মঙলবাৰে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় পৰীক্ষা কৰিবলৈ সন্মত হৈছে। সংসদৰ দ্বাৰা প্ৰণয়ন কৰা এখন আইনে ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশনাক বাতিল কৰিব পাৰেনে নাই, সেই সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা হ’ব। এই বিবাদে কেন্দ্ৰীয় সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বাহিনীৰ কেডাৰ বিষয়া আৰু ইণ্ডিয়ান পুলিচ চাৰ্ভিচ চমুকৈ আই পি এছ বিষয়াৰ মাজত দীৰ্ঘদিনীয়া সংঘাত পুনৰাই মুকলি কৰিছে। ইয়াৰ লগতে সংসদৰ আইন প্ৰণয়নৰ ক্ষমতাৰ সীমা সন্দৰ্ভতো এক নতুন সাংবিধানিক বিতৰ্কৰ সূচনা হৈছে।
ন্যায়াধীশ মনোজ মিশ্ৰ আৰু বিজয় বিষ্ণৈৰ বিচাৰপীঠে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰলৈ এই সন্দৰ্ভত জাননী জাৰি কৰিছে। কেন্দ্ৰীয় সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বাহিনী বা সাধাৰণ প্ৰশাসন আইন, ২০২৬ ৰ বিৰুদ্ধে দাখিল কৰা এখন আৱেদনৰ ভিত্তিত এই জাননী দিয়া হৈছে। ২০২৫ চনত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে আই পি এছ বিষয়াৰ নিযুক্তি লাহে লাহে হ্ৰাস কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল, কিন্তু নতুন আইনখনে চি এ পি এফৰ উচ্চ পৰ্যায়ৰ পদসমূহত সেই নিযুক্তি বাহাল ৰাখিছে।
এই বিবাদৰ মূলতে এটা ডাঙৰ সাংবিধানিক প্ৰশ্ন লুকাই আছে। ন্যায়ালয়ৰ ৰায় এটাক সংসদে আইন প্ৰণয়ন কৰি সলনি কৰিব পাৰেনে, নে এনে কৰিলে ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ নীতিত ব্যাঘাত জন্মে? ৩৪ জন কৰ্মৰত চি এ পি এফ বিষয়া আৰু তিনি হাজাৰতকৈ অধিক গ্ৰুপ এ কেডাৰ বিষয়াই এই আৱেদন দাখিল কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে, নতুন আইনখনে ন্যায়ালয়ৰ ৰায়ক সম্পূৰ্ণৰূপে অমান্য কৰিছে।
২০২৫ চনৰ ২৩ মে’ তাৰিখে সঞ্জয় প্ৰকাশ বনাম ভাৰত চৰকাৰ গোচৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায় দিছিল। সেই ৰায়ত কোৱা হৈছিল যে দুবছৰৰ ভিতৰত চি এ পি এফৰ উচ্চ পৰ্যায়ৰ পদসমূহত আই পি এছৰ নিযুক্তি লাহে লাহে হ্ৰাস কৰিব লাগে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল কেডাৰ বিষয়াসকলৰ পদোন্নতিৰ বাট মুকলি কৰা আৰু প্ৰশাসনীয় সিদ্ধান্তত তেওঁলোকৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি কৰা।
কিন্তু মাত্ৰ এবছৰৰ পাছতেই সংসদে নতুন চি এ পি এফ আইন প্ৰণয়ন কৰিলে। এই আইনৰ ৩ নং ধাৰাই কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক ন্যায়ালয়ৰ যিকোনো ৰায় বা আদেশৰ পিছতো নিযুক্তি আৰু পদোন্নতিৰ নিয়ম প্ৰস্তুত কৰাৰ ক্ষমতা দিছে। এই আইন অনুসৰি আই জি পদৰ ৫০ শতাংশ, এ ডি জি পদৰ ৬৭ শতাংশ আৰু বিশেষ ডি জি তথা ডি জি পদৰ এশ শতাংশ কেৱল আই পি এছ বিষয়াৰ দ্বাৰা পূৰণ কৰা হ’ব। আৱেদনকাৰীসকলৰ মতে, এই আইনে ন্যায়ালয়ৰ পূৰ্বৰ নিৰ্দেশনাক সম্পূৰ্ণৰূপে নস্যাৎ কৰি আগৰ ব্যৱস্থাকে পুনৰ ঘূৰাই আনিছে।
আৱেদনখনত যুক্তি দিয়া হৈছে যে সংসদে আইন সংশোধন কৰিব পাৰে, কিন্তু ন্যায়ালয়ৰ ৰায়ৰ মূল ভিত্তি সলনি নকৰাকৈ ইয়াক বাতিল কৰিব নোৱাৰে। এনে কৰাটো সংবিধানৰ ১৪, ১৬ আৰু ২১ নং অনুচ্ছেদৰ উলংঘন। ইয়াৰ লগতে, ২০১৯ চনৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ আন এক ৰায়ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে য’ত চি এ পি এফক অৰ্গেনাইজড গ্ৰুপ এ-ক কেন্দ্ৰীয় অসামৰিক সেৱা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। আৱেদনকাৰীসকলে দাবী কৰিছে যে আইনৰ জৰিয়তে এই মৰ্যাদা খৰ্ব কৰিব নোৱাৰি।
এই বিবাদ চি এ পি এফৰ নেতৃত্ব আৰু কেৰিয়াৰৰ প্ৰগতিত লৈ হোৱা দশকজোৰা সংঘাতৰ এক নতুন ৰূপ। কেডাৰ বিষয়াসকলে দীৰ্ঘদিন ধৰি অভিযোগ কৰি আহিছে যে আই পি এছ বিষয়াৰ নিযুক্তিয়ে তেওঁলোকৰ পদোন্নতিৰ পথ বন্ধ কৰে আৰু গোটেই জীৱন বাহিনীত কাম কৰা বিষয়াসকলক বঞ্চিত কৰে। আনহাতে, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ মতে বিশাল অৰ্ধসামৰিক বাহিনীসমূহ পৰিচালনা কৰিবলৈ আই পি এছ বিষয়াসকলৰ বহল প্ৰশাসনিক অভিজ্ঞতাৰ অতি প্ৰয়োজন।
এতিয়া উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ পৰৱৰ্তী ৰায়ে কেৱল চি এ পি এফৰ ভৱিষ্যত নেতৃত্বই নিৰ্ধাৰণ নকৰে, বৰঞ্চ ন্যায়ালয়ৰ ৰায়ৰ ওপৰত সংসদৰ আইন প্ৰণয়নৰ ক্ষমতাৰ সীমাও স্পষ্ট কৰিব। এই ৰায়ৰ ওপৰত এতিয়া সমগ্ৰ দেশৰ দৃষ্টি নিবদ্ধ হৈ আছে।
