কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে আজি আৰাৱলী পৰ্বতমালাত নতুনকৈ খনিৰ পট্টা প্ৰদানৰ ক্ষেত্ৰত সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছে। আৰাৱলী পৰ্বতমালাৰ সংজ্ঞা আৰু ইয়াৰ পৰিসৰক লৈ চলি থকা বিতৰ্কৰ মাজতে কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰালয়ে এই নিৰ্দেশ জাৰি কৰিছে। দিল্লীৰ পৰা গুজৰাটলৈ বিস্তৃত এই প্ৰাচীন পৰ্বতমালাক অবৈধ খননৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ আৰু ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্য বজাই ৰাখিবলৈ চৰকাৰে এই কঠোৰ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। মন্ত্ৰালয়ে স্পষ্ট কৰি দিছে যে এই নিষেধাজ্ঞা সমগ্ৰ আৰাৱলী অঞ্চলতে সমানে প্ৰযোজ্য হ’ব।
শেহতীয়াকৈ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে আৰাৱলীৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ বহনক্ষম খননৰ বাবে এক বিস্তৃত পৰিচালনা আঁচনি প্ৰস্তুত নকৰালৈকে নতুন খনন কাৰ্যৰ ওপৰত স্থগিতাদেশ দিছিল। আদালতৰ সেই নিৰ্দেশৰ পাছতেই কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ৰাজ্যসমূহক এই বিষয়ে নিৰ্দেশনা প্ৰেৰণ কৰিছে। এই নিৰ্দেশনাৰ মূল লক্ষ্য হৈছে গুজৰাটৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চললৈকে বিস্তৃত এই ভৌগোলিক ধাৰাবাহিকতাক সুৰক্ষিত কৰা আৰু সকলো ধৰণৰ অনিয়ন্ত্ৰিত খনন কাৰ্য বন্ধ কৰা। চৰকাৰৰ মতে আৰাৱলী কেৱল এটা পাহাৰ নহয়, ই থৰ মৰুভূমিৰ প্ৰসাৰ ৰোধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এক প্ৰাকৃতিক দেৱালৰ দৰে কাম কৰি আহিছে।
চৰকাৰে ইণ্ডিয়ান কাউন্সিল অফ ফৰেষ্ট্ৰী ৰিচাৰ্ছ এণ্ড এডুকেচনক নিৰ্দেশ দিছে যাতে তেওঁলোকে আৰাৱলীৰ এনে কিছুমান নতুন অঞ্চল চিনাক্ত কৰে যিবোৰ পৰিৱেশ আৰু ভূ-তাত্ত্বিক দিশৰ পৰা সংবেদনশীল। চৰকাৰে আগতেই নিষিদ্ধ কৰা অঞ্চলসমূহৰ উপৰি এই নতুনকৈ চিনাক্ত কৰা ঠাইবোৰতো খনন কাৰ্য সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰা হ’ব। আনহাতে যিবোৰ খনি বৰ্তমান সক্ৰিয় হৈ আছে সেইবোৰৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজ্য চৰকাৰসমূহক অতি সাৱধান হ’বলৈ কোৱা হৈছে। এই খনিসমূহত পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ সকলো নিয়ম আৰু উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনা কঠোৰভাৱে পালন কৰাটো বাধ্যতামূলক কৰা হৈছে।
এই সমগ্ৰ বিষয়টো উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ যোৱা ২০ নৱেম্বৰৰ ৰায়দানৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে। ন্যায়ালয়ে আৰাৱলী পাহাৰ আৰু পৰ্বতমালাৰ এক বৈজ্ঞানিক সংজ্ঞা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু স্পষ্ট কৰি দিছিল যে পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ বাবে সঠিক পৰিকল্পনা নোহোৱাকৈ কোনো নতুন খনিৰ অনুমতি দিয়া নহ’ব। আদালতে