনে চালকৰ ওপৰত এইটো জাপি দিছে।
এটৰ্নী জেনেৰেল আৰ ভেংকটাৰমনে ২০ শতাংশ ইথানল মিশ্ৰণৰ নীতিগত সিদ্ধান্ত সলনি কৰাৰ কোনো সম্ভাৱনা নাই বুলি ইতিমধ্যে কৈছে যদিও দেওবাৰৰ এই সৰু প্ৰতিবাদে প্ৰমাণ কৰি দিলে যে দেশৰ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ মাজত ক্ষোভ বৃদ্ধি পাইছে।
