চলিত সপ্তাহত পাকিস্তানৰ শিক্ষা জগতত এনে এক ঘটনা ঘটিছে যি দেশ বিভাজনৰ পিছত কেতিয়াও দেখা পোৱা হোৱা নাছিল। লাহোৰ ইউনিভাৰ্চিটি অফ মেনেজমেন্ট চায়েন্সেছ (LUMS)ৰ এটা শ্ৰেণীকক্ষৰ ভিতৰত মহাভাৰত আৰু ভাগৱত গীতাসহ সংস্কৃত শ্লোক উচ্চাৰিত হোৱা শুনা গৈছে। কাৰণ, এই প্ৰতিষ্ঠানখনে আনুষ্ঠানিকভাৱে এই ভাষা শিকোৱা আৰম্ভ কৰিছে।
শিক্ষাৰ্থীসকলক মহাভাৰত টিভি ধাৰাবাহিকৰ বিখ্যাত থিম গীত ‘হ্যাঁ কথা সংগ্ৰাম কি’ৰ উৰ্দু সংস্কৰণৰ সৈতেও পৰিচয় কৰাই দিয়া হৈছে। পাকিস্তানত সংস্কৃতৰ এই জাগৰণৰ আঁৰত আছে তিনিমহীয়া কৰ্মশালাত ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু পণ্ডিতসকলৰ পৰা সংস্কৃত ভাষাৰ প্ৰতি পোৱা অভূতপূৰ্ব সঁহাৰি। এতিয়া এইয়া এক সম্পূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমত পৰিণত হৈছে। বিশ্ববিদ্যালয় কৰ্তৃপক্ষই ২০২৭ চনৰ ভিতৰত সংস্কৃতক এবছৰীয়া পাঠ্যক্ৰমত পৰিণত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে।
দ্য ট্ৰিবিউনৰ এক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, সংস্কৃত পুনৰুজ্জীৱনৰ এই প্ৰচেষ্টাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে অধ্যাপক শ্বাহিদ ৰছিদ, যি ফৰমেন খ্ৰীষ্টান কলেজৰ সমাজবিজ্ঞানৰ শিক্ষক। ৰছিদে এই পদক্ষেপক ‘সৰু কিন্তু গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ’ বুলি অভিহিত কৰিছে। কিয়নো এয়া দক্ষিণ এছিয়া অঞ্চলৰ দৰ্শন, সাহিত্য আৰু আধ্যাত্মিক ঐতিহ্যক ৰূপ দিয়া এটা ভাষা পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ অন্যতম প্ৰয়াস।
ৰছিদে দ্য ট্ৰিবিউনক কয়, “আমি কিয় এই ভাষা নিশিকিম? এয়া এনে এক ভাষা যিয়ে এই সমগ্ৰ অঞ্চলটোক একত্ৰিত কৰে। পাণিনিৰ গাঁও ইয়াত আছিল। সিন্ধু উপত্যকাৰ সময়ত ইয়াত বহুতো কথা লিখা হৈছিল। আমি ইয়াক সন্মান কৰিব লাগিব। এয়া আমাৰো। এয়া কোনো এটা ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত নহয়।” উল্লেখযোগ্য যে, সংস্কৃত ব্যাকৰণবিদ পাণিনি গান্ধাৰত বাস কৰিছিল, যি বৰ্তমানৰ খাইবাৰ পাখতুনখোৱা প্ৰদেশ।
ৰছিদে জনাইছে যে আৰম্ভণিতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সংস্কৃত ভাষাটোক কঠিন বুলি ভাবিছিল, কিন্তু সোনকালেই তেওঁলোক ইয়াৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ উঠিল। LUMS-ত তেওঁৰ প্ৰথম সপ্তাহৰ এটা ঘটনা বৰ্ণনা কৰি অধ্যাপকে কয়, “যেতিয়া মই ‘সুভাষিত’ পঢ়ি আছিলোঁ, তেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সংস্কৃতৰ দ্বাৰা উৰ্দু কিমান গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত হৈছে সেইটো জানি আচৰিত হৈছিল। কিছুমানে আনকি সংস্কৃত হিন্দীৰ পৰা বেলেগ বুলিও নাজানিছিল।” ৰছিদে লগতে কয়, “যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ইয়াৰ যুক্তিসংগত গঠন বুজি পালে, তেতিয়াৰে পৰা তেওঁলোকে ভাষাটি উপভোগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।”
বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গুৰমানি চেণ্টাৰৰ সঞ্চালক ডঃ আলি উছমান কাচমীয়ে জোৰ দি কয় যে পাকিস্তানৰ পঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ত সংস্কৃত নথিৰ এক বিস্তৃত সংগ্ৰহ আছে, কিন্তু কেইবা দশক ধৰি শিক্ষাবিদসকলে সেয়া স্পৰ্শও কৰি চোৱা নাই। তেওঁ জনাইছে যে পৰিস্থিতি সলনি হ’বলৈ গৈ আছে। বিশ্ববিদ্যালয়ে স্থানীয় পণ্ডিতসকলক সংস্কৃত ভাষাত প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। তেওঁ আশা কৰিছে যে অহা মাহবোৰত এই উদ্যোগে আৰু জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিব।