কয় যে আৰাৱলীয়ে থৰ মৰুভূমিক পূব দিশলৈ আগবাঢ়ি অহাত বাধা দিয়ে আৰু ইয়াৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য আমাৰ জলবায়ুৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়। অৱশ্যে আদালতে সমগ্ৰ অঞ্চলটোতে সম্পূৰ্ণৰূপে খনন বন্ধ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত অবৈধ খনন বৃদ্ধি পোৱাৰ আশংকা থাকে। তাৰ পৰিৱৰ্তে এক বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰে খনন কাৰ্য পৰিচালনা কৰাৰ ওপৰতহে গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।
বৰ্তমান চলি থকা বিতৰ্কৰ মূল কাৰণ হ’ল চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা উচ্চতা ভিত্তিক সংজ্ঞা। এই নতুন নিয়ম অনুসৰি ১০০ মিটাৰ বা তাতকৈ অধিক উচ্চতাৰ পাহাৰবোৰকহে আৰাৱলীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে। পৰিৱেশ কৰ্মী আৰু বিৰোধী দলসমূহে অভিযোগ কৰিছে যে এই নিয়মৰ ফলত আৰাৱলীৰ ৯০ শতাংশতকৈও অধিক অংশ খননৰ বাবে মুকলি হৈ পৰিব। তেওঁলোকৰ মতে সৰু সৰু পাহাৰবোৰৰো পৰিৱেশতন্ত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা থাকে আৰু এইবোৰক সুৰক্ষাৰ পৰা বঞ্চিত কৰিলে ডাঙৰ বিপদ হ’ব পাৰে। ইয়াৰ ফলত অঞ্চলটোৰ পানীৰ স্তৰ আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ যাতায়তৰ পথত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে বুলি বহুতে শংকা প্ৰকাশ কৰিছে।
বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্বতমালাৰ ভিতৰত অন্যতম আৰাৱলী দিল্লী, হাৰিয়ানা, ৰাজস্থান আৰু গুজৰাটৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। এই পৰ্বতমালাই কেৱল মৰুভূমিৰ প্ৰসাৰেই ৰোধ নকৰে, বৰঞ্চ দিল্লী আৰু ইয়াৰ আশপাশৰ অঞ্চলৰ ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ স্তৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। সেইবাবেই চৰকাৰৰ এই নতুন নিষেধাজ্ঞাই পৰিৱেশবিদসকলৰ মাজত মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছে। যদিও নতুন পট্টা বন্ধ কৰাটো এটা ভাল পদক্ষেপ বুলি বিবেচিত হৈছে, তথাপিও উচ্চতাৰ সংজ্ঞাক লৈ থকা সন্দেহবোৰ এতিয়াও মাৰ যোৱা নাই।
শেষত চৰকাৰে আশ্বাস দিছে যে তেওঁলোকে আৰাৱলীৰ দীর্ঘম্যাদী সুৰক্ষাৰ বাবে দায়বদ্ধ। পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ে জানিবলৈ দিছে যে তেওঁলোকে বৈজ্ঞানিক তথ্যৰ আধাৰত সমগ্ৰ ভূখণ্ডৰ পৰিৱেশৰ বহন ক্ষমতা মূল্যায়ন কৰিব। ইয়াৰ বাবে ড্ৰোনৰ দ্বাৰা জৰীপ আৰু কৃত্ৰিম উপগ্ৰহৰ সহায় লোৱা হ’ব যাতে কোনো অবৈধ কাৰ্যকলাপ নচলে। চৰকাৰে এইটোও স্পষ্ট কৰিছে যে যিকোনো সিদ্ধান্ত লোৱাৰ আগতে জনসাধাৰণ আৰু বিশেষজ্ঞসকলৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰা হ’ব। আৰাৱলীৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক সম্পদক সুৰক্ষিত কৰিবলৈ এই যুঁজখন আগলৈও চলি থাকিব বুলি আশা কৰিছে পৰিবেশকৰ্মীসকলে।
