আধুনিকতাৰ ধুমুহাত আজি যেতিয়া সমগ্ৰ বিশ্ব এক একক পৰিয়াললৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে, ঠিক সেই সময়তে মানুহৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ ক্ষেত্ৰখনত এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বানে দেখা দিছে। উচ্চ শিক্ষা, তথ্য-প্ৰযুক্তিৰ অভূতপূৰ্ব বিকাশ আৰু অৰ্থনৈতিক প্ৰগতিয়ে আমাক বস্তুনিষ্ঠভাৱে চহকী কৰি তুলিছে যদিও, মানসিক আৰু আত্মিক উত্তৰণৰ ক্ষেত্ৰত এক শূন্যতাই বিৰাজ কৰা পৰিলক্ষিত হৈছে। এই সন্ধিক্ষণত মানৱ সমাজক একত্ৰিত কৰি ৰখা আৰু সুস্থ সামাজিক পৰিৱেশ এটা বৰ্তাই ৰখাৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী উপাদানটোৱেই হৈছে ‘শিষ্টাচাৰ’।
সাংস্কৃতিক আৰু অভিধানিক অৰ্থত শিষ্টাচাৰ হৈছে নম্ৰ, ভদ্ৰ আৰু মার্জিত আচৰণ। কিন্তু ইয়াৰ অন্তৰ্নিহিত অৰ্থ অতি গভীৰ। ‘শিষ্ট’ আৰু ‘আচাৰ’ এই দুটি শব্দৰ সন্মিলনত গঢ়ি উঠা শিষ্টাচাৰ কেৱল কোনো কৃত্ৰিম বাহ্যিক আনুষ্ঠানিকতা বা সমাজ-নিয়ন্ত্ৰিত কিছুমান নিয়মৰ সমষ্টি নহয়। ই হ’ল মানুহৰ অন্তৰ্নিহিত সংস্কৃতি, নৈতিক চেতনা আৰু চৰিত্ৰৰ আটাইতকৈ সূক্ষ্ম প্ৰকাশ। ই ব্যক্তি এজনৰ মানসিক পৰিপক্বতা আৰু সামাজিক দায়িত্ববোধৰ পৰিচায়ক।
প্ৰাচীন ভাৰতীয় দৰ্শনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিশ্বৰ বিভিন্ন সমাজতত্ত্ববিদসকলে মানৱীয় প্ৰমূল্যৰ সংৰক্ষণত শিষ্টাচাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি আহিছে। শিক্ষাৰ আচল উদ্দেশ্য কেৱল পুথিগত জ্ঞান অৰ্জন বা উপাধি লাভ কৰাই নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ প্ৰকৃত লক্ষ্য হ’ল চৰিত্ৰ গঠন। যেতিয়ালৈকে অৰ্জিত জ্ঞানে এজন ব্যক্তিক নম্ৰ আৰু সমাজমুখী নকৰে, তেতিয়ালৈকে সেই শিক্ষা আধৰুৱা।
ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক সমাজ আৰু শিষ্টাচাৰৰ সংকট
বৰ্তমানৰ অতি ব্যস্ত আৰু প্ৰতিযোগিতাপূৰ্ণ জীৱনশৈলীত মানুহ ক্ৰমান্বয়ে ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক হৈ পৰিছে। ফলস্বৰূপে, সমাজত অসহিষ্ণুতা, ক্ৰোধ আৰু অহংকাৰী মানসিকতাই গা কৰি উঠিছে। সামাজিক মাধ্যমৰ বহুল ব্যৱহাৰে মানুহক এক আভাষী পৃথিৱীৰ সোৱাদ দিছে ঠিকেই, কিন্তু বাস্তৱিক জীৱনত মানুহৰ মাজৰ আন্তঃব্যক্তিগত সম্পৰ্কসমূহ দুৰ্বল কৰি তুলিছে।
বৰ্তমান প্ৰজন্মৰ একাংশৰ মাজত জ্যেষ্ঠজনৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা, অনুজৰ প্ৰতি স্নেহ, আৰু সহকৰ্মীৰ প্ৰতি সৌজন্যতাবোধৰ অভাৱ প্ৰায়েই চৰ্চাৰ বিষয় হৈ পৰে। বাটে-ঘাটে, কাৰ্যালয়ে-আদালতে বা শিক্ষানুষ্ঠানত এষাৰ অমায়িক মাত, সৰু কথাত ‘ধন্যবাদ’ বা ‘ক্ষমা কৰিব’ বুলি ক’ব পৰা মানসিকতাৰ যেন অভাৱ ঘটিছে। মন কৰিবলগীয়া যে, ৰূপ, যৌৱন বা বৈভৱ ক্ষণস্থায়ী, কিন্তু এজন ব্যক্তিৰ অমায়িক আৰু শিষ্ট আচৰণ মানুহৰ মনত চিৰকাল সজীৱ হৈ থাকে।
একো একোটি সুস্থ পৰিয়ালেই এখন আদৰ্শ সমাজৰ মূল ভেটি। শিশুৰ প্ৰাথমিক শিক্ষালয় হ’ল গৃহখন। গতিকে পৰিয়ালৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ আচৰণ আৰু মূল্যবোধে শিশুৰ মনস্তত্ত্বত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। শৈশৱৰে পৰাই যদি শিশুসকলক আনৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন, উদাৰতা আৰু আত্ম-নিয়ন্ত্ৰণৰ শিক্ষা দিয়া হয়, তেন্তে ভৱিষ্যতে তেওঁলোক একো একোজন দায়বদ্ধ নাগৰিক হিচাপে গঢ়ি উঠিব।
শিক্ষানুষ্ঠানসমূহতো কেৱল পাঠ্যক্ৰমৰ উত্তীৰ্ণতাতে সীমাবদ্ধ নাথাকি, নৈতিক শিক্ষা আৰু মূল্যবোধৰ চৰ্চাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া উচিত। গৱেষণা আৰু বৌদ্ধিক চৰ্চাই সমাজক দিশ দৰ্শন কৰাব পাৰে, কিন্তু সেই বৌদ্ধিকতাক গতিশীল কৰিবলৈ চৰিত্ৰত শিষ্টাচাৰৰ প্ৰতিফলন ঘটোৱাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়।
শিষ্টাচাৰ কোনো দুৰ্বলতা নহয়, বৰঞ্চ ই মানুহৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শক্তি। ই শত্ৰুকো মিত্ৰ কৰিব পাৰে আৰু কঠিন পৰিস্থিতিকো সহজ কৰি তুলিব পাৰে। আমাৰ সামাজিক ঐতিহ্য আৰু ঐতিহ্যমণ্ডিত অসমীয়া সংস্কৃতিয়ে তাহানিৰে পৰাই গুৰু-শিষ্যৰ পৰম্পৰা, অতিথি সেৱা আৰু বিনম্ৰতাক মূল মন্ত্ৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰি আহিছে।
বৰ্তমানৰ আধুনিক সমাজখনক এক সুস্থ আৰু ইতিবাচক দিশেৰে আগুৱাই লৈ যাবলৈ হ’লে আমি পুনৰ এই নৈতিক প্ৰমূল্যসমূহৰ চৰ্চা কৰিব লাগিব। আহক, জ্ঞান আৰু প্ৰগতিৰ সমান্তৰালভাৱে আমি আমাৰ অন্তৰৰ সৌজন্যতা আৰু শিষ্টাচাৰকো জীয়াই ৰাখোঁ, যাতে আমাৰ প্ৰতিটো খোজেই সমাজৰ বাবে এক আদৰ্শ হৈ ৰয়।
