ভাৰতত পাছপ‘ৰ্ট কেৱল ভাৰতীয় নাগৰিককহে প্ৰদান কৰা হয় যদিও ই নাগৰিকত্বৰ প্ৰমাণ নহয়। বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে ১৪ সংখ্যক পাছপ’ৰ্ট সেৱা দিৱসত এই কথা স্পষ্ট কৰি দিছে। মন্ত্ৰালয়ৰ মতে, পাছপ’ৰ্ট হৈছে মূলতঃ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভ্ৰমণৰ বাবে চৰকাৰে প্ৰদান কৰা এখন নথিপত্ৰ। অৰ্থাৎ হাতত পাছপ’ৰ্ট থকা মানেই কোনো লোক ভাৰতৰ নাগৰিক বুলি একেবাৰে প্ৰমাণিত নহয়। যিহেতু অনা-নাগৰিকক পাছপ’ৰ্ট দিয়া নহয়, সেয়েহে এই কথাই এক আচৰিত পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি কৰিছে আৰু ছচিয়েল মিডিয়া এক্সত নাগৰিকত্বৰ প্ৰকৃত প্ৰমাণ কি, সেই লৈ এক গভীৰ বিতৰ্কৰো সূচনা কৰিছে।
পাছপ‘ৰ্ট এখন পালেই সেয়া আপোনাৰ নিজা সম্পত্তি হৈ নপৰে। পাছপ’ৰ্টৰ পিছফালে স্পষ্টকৈ লিখা থাকে যে এইখন ভাৰত চৰকাৰৰ সম্পত্তি আৰু চৰকাৰে বিচাৰিলে যিকোনো সময়তে ইয়াক ঘূৰাই দিব লাগিব। উল্লেখযোগ্য যে চলিত বৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে উচ্চতম ন্যায়ালয়েও স্পষ্ট কৰি দিছিল যে আধাৰ কাৰ্ড নাগৰিকত্বৰ প্ৰমাণ নহয়, ই কেৱল পৰিচয়ৰ প্ৰমাণহে। ঠিক একেদৰে, ভোটাৰ পৰিচয় পত্ৰকো নাগৰিকত্বৰ নথিপত্ৰ বুলি ধৰা নহয়, ই মূলতঃ পৰিচয় আৰু ঠিকনাৰ প্ৰমাণ, যিয়ে নিৰ্বাচনত ভোট দিয়াৰ অধিকাৰ দিয়ে।
এতিয়া প্ৰশ্ন হয়, নাগৰিকত্ব আইন অনুসৰি কোন ভাৰতীয়? ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ১ জুলাইৰ ভিতৰত ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা লোকসকল জন্মসূত্ৰে ভাৰতীয়। ১৯৮৭ চনৰ জুলাইৰ পিছত জন্ম হোৱাসকলৰ পিতৃ বা মাতৃৰ কোনোবা এজন ভাৰতীয় হ’লে তেওঁলোকে নাগৰিকত্ব দাবী কৰিব পাৰে। আনহাতে, ২০০৪ চনৰ ৩ ডিচেম্বৰ বা তাৰ পিছত জন্ম হোৱাসকলৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃ আৰু মাতৃ দুয়োজনেই ভাৰতীয় হ’ব লাগিব, বা এজন ভাৰতীয় আৰু আনজন জন্মৰ সময়ত অবৈধ প্ৰব্ৰজনকাৰী নহ’লেহে জন্মসূত্ৰে নাগৰিকত্ব লাভ কৰিব পাৰিব।
ইয়াৰ উপৰিও বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে পাছপ‘ৰ্ট সেৱাৰ সফলতাৰ কথাও উল্লেখ কৰে আৰু চিপ-যুক্ত ই-পাছপ’ৰ্টৰ আৰম্ভণিৰ কথা জনায়। এজন বিষয়াই জনোৱা মতে, ২০২৫ চনত চৰকাৰে ১.৫ কোটি পাছপ’ৰ্ট আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত সেৱা প্ৰদান কৰিছে, যাৰ ভিতৰত কেৱল পাছপ’ৰ্টৰ সংখ্যাই হৈছে ১.৩৯ কোটি। সেৱাৰ দ্ৰুততাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰি মন্ত্ৰালয়ে জনায় যে এতিয়া পুলিচ ভেৰিফিকেচনৰ সময়খিনি বাদ দি মাত্ৰ ছটা কৰ্মদিনৰ ভিতৰতে পাছপ’ৰ্ট প্ৰদান কৰা হয়। নাগৰিকসকলে এতিয়া পাছপ’ৰ্ট সেৱা কেন্দ্ৰত গড়ে ৪৫ মিনিটতকৈও কম সময় কটাব লগা হয়। যোৱা এক দশকত পাছপ’ৰ্ট কেন্দ্ৰৰ সংখ্যা ৭৭ খনৰ পৰা ৫৪৫ খনলৈ বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবেই এই সেৱা ইমান দ্ৰুত হৈ পৰিছে।
