পশ্চিম উত্তৰ প্ৰদেশৰ মুজাফ্ফৰনগৰত ২০১৩ চনত সংঘটিত হোৱা হিংসাত্মক সংঘৰ্ষৰ এক দশকৰো অধিক সময় পাৰ হোৱাৰ পিছত, মহম্মদপুৰ ৰায়সিং গাঁৱৰ দাঙ্গা সম্পৰ্কীয় এটা গোচৰৰ আইনী প্ৰক্ৰিয়া সমাপ্ত কৰি অতিৰিক্ত জিলা আৰু সত্ৰ ন্যায়াধীশৰ আদালতে শনিবাৰে ৭ ফেব্ৰুৱাৰী প্ৰমাণৰ অভাৱৰ দোহাই দি ২৩ জন অভিযুক্তক দোষমুক্ত ঘোষণা কৰে। তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে হত্যা, অগ্নিসংযোগ, লণ্ডভণ্ড কৰাৰ লগতে লুটপাতৰ অভিযোগ আছিল।
‘হিন্দুস্তান টাইমছ’ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ভৌৰা কলান থানা এলেকাৰ অন্তৰ্গত মহম্মদপুৰ ৰায়সিং গাঁৱত সংঘটিত হোৱা হিংসাৰ সন্দৰ্ভত ৪ নং অতিৰিক্ত জিলা ন্যায়াধীশ আদালতে এই ৰায় প্ৰদান কৰে।
উল্লেখ্য যে এই গোচৰটো ২০১৩ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত জিলাখনত ভয়াৱহ সাম্প্ৰদায়িক হিংসাৰ সৈতে জড়িত এই ঘটনাত বহু লোকৰ প্ৰাণহানি হৈছিল। ৮ ছেপ্টেম্বৰত এদল উত্তেজিত জনতাই মহম্মদপুৰ ৰায়সিং গাঁৱত প্ৰৱেশ কৰিছিল বুলি অভিযোগ উঠিছে। সেই সময়ত তেওঁলোকে ধৰ্মীয় শ্লোগান দিছিল আৰু আন এক সম্প্ৰদায়ৰ লোকৰ ঘৰত আক্ৰমণ চলাইছিল।
অভিযোগ অনুসৰি, উত্তেজিত জনতাই কেইবাটাও ঘৰত লণ্ডভণ্ড কৰাৰ লগতে লুটপাত চলোৱাৰ পিছত অগ্নিসংযোগ কৰিছিল। এই হিংসাত্মক ঘটনাত ৰাইছুদ্দিন নামৰ এজন গঞাৰ মৃত্যু হৈছিল।
আৰক্ষীয়ে এই গোচৰত ২৭ জন অভিযুক্তৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগনামা দাখিল কৰিছিল। অৱশ্যে শুনানিৰ সময়তে প্ৰবীণ, নকুল, বাবলু আৰু সুৰজ নামৰ চাৰিজন অভিযুক্তৰ মৃত্যু হোৱাত বিচাৰাধীন লোকৰ সংখ্যা ২৩ জনলৈ হ্ৰাস পায়।
এই সন্দৰ্ভত প্ৰথম এজাহাৰত চাব-ইনস্পেক্টৰ গংগা প্ৰসাদে ১,৩০০ জন অজ্ঞাত ব্যক্তিৰ বিৰুদ্ধে হত্যাৰ অভিযোগত ৰুজু কৰিছিল। এজাহাৰত আৰক্ষীৰ বাহনত অগ্নিসংযোগ কৰাৰ কথাও উল্লেখ আছিল। ইয়াৰ পিছতে ৰাইছুদ্দিনৰ পুত্ৰ হানিফে ভৌৰা কলান থানাত দ্বিতীয়খন এফআইআৰ দাখিল কৰে, য’ত ধৰ্মীয় উন্মাদনা বিয়পোৱা, হত্যা আৰু দাঙ্গাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল।
জ্যেষ্ঠ প্ৰতিৰক্ষা অধিবক্তা সত্যেন্দ্ৰ কুমাৰ সিঙে জনোৱা মতে, গোচৰটোৰ শুনানি অতিৰিক্ত ন্যায়াধীশ কণিষ্ক কুমাৰ সিঙে গ্ৰহণ কৰিছিল। সাক্ষ্য আৰু সাক্ষীৰ ভাষ্য পৰীক্ষা কৰাৰ পিছত আদালত এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে অভিযুক্তৰ বিৰুদ্ধে থকা অভিযোগসমূহ সন্দেহাতীতভাৱে প্ৰমাণ কৰাত চৰকাৰী পক্ষ ব্যৰ্থ হৈছে।
