ঝাৰখণ্ডৰ বহু লোকে ‘কেৱাইচি’ৰ আনুষ্ঠানিকতা সম্পূৰ্ণ নকৰালৈকে গ্ৰাহকৰ একাউণ্ট ফ্ৰীজ কৰি ৰখাৰ বাবে বেংক একাউণ্টৰ পৰা ধন উলিয়াব পৰা নাই বুলি শেহতীয়াকৈ লাতেহাৰ আৰু লোহাৰদাগা জিলাৰ স্থানীয় এনৰেগাৰ সহায়ক কেন্দ্ৰত প্ৰকাশ পোৱা বাতৰিয়ে এই কথা পোহৰলৈ আহিছে দ্বাৰা।
এনে বৃহৎ পৰিসৰৰ বেংক একাউণ্ট ফ্ৰীজিঙৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱাসকলৰ ভিতৰত আছে সামান্য পেঞ্চনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল বৃদ্ধ পেঞ্চনাৰ, বৃত্তিত থকা শিশু তদুপৰি ঝাৰখণ্ডৰ নতুন ‘মাইয়া সন্মান যোজনা’ৰ অধীনত প্ৰতিমাহে ১০০০ টকা লাভ কৰা মহিলাকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
বেংকৰ নতুন নিয়ম অনুসৰি সকলো একাউণ্টধাৰীয়ে দুবছৰৰ মূৰে মূৰে কেৱাইচিৰ তথ্য আপডেট কৰিব লাগিব, কিন্তু ইয়াৰ ফলত দুৰ্গম অঞ্চলত বাস কৰা লোকসকলৰ বাবেও আমোলাতন্ত্ৰিক হেঁচা বৃদ্ধি পাইছে, যাৰ অধিকাংশ সাক্ষৰও নহয়।
লাতেহাৰ আৰু লোহাৰদগা জিলাৰ এনৰেগাৰ সহায়ক কেন্দ্ৰই কৰা এক সমীক্ষাত প্ৰকাশ পাইছে যে গ্ৰাম্য বেংকত অতিমাত্ৰা ভিৰ হোৱাৰ বাবে পৰিস্থিতি অধিক ভয়াৱহ হৈ পৰিছে। দুয়োটা জৰীপ এলেকাত স্থানীয় বেংকত দীঘলীয়া শাৰী আছিল। ভিৰৰ মাজত বেছিভাগ মানুহ আছিল কে ৱাই চি সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা মানুহ, বা মাইয়া সন্মান যোজনাৰ ধন বিচৰা মহিলা।
লাতেহাৰ জিলাৰ মণিকা ব্লকৰ তিনিখন সৰু গাঁও (ডুম্বি, কুটমু আৰু উচৱাবাল) আৰু লোহৰদগা জিলাৰ ভান্দ্ৰা আৰু সেনহা ব্লকৰ চাৰিখন গাঁও (বুটি, ধনমুঞ্জী, কন্দ্ৰ আৰু পালমি)ত ঘৰে ঘৰে গৈ জৰীপ দলটোৱে ঘৰে ঘৰে গৈছিল। জৰীপ কৰা এই ৭খন গাঁৱৰ ২৪৪টা পৰিয়ালৰ ভিতৰত ৬০% পৰিয়ালৰ অন্ততঃ এটা বেংক একাউণ্ট আছিল যিসমূহক ফ্ৰীজ কৰি ৰখা হৈছিল। কিছুমান ঘৰৰ সকলো একাউণ্ট ফ্ৰীজ কৰি ৰখা হৈছিল।
সমীক্ষাটোত কোৱা হৈছে যে, ‘কেৱাইচি'(Know Your Customer) য়ে বেংকিং ব্যৱস্থাত পৰিচয় পৰীক্ষণৰ আনুষ্ঠানিকতাক বুজায়। দৰিদ্ৰ লোকৰ বাবে এই আনুষ্ঠানিকতাসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰাটো সহজ নহয়। প্ৰজ্ঞা কেন্দ্ৰত আধাৰ নম্বৰৰ বায়’মেট্ৰিক ভেৰিফিকেচন কৰি, তাৰ পিছত ভেৰিফিকেচন চাৰ্টিফিকেট বেংকলৈ লৈ গৈ তাত এখন ফৰ্ম পূৰণ কৰি দুয়োটাকে প্ৰয়োজনীয় নথি-পত্ৰৰ সৈতে জমা দিব লাগিব। ইয়াৰ পিছত গ্ৰাহকে একাউণ্টটো পুনৰ সক্ৰিয় কৰিবলৈ বেংকৰ অপেক্ষাত থাকে। ইয়াৰ বাবে মাহৰ পাছত মাহ লাগিব পাৰে।
সমীক্ষাটোত কোৱা হৈছে, ‘ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ হেঁচাত সময়ে সময়ে বেংকসমূহে কেৱাইচিৰ ওপৰত ক্ৰমাৎ জোৰ দিয়াটো এই সংকটৰ প্ৰতিফলন ঘটিছে। স্থানীয় বেংকৰ এজন মেনেজাৰে কয় যে তেওঁলোকৰ ১৫০০ কে ৱাই চি আবেদন মজুত আছে, আনহাতে প্ৰক্ৰিয়াকৰণ ক্ষমতা প্ৰতিদিনে মাত্ৰ ৩০ কে ৱাই চি।
প্ৰক্ৰিয়াটো পুনৰীক্ষণৰ পৰামৰ্শৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি সমীক্ষাটোত কোৱা হৈছে যে, ‘সাধাৰণতে দুখীয়া লোকৰ আধাৰৰ সৈতে সংযুক্ত একাউণ্ট থাকে, য’ত সৰ্বোচ্চ বেলেঞ্চ ১ লাখ টকা। কেইবছৰমানৰ মূৰে মূৰে ইমান কঠোৰ কে ৱাই চিৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি? এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তৎকালীন পৰ্যালোচনাৰ প্ৰয়োজন।
