সৰুৰে পৰা আমি প্ৰায়েই চিনেমাত দেখি আহিছো যে এজন সাপুৰীয়াই বাঁহী বা পেঁপা বজায় আৰু তাৰ সন্মুখত সাপে ফেঁট তুলি নাচি থাকে। চিনেমা, মেলা বা গাঁৱৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠানত এই দৃশ্য অতি পৰিচিত। সেইবাবেই বহু লোকৰ ধাৰণা যে বাঁহীৰ সুৰ শুনিলে সাপে নাচিবলৈ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু বিজ্ঞানে কয় যে আচল ঘটনাটো সম্পূৰ্ণ বেলেগ।
বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে সাপে মানুহৰ দৰে শব্দ শুনিব নোৱাৰে কাৰণ সাপৰ বাহ্যিক কাণ নাথাকে। সেইবাবে বতাহত উটি অহা শব্দ সঠিকভাৱে শুনিবলৈ সাপ সক্ষম নহয়। অৱশ্যে ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে সাপ সম্পূৰ্ণ বধিৰ। সাপে মাটিৰ কম্পন আৰু চাৰিওফালৰ লৰচৰবোৰ খুব ভালকৈ বুজি পায়।
যেতিয়া সাপুৰীয়াই বাঁহী বজায় তেতিয়া তেওঁ কেৱল সুৰেই নোলায় বৰঞ্চ বাঁহীটো ইফালে সিফালে লৰচৰ কৰি থাকে। সাপে সেই লৰচৰবোৰৰ ওপৰত চকু ৰাখে। সাপে ভাবে যে সন্মুখৰ পৰা কিবা বিপদ বা আক্ৰমণ আহিব পাৰে। গতিকে আত্মৰক্ষাৰ বাবে সি ফণা তুলি বাঁহীৰ গতিৰ সৈতে নিজৰ মূৰ আৰু শৰীৰটো লৰচৰ কৰিবলৈ ধৰে। বাহিৰৰ পৰা দেখিলে এনে লাগে যেন সাপে বাঁহীৰ তালত নাচিছে। আচলতে সাপ অতি সতৰ্ক প্ৰাণী আৰু তেওঁলোকৰ চকু সদায় সন্মুখত থকা বস্তুৰ গতিবিধিৰ ওপৰত থাকে। সাপুৰীয়াই যেতিয়া বাঁহীটো লৰচৰ কৰে সাপে কেৱল সেই লৰচৰটোক অনুসৰণ কৰে। গতিকে সুৰ নহয় বৰঞ্চ লৰচৰটোহে ইয়াৰ মূল কাৰণ।
বিজ্ঞানীসকলে জনাইছে যে সাপে মাটিৰ কম্পন অতি খৰকৈ বুজি পায়। কোনোবাই জোৰেৰে খোজ কাঢ়িলে বা মাটিত আঘাত কৰিলে সেই কম্পন সাপে অনুভৱ কৰিব পাৰে। এই ক্ষমতাই তেওঁলোকক চিকাৰ ধৰিবলৈ আৰু বিপদৰ পৰা বাচি থাকিবলৈ সহায় কৰে। আন এটা কথা জানিলে আপুনি আচৰিত হ’ব যে বহু সময়ত সাপুৰীয়াই সাপক নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিবলৈ সিহঁতৰ বিষদাঁত ভাঙি দিয়ে বা দুৰ্বল কৰি ৰাখে। ইয়াৰ ফলত সাপে সহজে আক্ৰমণ কৰিব নোৱাৰে। কিন্তু এয়া জীৱ-জন্তুৰ প্ৰতি অতি কষ্টদায়ক আৰু নিষ্ঠুৰ আচৰণ বুলি গণ্য কৰা হয়।
বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ আইনৰ বাবে এতিয়া বহু ঠাইত সাপৰ খেল দেখুওৱাটো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। কাৰণ সাপ এটা বন্যপ্ৰাণী আৰু সিহঁতৰ সুৰক্ষাৰ অতি প্ৰয়োজন। গতিকে ক’ব পাৰি যে সাপ আচলতে বাঁহীৰ সুৰত নাচে নাচে। ই কেৱল বাঁহীৰ লৰচৰ আৰু চাৰিওফালৰ কম্পনৰ প্ৰতিহে সঁহাৰি জনায়। বহুদিনীয়া লোকবিশ্বাস আৰু চিনেমাৰ প্ৰভাৱত এই ভুল ধাৰণাটো মানুহৰ মাজত বিয়পি পৰিছে। কিন্তু বিজ্ঞানৰ ব্যাখ্যা জানিলে বুজা যায় যে ইয়াৰ আঁৰত কেৱল সাপৰ আত্মৰক্ষাৰ প্ৰৱণতাহে নিহিত হৈ আছে।