আদালতে দোষমুক্ত কৰা অভিযুক্তসকলৰ ভিতৰত আছে বিকী, বাদল, মদন, জয় নাৰায়ণ, ব্ৰজবীৰ, বিনোদ, কালা, প্ৰবীণ, অনিল, সুভাষ, সঞ্জীৱ, কৰণ, শেৰ সিং, ঋষিপাল, সহন্সৰপাল, প্ৰমোদ, জগপাল, প্ৰেমপাল, পাপ্পু, নীতু, ভুৰা আৰু হৰেন্দ্ৰ। এওঁলোক সকলো মহম্মদপুৰ ৰায়সিঙৰ বাসিন্দা। আদালতে লগতে লক্ষ্য কৰে যে অভিযুক্তসকলৰ মাজৰ এজন আন এটা গোচৰৰ গ্ৰেপ্তাৰী পৰোৱানাৰ বাবে জেলত আছিল আৰু তেওঁক হাজিৰ কৰাব পৰা নগ’ল যদিও এই দাঙ্গাৰ গোচৰৰ পৰা তেওঁকো মুক্তি দিয়া হয়।
উল্লেখযোগ্য যে ২০১৩ চনৰ আগষ্ট আৰু ছেপ্টেম্বৰ মাহত মুজাফৰনগৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলত সংঘটিত সাম্প্ৰদায়িক হিংসাত্মক ঘটনাত ৬০ জন লোক নিহত হৈছিল আৰু ৪০,০০০ ৰো অধিক লোক উচ্ছেদিত হৈছিল।
মুজাফৰনগৰৰ এমপি/এমএলএ আদালতৰ বিশেষ ন্যায়াধীশে ২০২২ চনৰ ১০ অক্টোবৰত খাটাউলীৰ বিধায়ক বিক্ৰম চাইনী আৰু আন ১১ জনক দুবছৰৰ কাৰাদণ্ডৰ দণ্ড দিছিল। অৱশ্যে শাস্তি ঘোষণাৰ কিছু সময়ৰ পিছতেই তেওঁলোকক জামিন প্ৰদান কৰা হয়। ২০১৯ চনত মুজাফৰনগৰৰ এখন আদালতে শচীন আৰু গৌৰৱৰ হত্যাৰ সৈতে জড়িত এটা গোচৰত সাতজন লোকক যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড বিহিছিল।
২০১৩ চনৰ মুজাফৰনগৰ হিংসাত্মক ঘটনাৰ তদন্তৰ বাবে ২০১৬ চনত গঠন কৰা জাষ্টিচ বিষ্ণু সহায় তদন্ত আয়োগে এই হিংসাৰ বাবে চোৰাংচোৱা বিভাগৰ বিফলতা আৰু কিছুমান শীৰ্ষ বিষয়াৰ গাফিলতিক জগৰীয়া কৰিছিল।
২০২১ চনত অনুসন্ধানকাৰী দলে জনাইছিল যে হিংসাত্মক ঘটনাৰ সময়ত হত্যা, ধৰ্ষণ, ডকাইতি আৰু অগ্নিসংযোগৰ সৈতে জড়িত ৯৭ টা গোচৰত ১,১১৭ জন লোক প্ৰমাণৰ অভাৱত দোষমুক্ত হৈছে। বিষয়াৰ মতে, আৰক্ষীয়ে ১,৪৮০ জন লোকৰ বিৰুদ্ধে ৫১০ টা গোচৰ ৰুজু কৰিছিল আৰু ১৭৫ টা গোচৰত অভিযোগনামা দাখিল কৰিছিল। ৰাজ্য চৰকাৰৰ পৰা অনুমতি লাভ নকৰাৰ বাবে এছআইটিয়ে ২০ টা গোচৰত অভিযোগনামা দাখিল কৰিব নোৱাৰিলে। এই ২০ টা গোচৰত বিধায়ক আৰু সাংসদৰ নামো অভিযুক্তৰ তালিকাত আছিল।
উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰে দাঙ্গাৰ সৈতে জড়িত ৭৭ টা গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল, কিন্তু আদালতে উত্তৰ প্ৰদেশৰ মন্ত্ৰী সুৰেশ ৰাণা আৰু বিজেপি বিধায়ক সংগীত সোমকে ধৰি ১২ জন বিজেপি নেতাৰ বিৰুদ্ধে মাত্ৰ এটা গোচৰহে প্ৰত্যাহাৰৰ অনুমতি দিছিল।
