তোলনীয়া সন্তান গ্ৰহণ কৰা মাতৃসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰি মঙলবাৰে ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক যুগান্তকাৰী ৰায়দান প্ৰদান কৰিছে। সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়খনে তিনি মাহতকৈ অধিক বয়সৰ শিশু তুলি ল’লে প্ৰসূতিকালীন ছুটীৰ পৰা বঞ্চিত কৰা কেন্দ্ৰীয় আইনৰ ব্যৱস্থাক সম্পূৰ্ণৰূপে অসাংবিধানিক আৰু বৈষম্যমূলক বুলি নাকচ কৰিছে। কেৱল মাতৃয়েই নহয়, এটা শিশুৰ প্ৰাৰম্ভিক বিকাশত পিতৃৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাকো স্বীকৃতি দি দেশৰ সকলো পিতৃৰ বাবে এক সুনিৰ্দিষ্ট ‘পিতৃত্বৰ ছুটী’ (Paternity Leave) নীতি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ন্যায়ালয়ে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক বিশেষভাৱে আহ্বান জনাইছে।
ন্যায়াধীশ জে বি পাৰ্দিৱালা আৰু ন্যায়াধীশ আৰ মহাদেৱনক লৈ গঠিত বিচাৰপীঠে হামছানান্দিনী নান্দুৰি নামৰ এগৰাকী তোলনীয়া মাতৃয়ে দাখিল কৰা আবেদনৰ ভিত্তিত এই গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায়দান দিয়ে। আবেদনকাৰীয়ে ১৯৬১ চনৰ প্ৰসূতিকালীন সুবিধা আইনৰ ধাৰা ৫(৪) আৰু ২০২০ চনৰ সামাজিক সুৰক্ষা সংহিতাৰ ধাৰা ৬০(৪)ৰ সাংবিধানিক বৈধতাক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। পূৰ্বৰ নিয়ম অনুসৰি, কেৱল তিনি মাহতকৈ কম বয়সৰ শিশু তুলি লোৱা মাতৃসকলেহে ১২ সপ্তাহৰ মাতৃত্বৰ ছুটী লাভ কৰাৰ যোগ্য আছিল। কিন্তু ন্যায়ালয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে এই ব্যৱস্থাই সংবিধানৰ ১৪ নং অনুচ্ছেদৰ সমতাৰ অধিকাৰ আৰু ২১ নং অনুচ্ছেদৰ জীৱন আৰু ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ অধিকাৰৰ চৰম উলংঘন কৰিছে।
ৰায়দানৰ সময়ত ন্যায়াধীশ পাৰ্দিৱালাই উল্লেখ কৰে যে এই আইনে তোলনীয়া সন্তান গ্ৰহণ কৰা মাতৃসকলৰ মাজত বৈষম্যৰ সৃষ্টি কৰিছে, যাৰ কোনো যুক্তিসংগত আধাৰ নাই। বিচাৰপীঠে মত প্ৰকাশ কৰে যে মাতৃত্বৰ সুবিধা কেৱল সন্তান জন্ম দিয়াৰ জৈৱিক প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতেই সীমিত নহয়, বৰঞ্চ ই মাতৃত্বৰ সামগ্ৰিক উপলব্ধি আৰু দায়িত্ব পালনৰ সৈতেও গভীৰভাৱে সংযুক্ত। এটা শিশুৰ বয়স যিয়েই নহওক কিয়, তুলি লোৱাৰ সময়ত লালন-পালন, যতন আৰু পৰিয়ালৰ সৈতে একাত্ম হোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা সমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। ন্যায়ালয়ে লগতে কয় যে এনে বৈষম্যই শিশুৰ জীৱনত তোলনীয়া পিতৃ-মাতৃৰ ভূমিকাক অৱনমিত কৰাৰ লগতে তেওঁলোকৰ দায়িত্বৰ স্বীকৃতি হ্ৰাস কৰে।
প্ৰসূতিকালীন ছুটীৰ উপৰিও উচ্চতম ন্যায়ালয়ে চৰকাৰী আৰু বেচৰকাৰী খণ্ডত কৰ্মৰত পিতৃসকলৰ বাবে পিতৃত্বৰ ছুটীৰ অভাৱৰ বিষয়টো গুৰুত্বসহকাৰে উত্থাপন কৰে। বৰ্তমান কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ বাহিৰে অন্য খণ্ডত পিতৃসকলৰ বাবে এনে ছুটীৰ বিশেষ ব্যৱস্থা নাই। বিচাৰপীঠে কয় যে এটা শিশুৰ জীৱনৰ প্ৰাৰম্ভিক সময়ছোৱাত আৱেগিক বান্ধোন আৰু নিৰাপত্তাবোধ গঢ়ি তোলাত পিতৃৰ উপস্থিতি অতি আৱশ্যক। সেই সময়ছোৱাত পিতৃয়ে যি সময় আৰু মৰম প্ৰদান কৰে, সেয়া পিছলৈ কোনো মূল্যৰ বিনিময়ত পূৰণ কৰিব নোৱাৰি। সেয়েহে ন্যায়ালয়ে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক পিতৃত্বৰ ছুটীক এক সামাজিক সুৰক্ষা সুবিধা হিচাপে স্বীকৃতি দি উপযুক্ত আইনী ব্যৱস্থা প্ৰণয়ন কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে, যাতে ই পিতৃ-মাতৃ আৰু শিশু দুয়োৰে প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিব পাৰে।
