বণিকৰ ৰূপত প্ৰৱেশ কৰি ভাৰতত শাসকলৈ যাত্ৰা। দেশত ব্ৰিটিছ উপনিবেশ স্থাপনৰ আঁৰত আছিল ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী। এসময়ত কোম্পানীটো ক্ষমতাৰ শিখৰত আছিল। আজি সেই প্ৰভাৱ আৰু প্ৰতিপত্তি সময়ৰ লগে লগে ম্লান হৈ মুজুৰা পৰিছে।
বছৰটো আছিল ১৮৫৭ চন। মহাবিদ্ৰোহৰ সময়ত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ভাৰতৰ জনসাধাৰণৰ আন্দোলনৰ সন্মুখত শিৰনত কৰিব লগা হৈছিল। সেই আঘাতৰ পৰা উপশম হোৱাৰ পিছত ২০১০ চনত এজন ভাৰতীয়ৰ হাততে পুনৰ মূৰ দাঙি উঠিছিল কোম্পানীটোৱে।
কিন্তু শেষ ৰক্ষা নহ’ল। ১৭০ বছৰৰ পাছত অভিশপ্ত ইতিহাসৰ পুনৰাবৃত্তি ঘটিল। দেউলীয়া ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী। এই বিশ্ববিখ্যাত বাণিজ্যিক কোম্পানীটো পুনৰ বন্ধ হৈ গ’ল।
১৬০০ চনৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল এই যাত্ৰা। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে নীল, মছলা, চাহ, ৰেচমৰ ব্যৱসায় কৰি বজাৰত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। লাহে লাহে ই ভাৰতত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ ধৰে। কিন্তু মহাবিদ্ৰোহৰ পিছত তেওঁলোকে নিজৰ ব্যৱসায় বন্ধ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।
ইতিহাসে কয় যে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ শাসন কালত ভাৰতত বিশেষকৈ বংগত এক দুৰ্বিসহ পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছিল। দুৰ্ভিক্ষত বহু লোকে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল। ইয়াৰ বাবেই তেওঁলোক আঁতৰি যাব লগা হৈছিল। এনেকৈয়ে ১৫২ বছৰ পাৰ হৈ গ’ল।
২০১০ চনত বন্ধ হৈ থকা ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীটো এজন ভাৰতীয়ই পুনৰ সজীৱ কৰি তুলিছিল। নাম তেওঁৰ সঞ্জীৱ মেহতা। কোম্পানীটোৰ অধিকাৰ ক্ৰয় কৰি উচ্চমানৰ চাহ-খাদ্যৰ ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰে। লণ্ডনৰ মেফেয়াৰৰ ৯৭ নিউ বণ্ড ষ্ট্ৰীটত ২০০০ বৰ্গফুটৰ এখন বিলাসী দোকান মুকলি কৰা হয়। কিন্তু ১৫ বছৰৰ ভিতৰতে ব্যৱসায়টো ভাঙি পৰিল।
ব্ৰিটিছ কাকত দ্য ছাণ্ডে টাইমছৰ সূত্ৰ অনুসৰি এই পৰিস্থিতি ঋণৰ বোজাৰ বাবেই। দৰমহা নিদিয়াৰ বাবে কৰ্মচাৰীৰ অসন্তুষ্টিও চৰ্চালৈ আহিছে। বৰ্তমান কোম্পানীটোৰ ৱেবছাইট বন্ধ হৈ আছে। গোটেই ষ্ট’ৰখন খালী হৈ আছে।
শুনা গৈছে যে বৰ্তমান ইয়াৰ আশেপাশে দালাল ঘূৰি ফুৰিছে। ঠাইখিনি ভাড়ালৈ লোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছে। বৰ্তমান ঋণৰ বোজা ৬ কোটি ৩০ লাখ টকা। কৰ বাকী আছে ২ কোটি ৩ লাখ টকা। কৰ্মচাৰীৰ দৰমহা বাকী আছে ১ কোটি ৭১ লাখ টকা। ব্যৱসায় বন্ধ কৰাৰ বাহিৰে আন কোনো উপায় নাই।
এসময়ত যাৰ প্ৰভাৱ, প্ৰতিপত্তি আৰু শাসন আছিল শেষ কথা। আজি সেয়া নিঃস্ব হৈ পৰিছে। এয়া চাগে সময়ৰে বিচাৰ।
