ইৰান আৰু ইজৰাইলৰ যুদ্ধৰ প্ৰভাৱ এতিয়া মধ্য প্ৰদেশৰ কল খেতিয়কৰ ওপৰত পৰা দেখা গৈছে। নৰ্মদা নদীৰ পাৰৰ উৰ্বৰ মাটিত কৰা কল খেতিৰ বাবে বৰৱানী জিলা বিশেষভাৱে বিখ্যাত। প্ৰতি বছৰে ৰমজান মাহৰ আগে আগে ইয়াৰ মিঠা আৰু ডাঙৰ আকাৰৰ কলসমূহ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ দেশবোৰলৈ ৰপ্তানি কৰা হয়। কিন্তু এইবাৰ মধ্যপ্ৰাচ্যত চলি থকা যুদ্ধ আৰু উত্তেজনাৰ বাবে ৰপ্তানিৰ পথ বন্ধ হৈ পৰিছে, যাৰ ফলত খেতিয়কসকলৰ মুখৰ হাঁহি নোহোৱা হৈছে।
বৰৱানীৰ কল ইৰাণ, ইৰাক, ইজৰাইল, বাহৰেইন, তুৰস্ক আৰু ইউএইৰ দৰে দেশলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ মাটিৰ গুণাগুণৰ বাবে বিদেশত এই কলৰ যথেষ্ট চাহিদা থাকে। কিন্তু হঠাতে যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত কল যোগান ধৰাটো অসম্ভৱ হৈ পৰিছে। কেইসপ্তাহমান আগতে যি কলৰ মূল্য প্ৰতি কেজিত ২৫ টকা আছিল, এতিয়া সেই মূল্য ৮ৰ পৰা ৯ টকালৈ হ্ৰাস পাইছে। এই মূল্য উৎপাদন খৰচতকৈও বহুত কম।
ৰপ্তানি ব্যাহত হোৱাৰ বাবে এতিয়া খেতিয়কসকলে তেওঁলোকৰ উৎপাদন দিল্লী বা গোৱালিয়ৰৰ দৰে দেশীয় বজাৰলৈ পঠিয়াবলৈ বাধ্য হৈছে। কিন্তু দেশীয় বজাৰত কলৰ যোগান বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে তাতো মূল্য বহুত কমি গৈছে। খেতিয়কসকলে জনোৱা মতে, সাৰ, শ্ৰমিক আৰু জলসিঞ্চনৰ নামত তেওঁলোকে কৰা খৰচ এতিয়া বিক্ৰীৰ পৰা ঘূৰাই পোৱাটো কঠিন হৈ পৰিছে। হাজাৰ হাজাৰ একৰ ভূমিত পকি থকা কলবোৰ এতিয়া খেতি পথাৰতে নষ্ট হোৱাৰ উপক্ৰম হৈছে।
স্থানীয় ব্যৱসায়ীসকলেও এই পৰিস্থিতিত গভীৰ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। জাক্কু দৰবাৰ নামৰ এজন ব্যৱসায়ীয়ে জনাইছে যে তেওঁ অকলেই প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ৫০ টন কল বিদেশলৈ পঠায় আৰু গোটেই জিলাখনৰ পৰা ২০০ টনতকৈ অধিক কল ৰপ্তানি হয়। কিন্তু এইবাৰ যুদ্ধৰ বাবে যোগান শৃংখল সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পৰিছে। হাজাৰ হাজাৰ কিলোমিটাৰ দূৰত চলা এখন যুদ্ধই যে মধ্য প্ৰদেশৰ এজন সাধাৰণ কৃষকৰ জীৱনত ইমান ডাঙৰ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে, সেয়া এতিয়া বৰৱানীৰ খেতিয়কসকলৰ বাবে এক দুৰ্ভাগ্যজনক সত্য হৈ পৰিছে।
